Xô xát trên biển xảy ra án mạng có thoát tội giết người?

Ngư phủ xô xát trên biển xảy ra án mạng có thể bị xử lý tội giết người.

Bản án hình sự sơ thẩm số 79/2026/HS-ST ngày 17/6/2026 của TAND tỉnh An Giang là lời cảnh báo đắt giá. Đó là một phút nóng giận giữa biển khơi có thể biến cuộc xô xát thành án mạng. Hành động cứu giúp sau đó có thể được cân nhắc khi lượng hình, nhưng không thể xóa bỏ hành vi cố ý tước đoạt tính mạng đã hoàn thành.

Từ xích mích nhỏ đến án mạng giữa biển

Theo nội dung bản án, trưa 8/6/2025, trong lúc cùng làm ngư phủ trên một tàu cá ngoài vùng biển An Giang, ông B. và ông C. xảy ra cự cãi. Ông B. dùng ly thủy tinh và dao ném về phía ông C. nhưng không trúng. Sau đó, hai bên trở lại làm việc bình thường.

Đến sáng hôm sau, ông B. đang ngồi vệ sinh răng miệng trên mạn tàu. Ông C. nhớ lại mâu thuẫn cũ, tiến đến ôm ngang hông rồi kéo, đẩy ông B. xuống biển. Cả hai cùng rơi xuống nước và tiếp tục giằng co. Trong quá trình đó, ông C. dùng tay đè đầu, vai ông B. xuống nước khoảng hai phút. Sóng lớn đẩy hai người tách nhau. Ông C. bơi trở lại tàu. Còn ông B. kiệt sức giữa biển.

Sau khi lên tàu, ông C. cắt dây buộc phao ném xuống biển và cùng những người trên tàu tìm kiếm, đưa ông B. lên sơ cứu. Tuy nhiên, nạn nhân đã tử vong do ngạt nước. Ông C. sau đó đến cơ quan công an đầu thú.

Không dùng hung khí, không đánh vào chỗ hiểm vẫn có phạm tội giết người?

Tội giết người không bắt buộc người phạm tội phải sử dụng dao, súng hoặc một loại hung khí cụ thể. Điều quan trọng là hành vi khách quan có khả năng tước đoạt tính mạng và ý thức chủ quan của người thực hiện đối với hậu quả chết người.

Trong vụ án, bị cáo không chỉ đẩy nạn nhân khỏi tàu. Sau khi cả hai rơi xuống biển, bị cáo còn dùng tay nhấn đầu và vai nạn nhân xuống nước trong khoảng thời gian đủ dài, giữa điều kiện sóng lớn và xa tàu. Đây là chuỗi hành vi trực tiếp đặt nạn nhân vào tình trạng không thể hô hấp, đuối sức và có nguy cơ tử vong rõ ràng.

Một người trưởng thành bình thường phải nhận thức được rằng việc giữ đầu người khác chìm dưới nước có thể dẫn đến chết người. Vì vậy, bị cáo trình bày hai bên chỉ giằng co, đánh nhau. Tòa án vẫn có căn cứ đánh giá hành vi đã vượt khỏi phạm vi cố ý gây thương tích hoặc vô ý làm chết người.

Hội đồng xét xử kết luận bị cáo phạm tội "Giết người", thuộc trường hợp “có tính chất côn đồ” theo điểm n khoản 1 Điều 123 Bộ luật Hình sự.

Vì sao mâu thuẫn nhỏ lại bị xác định là có tính chất côn đồ?

“Có tính chất côn đồ” không chỉ được đánh giá qua việc người phạm tội có tiền án, tiền sự hay thuộc nhóm xã hội nào. Trọng tâm là nguyên nhân, thái độ, mức độ hung hãn và sự coi thường tính mạng người khác thể hiện trong hành vi cụ thể.

Bản án xác định mâu thuẫn giữa hai người chỉ phát sinh từ việc cự cãi trong quá trình làm việc. Cuộc xô xát trước đó đã được mọi người can ngăn và hai bên đã trở lại làm việc. Tuy nhiên, đến sáng hôm sau, bị cáo vẫn nhớ lại chuyện cũ, chủ động tiến đến từ phía sau, ôm và đẩy nạn nhân xuống biển, sau đó tiếp tục nhấn người này chìm dưới nước.

Từ một nguyên nhân nhỏ nhặt nhưng bị cáo lại sử dụng cách thức đặc biệt nguy hiểm để giải quyết mâu thuẫn, Tòa án cho rằng hành vi thể hiện sự hung hãn, quyết liệt và coi thường tính mạng người khác. Đây chính là cơ sở để định khung theo dấu hiệu “có tính chất côn đồ”, chứ không chỉ xử lý ở khoản thông thường của tội giết người.

Ném phao cứu người có làm thay đổi tội danh?

Đây là điểm đáng chú ý nhất của vụ án. Sau khi lên tàu và không nhìn thấy nạn nhân, bị cáo đã cắt dây, thả phao xuống biển. Sau đó, bị cáo cùng mọi người tìm kiếm, cứu vớt nạn nhân. Luật sư bào chữa đề nghị xem xét hành động này để giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Tuy nhiên, hành vi cứu giúp xảy ra sau khi bị cáo đã đẩy và nhấn nạn nhân xuống nước, làm nạn nhân kiệt sức rồi tử vong. Việc ném phao không làm biến mất hành vi phạm tội đã thực hiện, cũng không làm thay đổi quan hệ nhân quả giữa hành vi dìm người với hậu quả chết người.

Nói cách khác, cứu người sau khi đã tạo ra nguy hiểm không đồng nghĩa chưa phạm tội. Nó chỉ có thể phản ánh thái độ của người phạm tội sau hành vi, từ đó được cân nhắc khi xem xét tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ hoặc quyết định mức hình phạt.

Vì sao Tòa không áp dụng tình tiết “cố tình thực hiện tội phạm đến cùng”?

Đại diện Viện kiểm sát đề nghị áp dụng tình tiết tăng nặng “cố tình thực hiện tội phạm đến cùng”. Tuy nhiên, Hội đồng xét xử không chấp nhận.

Tòa án cho rằng, sau khi trở lại tàu và không thấy nạn nhân, bị cáo đã chủ động cắt dây thả phao, cùng những người khác tìm kiếm, đưa nạn nhân lên tàu và thực hiện sơ cứu. Những hành động này thể hiện bị cáo không tiếp tục mong muốn hậu quả xảy ra đến cùng ở giai đoạn sau đó.

Cách đánh giá này cần được hiểu thật chính xác: Tòa án không cho rằng bị cáo vô tội, cũng không phủ nhận ý thức cố ý trong lúc thực hiện hành vi. Tòa chỉ cho rằng, chưa đủ căn cứ áp dụng thêm tình tiết tăng nặng “cố tình thực hiện tội phạm đến cùng”.

Từ đó, Hội đồng xét xử tuyên bị cáo 13 năm tù, thấp hơn mức 14–16 năm tù mà đại diện Viện kiểm sát đề nghị. Về trách nhiệm dân sự, bị cáo có nghĩa vụ bồi thường 462,269 triệu đồng.

Cứu người sau hành vi nguy hiểm không phải “tấm vé thoát tội”

Điểm pháp lý đáng suy ngẫm nhất từ bản án là ranh giới giữa ý thức phạm tội tại thời điểm hành động và thái độ sau khi hậu quả đã được tạo ra. Khi một người chủ động đẩy nạn nhân xuống biển rồi dùng tay giữ đầu, vai nạn nhân dưới nước, Tòa án có quyền đánh giá ý thức chủ quan dựa trên chính tính chất nguy hiểm của hành vi, không chỉ dựa vào lời khai rằng “không muốn giết”.

Việc thả phao, tìm kiếm và sơ cứu là hành động cần ghi nhận. Nó có thể giúp người phạm tội không bị áp dụng thêm một tình tiết tăng nặng, đồng thời được cân nhắc khi quyết định hình phạt. Nhưng không thể dùng hành động cứu giúp muộn màng để xóa bỏ chuỗi hành vi trực tiếp dẫn đến cái chết.

Bản án cũng cho thấy việc bị hại có lỗi không đương nhiên làm thay đổi tội danh. Một lời chửi, sự khiêu khích hoặc cuộc xô xát trước đó có thể được xem xét khi lượng hình và bồi thường. Nó không thể hợp pháp hóa hành vi trả đũa bằng cách đẩy, dìm một người giữa biển. Hành vi có thể chỉ diễn ra trong vài giây; nhưng hậu quả pháp lý kéo dài hàng chục năm.

Bản án hình sự sơ thẩm số 79/2026/HS-ST ngày 17/6/2026 của TAND tỉnh An Giang xem TẠI ĐÂY.