Xót xa cảnh xuống cấp nghiêm trọng ở lăng chúa Nguyễn

Lăng Trường Thiệu nằm tại làng La Khê Trẹm, nay thuộc phường Kim Long, TP. Huế, là nơi an nghỉ của chúa Nguyễn Phúc Thuần (1754-1777), vị chúa thứ 9 và cuối cùng trong lịch sử 9 đời chúa Nguyễn. Đây là một trong những di tích lịch sử đặc biệt của hệ thống lăng chúa Nguyễn còn được bảo tồn tại Huế.

Chúa Nguyễn Phúc Thuần trị vì xứ Đàng Trong giai đoạn 1765-1777. Năm 1777, khi phong trào Tây Sơn giành thắng lợi, ông qua đời và ban đầu được an táng tại Gia Định. Đến năm Gia Long thứ 8 (1809), phần mộ được di rước về an táng tại vị trí hiện nay ở Huế.

Theo đại diện Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam, lăng Trường Thiệu hiện là di tích còn giữ được tính nguyên bản nhất trong số các lăng chúa Nguyễn tại Huế. Năm 1998, công trình được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia. Giá trị nguyên bản ấy càng đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo tồn.

Hệ thống tường thành vòng ngoài của lăng Trường Thiệu hiện bị sụt lún, sạt trượt và đổ sập tại nhiều vị trí. Những mảng tường xây bằng gạch vồ, đá gan gà không còn nguyên vẹn, vật liệu xây dựng nằm ngổn ngang dưới chân thành. Tình trạng hư hỏng kéo dài khiến kết cấu bao bọc di tích đứng trước nguy cơ tiếp tục xuống cấp.

Không chỉ vòng thành bên ngoài, hệ thống tường thành phía trong bao quanh phần mộ cũng bị hư hỏng nặng. Nhiều đoạn tường nghiêng lệch, sập đổ, để lộ những khoảng trống lớn. Phần mũ tường thành hầu như không còn, làm mất đi hình dáng kiến trúc nguyên gốc của công trình.

Bình phong phía trước và phía sau khu mộ đều xuống cấp, gần như mất hết hoa văn trang trí. Trên diềm mũ và dưới chân đế phủ đầy cỏ dại. Nhiều vị trí bị bong tróc, hư hại, khiến những chi tiết kiến trúc từng góp phần tạo nên diện mạo đặc trưng của lăng mộ không còn nguyên vẹn.

Đường dẫn vào lăng phủ đầy cỏ dại, cây hoang. Phía trước lăng từng có hai chậu cảnh xây bằng gạch vồ, nay chỉ còn một chiếc và cũng đã hư hỏng. Cảnh quan thiếu được đầu tư tôn tạo, trùng tu càng làm nổi bật tình trạng xuống cấp, hoang phế của di tích.

Nằm cạnh lăng Trường Thiệu là lăng Hải Đông Quận vương Nguyễn Phúc Đồng, anh trai vua Gia Long, chú ruột chúa Nguyễn Phúc Thuần. Hai chú cháu qua đời cùng năm 1777. Hiện di tích này cũng xuống cấp nghiêm trọng, nhiều đoạn tường thành gạch vồ đổ sập, đặt ra yêu cầu bảo tồn đồng bộ quần thể lăng mộ.

Trước tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã lập hồ sơ đề xuất tu bổ, phục hồi 10 lăng chúa Nguyễn và các di tích liên quan, với kinh phí dự kiến 60 tỷ đồng, trong đó có lăng Trường Thiệu. Việc trùng tu sẽ tập trung gia cố kết cấu, phục hồi kiến trúc, hoa văn theo nguyên gốc và chỉnh trang cảnh quan.