Xu hướng và dự báo thị trường dầu diesel trong năm 2026 (Kỳ 1)
Bức tranh năng lượng toàn cầu đang trải qua những biến đổi chưa từng có, khi các thị trường nhiên liệu hóa thạch truyền thống phải đối mặt đồng thời với áp lực từ quy định pháp lý, sự gián đoạn công nghệ và sự thay đổi trong ưu tiên đầu tư.
Việc nắm bắt các động lực thị trường này trở nên đặc biệt quan trọng đối với các bên tham gia trong toàn bộ chuỗi giá trị sản phẩm lọc dầu, nhất là trong khuôn khổ triển vọng thị trường dầu diesel đến năm 2026. Những điểm yếu trong chuỗi cung ứng, cùng với sự thay đổi trong mô hình nhu cầu, vừa tạo ra rủi ro vừa mở ra cơ hội, đòi hỏi các phương pháp phân tích tinh vi để có thể giải mã hiệu quả.
Kỳ 1: Những lực lượng thị trường nào đang định hình lại kinh tế dầu diesel vào năm 2026?
Nền tảng nhu cầu kinh tế vĩ mô
Các mô hình tiêu thụ theo khu vực cho thấy sự khác biệt rõ rệt về diễn biến thị trường dầu diesel giữa các khu vực kinh tế lớn. Hoạt động khai thác đóng vai trò là chỉ báo sớm quan trọng, trong đó Khu vực đồng euro trải qua giai đoạn suy giảm kéo dài suốt năm 2025, phản ánh nhu cầu dầu diesel công nghiệp suy yếu trong các lĩnh vực xây dựng, khai khoáng và khai thác nặng. Sự suy giảm này tạo ra những lực cản mang tính cấu trúc đối với tiêu thụ dầu diesel tại châu Âu, khiến khu vực này khác biệt so với các thị trường toàn cầu khác đang chịu ảnh hưởng từ những động lực kinh tế khác nhau.
Các chỉ số về nhu cầu theo khu vực: Hoa Kỳ: Nhu cầu tăng khoảng 150.000 thùng/ngày so với cùng kỳ trong nửa đầu năm 2025; Châu Âu: Chỉ số PMI khai thác duy trì trong vùng suy giảm trong phần lớn năm 2025; Trung Quốc: Hoạt động xây dựng hạ tầng chậm lại do áp lực nợ gia tăng ở cấp địa phương.
Biểu đồ mô phỏng tăng trưởng của thị trường diesel toàn cầu từ 2026 đến 2035.
Lĩnh vực vận tải đường bộ, vốn thường chiếm 60-70% tổng tiêu thụ dầu diesel tại các thị trường lớn, tạo ra điểm dễ tổn thương mang tính cấu trúc khi xu hướng phương tiện chuyển sang các hệ truyền động thay thế. Sự tập trung này khiến chỉ cần những thay đổi tương đối nhỏ trong lựa chọn nhiên liệu vận tải cũng có thể tạo ra ảnh hưởng không tương xứng lên tổng nhu cầu dầu diesel.
Hiệu ứng lan tỏa từ đầu tư hạ tầng cho thấy phản ứng khác nhau giữa các khu vực trước các thay đổi chính sách kinh tế. Bên cạnh đó, dù các mô hình tương quan truyền thống cho rằng chỉ số PMI khai thác có thể dự báo xu hướng tiêu thụ dầu diesel công nghiệp, diễn biến thị trường gần đây lại cho thấy các gián đoạn chính sách phía cung có thể lấn át những mối quan hệ kinh tế cơ bản. Điều này đặc biệt rõ ràng tại các thị trường có mức độ pha trộn nhiên liệu tái tạo cao, nơi những bất ổn kinh tế tại Mỹ càng làm phức tạp thêm bài toán dự báo nhu cầu.
Động lực chuyển đổi chuỗi cung ứng
Việc mở rộng công suất lọc dầu toàn cầu mang lại một bức tranh phức tạp cho triển vọng thị trường dầu diesel đến năm 2026, với phần lớn công suất mới tập trung tại các khu vực chiến lược. Ngành công nghiệp dự kiến bổ sung khoảng 800.000 thùng/ngày công suất chưng cất dầu thô (CDU), đi kèm với lượng công suất tương đương từ các phân xưởng chế biến thứ cấp như hydrocracking và coking, chủ yếu tại Trung Đông và khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Những cải thiện trong vận hành tại Mexico cho thấy cách các tài sản hiện hữu có thể tạo thêm công suất mà không cần đầu tư vốn lớn. Công suất vận hành các nhà máy lọc dầu liên tục vượt 1 triệu thùng/ngày trong suốt năm 2025, một kết quả nổi bật nếu xét đến tình trạng thiếu đầu tư kéo dài trước đó. Riêng nhà máy lọc dầu Tula hưởng lợi từ việc cải thiện công tác bảo dưỡng và tối ưu hóa nguồn dầu thô nhẹ hơn, với hai phân xưởng hydrocracking bổ sung dự kiến đi vào hoạt động trong giai đoạn 2026-2027.
Việc mở rộng nhà máy lọc dầu Sitra của Bahrain là ví dụ điển hình cho chiến lược phân bổ công suất của OPEC hướng nhiều hơn vào sản phẩm lọc dầu thay vì chỉ tập trung vào khai thác dầu thô, cho thấy cam kết dài hạn đối với độ ổn định nguồn cung dầu diesel. Sự chuyển hướng này phản ánh nhận thức ngày càng rõ trong ngành rằng biên lợi nhuận từ sản phẩm lọc dầu thường mang lại hiệu quả cao hơn so với chỉ khai thác dầu thô.
Kinh tế của các phân xưởng chế biến thứ cấp đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao tính linh hoạt của cơ cấu dầu thô đầu vào. Các phân xưởng hydrocracking và coking cho phép nhà máy lọc dầu nâng cấp các phân đoạn trung bình nặng thành sản phẩm diesel nhẹ hơn, có giá trị cao hơn. Tuy nhiên, biến động giá dầu do căng thẳng địa chính trị vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của các hoạt động nâng cấp này. Việc bổ sung 800.000 thùng/ngày công suất chế biến thứ cấp tương đương mức tăng khoảng 15-20% công suất hydrocracking toàn cầu, qua đó làm thay đổi căn bản khả năng tối ưu hóa sản lượng của toàn hệ thống lọc dầu.
(Còn tiếp)
