Xử lý dứt điểm mã số thuế 'treo', lành mạnh môi trường kinh doanh

Rà soát hơn 617.000 doanh nghiệp, xử lý dứt điểm trước ngày 17-7

Cục Thuế vừa ban hành Công điện số 18 yêu cầu Trưởng Thuế các tỉnh, thành phố huy động tối đa nguồn lực triển khai Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”, xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm của toàn ngành trong tháng 7.

Trước đó, ngày 3-7-2026, Bộ Tài chính đã có Công văn số 9409/BTC-CT đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các sở, ngành, chính quyền địa phương và công an cấp xã phối hợp với cơ quan thuế triển khai đồng bộ chiến dịch theo Quyết định số 595/QĐ-CT của Cục Thuế.

Người nộp thuế giao dịch tại Thuế cơ sở 7 thành phố Hà Nội. Ảnh: Nguyễn Quang

Song song với đó, Cục Thuế cũng ban hành hàng loạt văn bản hướng dẫn về lộ trình thực hiện, chế độ báo cáo, quy trình nghiệp vụ, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để hỗ trợ người nộp thuế thực hiện các thủ tục giải thể, chấm dứt hoặc khôi phục hiệu lực mã số thuế theo đúng quy định.

Theo thống kê của cơ quan thuế, hiện có 617.462 doanh nghiệp thuộc diện cần xử lý, gồm hai nhóm lớn. Trong đó, 291.962 doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể. Cơ quan thuế sẽ thông báo để các doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ kê khai, nộp thuế và thực hiện thủ tục giải thể trước ngày 15-7. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế, cơ quan thuế sẽ xác nhận để cơ quan đăng ký kinh doanh thực hiện các bước chấm dứt hoạt động theo quy định.

Nhóm thứ hai gồm 325.500 doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng vẫn còn nợ thuế. Với các trường hợp ngừng hoạt động từ một năm trở lên mà không thông báo, cơ quan thuế sẽ đề nghị cơ quan đăng ký kinh doanh thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp theo quy định của Nghị định số 168/2025/NĐ-CP. Những trường hợp đủ điều kiện cưỡng chế theo Nghị định số 252/2026/NĐ-CP sẽ được đề nghị thu hồi giấy chứng nhận trước ngày 17-7.

Đáng chú ý, lần đầu tiên ngành thuế yêu cầu công khai danh sách doanh nghiệp vi phạm trên cổng thông tin điện tử, niêm yết tại trụ sở cơ quan thuế và thực hiện các hình thức công khai khác theo quy định pháp luật.

Không chỉ dừng ở việc xử lý hồ sơ hành chính, chiến dịch còn đặt ra yêu cầu báo cáo tiến độ hằng ngày trước 9 giờ sáng, thể hiện quyết tâm xử lý dứt điểm tình trạng tồn đọng kéo dài nhiều năm.

Theo giới chuyên môn, đây là một trong những cuộc “làm sạch dữ liệu” có quy mô lớn nhất từ trước đến nay của ngành thuế. Trong nhiều năm, số lượng lớn doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa giải thể, doanh nghiệp bỏ địa chỉ kinh doanh hoặc mã số thuế không còn phản ánh đúng tình trạng hoạt động đã tạo ra những
“điểm mù” trong cơ sở dữ liệu quản lý, gây khó khăn cho cả cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp đang hoạt động hợp pháp.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ thống quản lý thuế điện tử và thực hiện các cam kết quốc tế về trao đổi thông tin thuế, việc chuẩn hóa dữ liệu người nộp thuế trở thành yêu cầu cấp thiết, không thể tiếp tục chậm trễ.

Không chỉ làm sạch dữ liệu, mà còn làm sạch môi trường kinh doanh

Theo ông Nguyễn Văn Phụng, nguyên Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế Doanh nghiệp lớn (Bộ Tài chính), chiến dịch lần này mang ý nghĩa lớn hơn nhiều so với việc cập nhật dữ liệu quản lý.

Ông Nguyễn Văn Phụng chỉ ra, trước hết, chiến dịch sẽ giúp xử lý những trường hợp cá nhân từng có mã số thuế nhưng đã dừng kinh doanh từ lâu mà chưa biết hoặc chưa thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Việc cơ quan thuế chủ động hỗ trợ sẽ giúp người dân hoàn tất các thủ tục còn tồn đọng, tránh phát sinh các nghĩa vụ pháp lý về sau.

Bên cạnh đó, thực tế nhiều năm qua xuất hiện không ít trường hợp thông tin cá nhân bị đánh cắp để thành lập doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh trái phép. Khi các mã số thuế này được rà soát, xác minh và xử lý, nhiều người sẽ tránh được những rủi ro pháp lý không đáng có.

Theo ông Nguyễn Văn Phụng, nhóm hưởng lợi lớn nhất chính là cộng đồng doanh nghiệp đang hoạt động chân chính. Nhiều đối tượng đã lợi dụng các doanh nghiệp không còn hoạt động hoặc mã số thuế tồn tại trên hệ thống để phát hành hóa đơn, thực hiện các giao dịch không minh bạch. Vì vậy, làm sạch mã số thuế không chỉ làm sạch dữ liệu của cơ quan thuế mà còn góp phần làm sạch môi trường kinh doanh.

“Chiến dịch cần được triển khai càng nhanh càng tốt để sớm khôi phục tính minh bạch của thị trường. Đồng thời, ông cũng khuyến nghị những doanh nghiệp và người dân thuộc diện rà soát cần chủ động phối hợp với cơ quan thuế, hoàn thiện các thủ tục cần thiết để tự gỡ những vướng mắc pháp lý của chính mình”, ông Phụng nhấn mạnh.

Ở góc độ nghiên cứu kinh tế, TS Phạm Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới đánh giá, việc làm sạch mã số thuế là bước đi tất yếu trong quá trình hiện đại hóa nền quản trị quốc gia.

Theo TS Phạm Anh Tuấn, xây dựng một hệ thống mã số thuế minh bạch, chính xác là tiêu chuẩn mà mọi nền kinh tế hiện đại đều hướng tới. Đây không phải là chiến dịch mang tính ngắn hạn, mà là nền tảng để Việt Nam vận hành hệ thống quản lý thuế theo chuẩn quốc tế, đáp ứng yêu cầu hội nhập ngày càng sâu rộng.

TS Phạm Anh Tuấn cho rằng, việc hàng trăm nghìn doanh nghiệp phải rà soát trong thời gian ngắn có thể tạo cảm giác quy mô xử lý rất lớn, nhưng đây chỉ là hiện tượng mang tính thời điểm do những tồn đọng được tích lũy qua nhiều năm. “Khi hoàn thành chiến dịch này, từ năm sau hệ thống sẽ vận hành trên nền dữ liệu sạch hơn, hiện đại hơn và minh bạch hơn. Tình trạng doanh nghiệp tồn tại trên giấy nhưng không còn hoạt động sẽ từng bước được khắc phục, góp phần tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh và bền vững”, TS Phạm Anh Tuấn nhận định.

Các chuyên gia cũng cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu phát triển khu vực kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế, việc nâng cao chất lượng dữ liệu doanh nghiệp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Một cơ sở dữ liệu minh bạch không chỉ giúp cơ quan quản lý giảm thất thu thuế, phòng chống gian lận hóa đơn, mà còn tạo niềm tin cho nhà đầu tư, các tổ chức tín dụng và đối tác kinh doanh.