Xử lý nghiêm công trình cố tình đưa vào sử dụng khi chưa đảm bảo phòng cháy, chữa cháy

Bình chữa cháy tại điểm chữa cháy công cộng được kiểm tra, bảo đảm sẵn sàng sử dụng khi có sự cố. Ảnh minh họa: Hồng Đạt/TTXVN

Theo Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Nghị định số 347/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 8/9/2026 để thể chế hoá các quy định về cắt giảm, đơn giản hoá thủ tục hành chính được nêu tại các Nghị quyết của Chính phủ, trong đó có nhiều điểm mới. Nghị định số 347 đã đơn giản hóa thành phần hồ sơ của thủ tục thẩm định thiết kế về phòng cháy, chữa cháy, hướng tới khai thác dữ liệu thành phần hồ sơ "giấy tờ đất đai" từ cơ sở dữ liệu chuyên ngành, không yêu cầu cá nhân, tổ chức phải nộp thành phần hồ sơ này.

Nghị định cũng tiếp tục đơn giản hóa hồ sơ thẩm duyệt thiết kế về phòng cháy, chữa cháy, theo đó cắt giảm các trường hợp phải thẩm duyệt điều chỉnh thiết kế về phòng cháy, chữa cháy trong quá trình thi công có thay đổi thiết kế. Theo quy định trước đây, các dự án, công trình đã được cấp giấy chứng nhận thẩm duyệt thiết kế về phòng cháy, chữa cháy có thay đổi thiết kế làm ảnh hưởng đến an toàn phòng cháy, chữa cháy là phải thực hiện thủ tục thẩm duyệt thiết kế điều chỉnh. Việc này làm mất nhiều thời gian cho chủ đầu tư.

Theo quy định mới, chỉ các trường hợp có điều chỉnh, thay đổi lớn như thay đổi vị trí, diện tích xây dựng của công trình làm giảm khoảng cách phòng cháy, chữa cháy đến các đối tượng khác; giảm kích thước đường, bãi đỗ phục vụ chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ làm thay đổi khả năng tiếp cận của phương tiện chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cơ giới đến công trình; giảm bậc chịu lửa của nhà, công trình, khoang cháy; tăng số tầng; tăng diện tích xây dựng dẫn đến thay đổi yêu cầu về giải pháp phân chia khoang cháy; thay đổi loại, vị trí thang bộ thoát nạn; giảm số lượng lối thoát nạn của tầng, khoang cháy, công trình; thay đổi phân khu các chức năng sử dụng chính bên trong công trình; trang bị bổ sung hệ thống hút khói, hệ thống cung cấp không khí bảo vệ chống khói; thay đổi phương án thoát khói; thay đổi nguyên lý báo cháy của hệ thống báo cháy hoặc thay đổi nguyên lý chữa cháy, chất chữa cháy của hệ thống chữa cháy; thay đổi thông số kỹ thuật của máy bơm chữa cháy; thay thế, trang bị bổ sung hệ thống báo cháy hoặc hệ thống chữa cháy mới phải thực hiện thủ tục thẩm duyệt thiết kế về phòng cháy, chữa cháy.

Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ nhấn mạnh, việc điều chỉnh này nhằm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm thời gian triển khai thực hiện xây dựng công trình, sớm đưa công trình vào khai thác, sử dụng, đồng thời cũng phù hợp với các quy định của pháp luật về xây dựng.

Liên quan đến việc triển khai Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP quy định việc phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, trong đó bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy của cơ quan Công an kể từ ngày 1/7/2026, Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cho biết, hiện nay, một số chủ đầu tư còn có băn khoăn về việc tự nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy theo quy định của pháp luật hiện hành.

Để hướng dẫn chủ đầu tư có thể tự tổ chức nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy bảo đảm theo các quy định, Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đã ban hành văn bản số 3038/C07-P3,P4 ngày 28/8/2026. Trong đó, có bộ tài liệu hướng dẫn chủ đầu tư nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy với các nội dung chính gồm: một số quy định của pháp luật về thẩm định thiết kế, nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy, quản lý, kiểm tra về phòng cháy, chữa cháy và nội dung nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy của chủ đầu tư (trình tự tổ chức nghiệm thu, thành phần hồ sơ, nội dung kiểm tra nghiệm thu và các biểu mẫu tham khảo đi kèm). Trên cơ sở đó, chủ đầu tư và các nhà thầu có liên quan hoàn toàn có thể tự tổ chức nghiệm thu đảm bảo đầy đủ các nội dung theo quy định của pháp luật trước khi đưa công trình vào khai thác, sử dụng.

Về nguyên tắc trách nhiệm, chủ đầu tư, chủ sở hữu có trách nhiệm tổ chức thi công, giám sát và nghiệm thu đúng theo hồ sơ thiết kế phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đã được thẩm định, thẩm duyệt trước khi đưa công trình vào sử dụng; chủ đầu tư, chủ sở hữu, nhà thầu tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát, thi công chịu trách nhiệm trước pháp luật trong phạm vi công việc của mình.

Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ khuyến cáo, trường hợp thi công sai thiết kế hoặc chưa hoàn thành nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy nhưng vẫn cố ý đưa công trình vào sử dụng sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính. Cụ thể, tại Nghị định số 347/2026/NĐ-CP quy định mức phạt từ 30-50 triệu đồng đối với cá nhân, từ 60-100 triệu đồng đối với tổ chức. Ngoài xử phạt, tùy tính chất vi phạm, trong trường hợp đưa công trình vào sử dụng có xảy ra cháy, nổ nghiêm trọng có thể bị xử lý nặng hơn theo quy định của Bộ Luật Tố tụng hình sự.