Xuân về an yên từ những giao dịch an toàn

Thanh toán số ngày càng phổ biến

Những ngày cận Tết, khi phố phường rộn ràng sắc đào, sắc mai, nhịp sống tài chính của người dân cũng trở nên sôi động hơn bao giờ hết. Từ mua sắm Tết, biếu tặng người thân, thanh toán dịch vụ, lì xì online, chuyển tiền mừng tuổi… tất cả đều diễn ra nhanh gọn chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại. Tết hôm nay không còn là câu chuyện của những hàng dài chờ rút tiền mặt, mà là mùa cao điểm của thanh toán số, nơi công nghệ trở thành “dòng chảy” chủ đạo trong đời sống kinh tế thường nhật.

Thanh toán số ngày càng phát triển và trở thành thói quen trong cuộc sống thường nhật của người dân

Thế nhưng, song hành với sự tiện lợi ấy là những rủi ro tiềm ẩn. Những chiêu trò lừa đảo xuất hiện nhiều trong dịp Tết, nhắm đúng vào tâm lý vội vàng, chủ quan và cả sự tin tưởng quen thuộc của con người trong những ngày sum vầy. Đôi khi chỉ là một cuộc gọi mạo danh công an, nhân viên ngân hàng, một tin nhắn quen tên, hay một lời nhờ chuyển tiền “gấp” để “đặt cọc hàng Tết”, nhiều người có thể rơi vào bẫy của kẻ gian. Không ít trường hợp mất tiền chỉ trong vài phút, khi người dùng chưa kịp kiểm chứng thông tin.

Trong bối cảnh đó, đảm bảo an toàn thanh toán không còn là câu chuyện kỹ thuật thuần túy, mà đã trở thành một phần của văn hóa Tết hiện đại, nơi sự bình an tài chính cũng quan trọng như sự bình an trong mỗi gia đình.

Những con số thống kê cho thấy một sự chuyển dịch rõ nét trong thói quen thanh toán của xã hội. Tính đến tháng 12/2025, cả nước có hơn 164 triệu thẻ ngân hàng đang lưu hành; giao dịch nội địa qua thẻ tăng bình quân gần 14%/năm trong giai đoạn 2021-2025; số lượng POS tăng gần 20% chỉ trong năm 2025, trong khi giao dịch qua ATM tiếp tục giảm mạnh. Phó Tổng Giám đốc NAPAS Nguyễn Hoàng Long chia sẻ, nếu như cách đây 5-7 năm, Tết là cao điểm rút tiền mặt với nhu cầu có thời điểm tăng gấp 5-10 lần ngày thường, thì nay áp lực đã dịch chuyển:

“Áp lực không còn nằm ở việc có đủ tiền mặt cho người dân rút hay không, mà là làm thế nào để hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt vận hành an toàn, thông suốt trước lưu lượng giao dịch lớn”. Trong dịp Tết, số lượng giao dịch tăng khoảng 30% so với ngày thường - một mức tăng lớn nhưng ổn định, có thể dự báo và kiểm soát.

Ngân hàng tăng cường hàng rào bảo vệ người dùng

NHNN vừa có văn bản số 910/NHNN-VP ngày 06/02/2026 gửi các đơn vị thuộc NHNN, các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, các tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán về việc bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Theo đó, NHNN yêu cầu các tổ chức, đơn vị quán triệt và thực hiện nghiêm các quy định của Nhà nước và ngành Ngân hàng về bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống thông tin ngành Ngân hàng; nghiêm túc thực hiện các yêu cầu triển khai tại các công văn, thông báo về các chiến dịch tấn công mạng, các loại mã độc mới, các lỗ hổng an ninh bảo mật đối với hệ thống thông tin đã được Ngân hàng Nhà nước và các đơn vị chức năng cảnh báo. Bố trí nhân sự cần thiết để bảo đảm an toàn hoạt động của các hệ thống thông tin, đặc biệt là các hệ thống cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến cho khách hàng; tăng cường giám sát, kiểm tra, xử lý kịp thời các sự cố phát sinh (nếu có).

Đồng thời, tổ chức vận hành Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng Quốc gia, Hệ thống bù trừ, chuyển mạch giao dịch tài chính, hệ thống cung cấp dịch vụ thanh toán, dịch vụ trung gian thanh toán (đặc biệt là thanh toán trực tuyến), bảo đảm hoạt động ổn định, an toàn, liên tục, đáp ứng nhu cầu thanh toán tăng cao trước và trong dịp Tết.

Các đơn vị tổ chức tốt công tác điều hòa và cung ứng tiền mặt, đáp ứng nhu cầu tiền mặt cho nền kinh tế cả về giá trị và cơ cấu mệnh giá; bảo đảm an ninh, an toàn kho quỹ; chỉ đạo hệ thống tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài tổ chức tốt các dịch vụ ngoại hối, thu, đổi ngoại tệ phục vụ nhu cầu của du khách nước ngoài; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong hoạt động mua, bán ngoại tệ và thực hiện đổi tiền không đúng quy định của pháp luật.

Thực hiện chỉ đạo của NHNN, để bảo đảm giao dịch an toàn, nhiều ngân hàng như MB, Agribank, VietinBank, BIDV, Vietcombank, TPBank… đã đồng loạt tăng cường truyền thông cảnh báo, hướng dẫn người dân bảo mật thông tin cá nhân, không chia sẻ sinh trắc học, OTP, không cung cấp thông tin tài khoản cho người lạ, đồng thời bố trí lực lượng trực xử lý tra soát, khiếu nại 24/7.

Đặc biệt, xu hướng mới là can thiệp thông minh ngay tại thời điểm giao dịch. Không chỉ dừng ở khuyến cáo, nhiều ngân hàng đã triển khai các hệ thống cảnh báo và ngăn chặn giao dịch đáng ngờ dựa trên dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và kết nối liên ngành.

Ông Nguyễn Hưng, Tổng Giám đốc TPBank cho biết: "Thực tế, các đối tượng lừa đảo có rất nhiều kịch bản để lừa người dân. Tuy nhiên, khi người dân ra ngân hàng chuyển tiền, ngân hàng sẽ có những biện pháp để hỗ trợ, nhằm ngăn chặn các giao dịch đáng ngờ. Tại TPBank, chúng tôi hiện đã có một hệ thống kết nối với Bộ Công An, dữ liệu chung của Ngân hàng Nhà nước. Nhờ vậy, chúng tôi có thể nhận diện, cảnh báo những số tài khoản lừa đảo và ngăn chặn giao dịch đáng ngờ".

Anh Quang Hùng (36 tuổi, Thanh Xuân, Hà Nội) là một trong những người được “giữ tiền” nhờ hệ thống cảnh báo. Nhận tin nhắn từ người tự xưng là bạn cũ nhờ chuyển tiền gấp để đặt cọc hàng Tết, anh suýt nữa đã thao tác chuyển khoản ngay.

“Nhưng khi chuyển tiền trên ứng dụng, hệ thống hiện cảnh báo rủi ro. Tôi dừng lại, gọi điện xác minh thì mới biết đó là tài khoản lừa đảo. Nếu không có cảnh báo này, có lẽ tôi đã mất tiền vì chủ quan”, anh Hùng kể lại.

Một câu chuyện khác là chị Mai Lan (tiểu thương tại chợ đầu mối Hà Nội), từng nhận cuộc gọi mạo danh “nhân viên ngân hàng” yêu cầu cập nhật sinh trắc học để “không bị khóa tài khoản trước Tết”. May mắn, nhờ các cảnh báo truyền thông liên tục từ ngân hàng, chị đã không cung cấp thông tin và báo ngay cho tổng đài. “Giờ chỉ cần nghe đến yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, OTP hay sinh trắc học là tôi nghi ngờ ngay”, chị Lan nói.

Theo ông Nguyễn Quốc Huy, Phó giám đốc NHNN Việt Nam Chi nhánh Khu vực 1 khẳng định, việc thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt gắn với sử dụng tiền văn minh là trách nhiệm chung của hệ thống ngân hàng và toàn xã hội. Về công tác quản lý nhà nước và chỉ đạo điều hành hoạt động thanh toán trong dịp cao điểm Tết, NHNN Việt Nam Chi nhánh Khu vực 1 đã kịp thời ban hành văn bản chỉ đạo các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và các tổ chức trung gian thanh toán trên địa bàn Thủ đô xây dựng phương án vận hành hệ thống thanh toán liên tục, thông suốt; bảo đảm hệ thống thanh toán nội bộ và kết nối với các hệ thống thanh toán chung hoạt động ổn định, an toàn, đáp ứng đầy đủ nhu cầu thanh toán của người dân và doanh nghiệp...

Có thể thấy, tết không chỉ là mùa đoàn viên, mà còn là mùa của niềm tin, của sự sẻ chia và gắn kết. Trong bức tranh Tết hiện đại, khi mỗi lời chúc xuân có thể được gửi đi bằng một cú chạm, mỗi phong bao lì xì có thể trao qua một mã QR, thì an toàn thanh toán chính là nền tảng để giữ trọn vẹn niềm vui ấy.

Quỳnh Trang