Xuất khẩu gạo năm 2026: Nguồn cung dồi dào nhưng lo chi phí logistics

Chiều 24-3, tại TP Cần Thơ, Bộ Công thương phối hợp UBND TP tổ chức Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu gạo năm 2026.

Báo cáo tại hội thảo, ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) cho biết số liệu từ Cục Hải quan, cho thấy tính đến hết ngày 15-3, xuất khẩu gạo đạt khoảng 1,74 triệu tấn, với trị giá khoảng 826,2 triệu USD. So với cùng kỳ năm 2025, lượng gạo xuất khẩu tăng 2,3% nhưng trị giá giảm 8,7%.

Ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) báo cáo tại Hội nghị. Ảnh: CHÂU ANH

Xuất khẩu gạo chuyển dịch sang các thị trường khó tính

Thống kê trong 2 tháng đầu năm 2026, Philippines tiếp tục là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam. Cụ thể, thị trường này chiếm tỉ trọng 55,86% tổng lượng gạo xuất khẩu cả nước, đạt 711.264 tấn, tăng 30% so với cùng kỳ năm 2025. Đứng thứ hai là thị trường Trung Quốc, tiếp đó là thị trường Ghana.

Một số thị trường khác cũng ghi nhận sự tăng trưởng tốt, như: Malaysia, Úc. Ngược lại, một số thị trường sụt giảm mạnh gồm Indonesia, Bờ Biển Ngà, Senegal và Singapore.

Bên cạnh các đối tác truyền thống, gạo Việt đã mở rộng sang các thị trường "khó tính" như: Nhật Bản, châu Âu. Dù khối lượng chưa lớn nhưng điều này cho thấy chất lượng gạo Việt Nam ngày càng nâng cao, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe và tận dụng tốt ưu đãi từ các hiệp định thương mại.

Theo đánh giá xuất khẩu gạo đầu năm 2026 tăng trưởng về lượng nhờ nhu cầu cao từ các thị trường truyền thống. Cạnh đó, việc Philippines dỡ bỏ lệnh tạm ngừng nhập khẩu và nhu cầu từ Trung Quốc tăng cao dịp Tết Nguyên đán là những yếu tố hỗ trợ quan trọng, giúp giảm áp lực lên giá gạo Việt Nam.

Công tác điều hành xuất khẩu thời gian qua cũng đã góp phần tiêu thụ lúa gạo hàng hóa, đảm bảo lợi ích người trồng lúa và bình ổn giá trong nước. Đáng chú ý, các chủng loại gạo giá trị cao như gạo thơm, gạo ST, gạo trắng cao cấp ngày càng tăng mạnh, phù hợp với ưu thế của Việt Nam.

Dự báo xuất khẩu gạo 2026: Nhiều cơ hội xen lẫn thách thức

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, diện tích gieo trồng lúa năm 2026 ước đạt 7,09 triệu ha. Dù diện tích giảm hơn 36.000 ha nhưng sản lượng dự kiến vẫn tăng 12.000 tấn so với năm 2025, ước đạt hơn 43,5 triệu tấn.

Lượng lúa hàng hóa phục vụ xuất khẩu năm 2026 ước đạt hơn 15,4 triệu tấn, tương đương 7,73 triệu tấn gạo. Trong đó, lượng gạo hàng hóa tập trung lớn vào sáu tháng đầu năm với hơn 4 triệu tấn, sáu tháng cuối năm hơn 3,7 triệu tấn.

Bộ Công thương phối hợp UBND TP Cần Thơ tổ chức Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu gạo năm 2026. Ảnh: CHÂU ANH

Năm 2026, hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam được kỳ vọng tăng trưởng nhờ sự quay trở lại của các thị trường truyền thống như Philippines, Trung Quốc, Bangladesh và khu vực châu Phi. Tuy nhiên, kể từ tháng 3-2026, ngành gạo bắt đầu chịu tác động tiêu cực từ xung đột tại khu vực Trung Đông bùng phát ngày 28-2.

Xung đột này khiến chi phí logistics quốc tế tăng vọt, phí bảo hiểm tăng và thời gian vận chuyển kéo dài thêm 10-15 ngày. Tại thị trường nội địa, giá dầu tăng đẩy chi phí vận chuyển lúa gạo tăng thêm 20.000-30.000 đồng/tấn.

Tình trạng thiếu hụt container rỗng và việc các hãng tàu liên tục điều chỉnh giá cước, thay đổi lịch trình cũng đang gây khó khăn cho việc thực hiện hợp đồng. Đặc biệt, xuất khẩu sang các thị trường Iraq và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) bị gián đoạn nghiêm trọng.

Trước bối cảnh thị trường biến động và chi phí đầu vào tăng cao, nhiều doanh nghiệp đang đối mặt với nguy cơ thua lỗ đối với các đơn hàng đã ký. Điều này buộc các thương nhân phải thận trọng hơn trong việc ký kết hợp đồng mới, đồng thời điều chỉnh tiến độ giao hàng để giảm thiểu rủi ro.

CHÂU ANH