Xuất khẩu hồ tiêu: Ổn định nguồn cung, nâng chuẩn để giữ thị phần

Thông tin được đưa ra tại Hội nghị Thường niên Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam năm 2025, diễn ra ngày 14/1.

Việt Nam tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Brazil

Theo bà Hoàng Thị Liên, Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam, sản lượng hồ tiêu toàn cầu năm 2025 ước đạt khoảng 537 nghìn tấn, giảm 2,9% so với năm 2024 và giảm 6,9% so với năm 2023. Đây là năm thứ hai liên tiếp sản xuất hồ tiêu thế giới suy giảm, phản ánh tác động kéo dài của giai đoạn giá thấp trước đó, chi phí đầu vào tăng cao và điều kiện thời tiết bất lợi tại nhiều vùng trồng trọng điểm.

Hội nghị Thường niên Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam năm 2025, diễn ra ngày 14/1. Ảnh: Việt Anh

Sản xuất hồ tiêu giảm rõ rệt tại các quốc gia như Ấn Độ, Indonesia và Sri Lanka, trong khi một số nước ghi nhận tín hiệu phục hồi, đáng chú ý là Brazil, Việt Nam và Malaysia. Cơ cấu thị phần nguồn cung toàn cầu tiếp tục nghiêng mạnh về Việt Nam với 36,3%, bỏ xa các đối thủ lớn như Ấn Độ (15,8%) và Brazil (15,1%).

Trong bối cảnh nguồn cung suy giảm nhưng nhu cầu không giảm tương ứng, giá hồ tiêu toàn cầu được duy trì ở mức cao trong suốt năm 2025. Xuất khẩu hồ tiêu toàn cầu ước đạt khoảng 430 nghìn tấn, giảm 2,7% so với năm 2024, cho thấy thương mại hồ tiêu đang bước vào giai đoạn điều chỉnh nhẹ về khối lượng, thay vì tăng trưởng nóng như các năm trước.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ nguồn cung hạn chế tại một số quốc gia sản xuất lớn, cùng với việc giá tăng cao khiến nhu cầu tại một số thị trường chững lại, đặc biệt là tại Hoa Kỳ, nơi chịu tác động của chính sách thuế đối ứng và xu hướng tối ưu tồn kho của các nhà nhập khẩu.

Cũng theo bà Liên, năm 2025 ghi nhận sự nổi lên rõ nét của Brazil trong chuỗi cung ứng hồ tiêu toàn cầu. Sản lượng hồ tiêu nước này đạt khoảng 81.000 tấn, tăng 28,6% so với năm 2024, nhờ thời tiết thuận lợi sau vụ mất mùa năm 2023. Xuất khẩu tăng mạnh lên 83.000 tấn, tương đương 517,8 triệu USD, tăng lần lượt 35% về lượng và 80% về giá trị so với năm trước.

Việt Nam tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Brazil, chiếm 26,1%, bên cạnh khu vực Trung Đông - Bắc Phi. Trong khi đó, xuất khẩu sang Hoa Kỳ và Pakistan giảm, phản ánh sự dịch chuyển dòng chảy thương mại trong bối cảnh giá hồ tiêu duy trì ở mức cao.

Trái lại, Indonesia đối mặt với một năm đầy khó khăn. Sản lượng năm 2025 chỉ đạt khoảng 53.000 tấn, giảm 10,1%, do mưa kéo dài, diện tích và năng suất suy giảm, thu hoạch chậm. Tồn kho giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều năm, ước chỉ khoảng 13.000 tấn, khiến xuất khẩu cả năm dự kiến giảm mạnh 33,2%, xuống còn khoảng 35.000 tấn.

Giá tiêu đen Lampung trong quý IV/2025 vẫn duy trì trên 7.000 USD/tấn, cao hơn Việt Nam nhưng thấp hơn Ấn Độ, giúp Indonesia giữ vai trò nguồn cung trung gian về giá, cạnh tranh trực tiếp với Việt Nam ở phân khúc trung cấp và tận dụng lợi thế mùa vụ để gia tăng thị phần khi Việt Nam khan hàng.

Trong khi đó, Ấn Độ ghi nhận mức sụt giảm sản xuất mạnh nhất trong nhóm các quốc gia chủ chốt. Sản lượng năm 2025 chỉ còn khoảng 85.000 tấn, giảm sâu so với hai năm trước, do thời tiết bất lợi, dịch bệnh trên dây tiêu, chi phí sản xuất tăng và diện tích thu hẹp. Xuất khẩu tiếp tục suy yếu, khiến vai trò của Ấn Độ trong xuất khẩu hồ tiêu toàn cầu tiếp tục co hẹp, dù vẫn duy trì phân khúc chất lượng cao với mức giá bình quân gần 8.000 USD/tấn.

Áp lực tiêu chuẩn ngày càng lớn

Với sản lượng năm 2025 ước đạt khoảng 195.000 tấn, tăng so với năm 2024, Việt Nam tiếp tục là nhà sản xuất và xuất khẩu hồ tiêu lớn nhất thế giới. Nguồn cung tương đối ổn định nhờ năng suất cải thiện, vườn tiêu trẻ phát triển và đầu tư gia tăng khi giá duy trì ở mức cao.

Tuy nhiên, triển vọng vụ 2026 được đánh giá thận trọng hơn khi ngành hồ tiêu đối mặt với khô hạn đầu năm, mưa lớn và dịch bệnh trong mùa mưa, khiến năng suất nhiều vùng chỉ ở mức trung bình. Sản lượng năm 2026 dự kiến giảm khoảng 10% so với năm 2025.

Theo bà Hoàng Thị Liên, Việt Nam đang dẫn đầu thế giới về xuất khẩu hồ tiêu và cơ hội thị trường vẫn còn rộng mở. Tuy nhiên, ngành hàng này cũng đang chịu áp lực lớn khi các thị trường như EU, Hoa Kỳ liên tục siết chặt các tiêu chuẩn sản xuất bền vững. Hoạt động canh tác đối mặt thách thức từ thoái hóa đất, phát thải và dịch bệnh, buộc ngành phải chuyển hướng sang các mô hình canh tác tái sinh, đáp ứng yêu cầu về dư lượng hóa chất và phát triển chuỗi giá trị hồ tiêu carbon thấp.

Đồng quan điểm về vấn đề này, theo bà Lê Vũ Thùy Dung, Phó Giám đốc Thương mại Simexco Đắk Lắk, kim ngạch xuất khẩu hồ tiêu năm 2025 đạt khoảng 1,66 tỷ USD, tăng 26% so với năm trước. Tuy nhiên, tăng trưởng doanh thu đang song hành với rủi ro kỹ thuật ngày càng lớn, đặc biệt tại các thị trường cao cấp.

EU, Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) liên tục siết chặt quy định giới hạn tối đa dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (MRLs), với danh mục hoạt chất ngày càng mở rộng. Đáng lo ngại nhất là cảnh báo nhiễm sudan (phẩm màu công nghiệp) có thể khiến hàng hóa bị tiêu hủy ngay tại cảng đích. Riêng thị trường EU trong năm 2025 đã ghi nhận 66 cảnh báo đối với hồ tiêu và gia vị, trong đó Việt Nam nhận 6 cảnh báo.

Trong bối cảnh đó, Simexco Đắk Lắk xác định liên kết chặt chẽ, kiểm soát đa tầng và quản trị trực tiếp vùng nguyên liệu là giải pháp then chốt. Theo bà Lê Vũ Thùy Dung, giá trị mới của hồ tiêu Việt Nam không chỉ nằm ở sản lượng hay hương vị, mà ở niềm tin, tính minh bạch và khả năng tuân thủ tiêu chuẩn.

Trong đó, sự đồng lòng của “5 nhà” gồm nhà nước, nhà nông, nhà khoa học, doanh nghiệp và hợp tác xã được xem là nền tảng để ngành hồ tiêu Việt Nam không chỉ giữ vững vai trò trụ cột nguồn cung, mà còn chủ động thích ứng và dẫn dắt chuỗi giá trị hồ tiêu toàn cầu trong giai đoạn sàng lọc và tái định vị.

Nguyễn Hạnh