Hết thời khách Trung Quốc 'vung tiền' vào mua sắm

Du khách Trung Quốc vui chơi tại TP.HCM hồi tháng 10/2024 Ảnh: Linh Huỳnh.

Tờ SCMP nhận định lượng khách Trung Quốc ra nước ngoài đang tăng trở lại tại nhiều điểm đến châu Á nhờ chính sách miễn thị thực được mở rộng và đồng nhân dân tệ ổn định hơn.

Tuy nhiên, mức chi tiêu của nhóm khách này, nhất là tại các cửa hàng miễn thuế, không còn bùng nổ như trước Covid-19.

Hết cảnh 'xách vali đi gom hàng' miễn thuế

Hàn Quốc là ví dụ điển hình. Trước đại dịch, du khách Trung Quốc đóng góp khoảng 70% doanh thu bán hàng miễn thuế của nước này.

Trong 11 tháng của năm 2025, Hàn Quốc đón khoảng 5 triệu lượt khách Trung Quốc. Dù lượng khách gần như phục hồi hoàn toàn, doanh số bán hàng miễn thuế lại đi theo chiều ngược lại.

Theo Hiệp hội Cửa hàng miễn thuế Hàn Quốc, doanh thu toàn ngành từ tháng 1-11/2025 giảm 12% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 80,6 tỷ USD, mức thấp nhất kể từ năm 2015.

Trước áp lực doanh số suy giảm và chi phí thuê mặt bằng tăng cao, hai doanh nghiệp lớn là Shilla Duty Free và Shinsegae Duty Free đã từ bỏ một phần quyền khai thác tại sân bay quốc tế Incheon trong tháng 9 và 10. Những giấy phép này từng được xem là "tài sản vàng" của ngành bán lẻ du lịch.

Khách hàng mua sắm điện thoại thông minh tại một trung tâm mua sắm miễn thuế ở tỉnh Hải Nam, Trung Quốc. Ảnh: Tân Hoa Xã.

Ông Subramania Bhatt, CEO công ty tiếp thị và công nghệ du lịch China Trading Desk, cho rằng thị trường miễn thuế Hàn Quốc đã bị "tổn thương mang tính cấu trúc". Theo ông, mô hình mua sắm theo tour, nơi du khách Trung Quốc gom hàng bằng vali và chi tiêu theo đoàn lớn, đã suy yếu rõ rệt.

Trước đây, các điểm mua sắm miễn thuế thường là điểm dừng gần như bắt buộc trong các tour trọn gói. Tuy nhiên, xu hướng này đang mất dần sức hút khi ngày càng nhiều du khách Trung Quốc, nhất là thế hệ trẻ, lựa chọn du lịch tự túc.

Nhóm khách này ưu tiên trải nghiệm văn hóa địa phương, ẩm thực và những thương hiệu nhỏ, thay vì dành phần lớn thời gian trong các trung tâm mua sắm miễn thuế.

Nhật Bản cũng ghi nhận tình trạng tương tự. Doanh số bán hàng miễn thuế tại nước này đã giảm từ trước khi căng thẳng ngoại giao với Trung Quốc bùng phát vào tháng 11/2025.

Theo Hiệp hội Bách hóa Nhật Bản, doanh số bán hàng miễn thuế trong 10 tháng năm 2025 đạt 464,5 tỷ yen (khoảng 2,9 tỷ USD), giảm 15% so với cùng kỳ.

Du khách Trung Quốc mặc kimono tham quan chùa Sensoji ở quận Asakusa, Tokyo, Nhật Bản, tháng 11/2025. Ảnh: The Japan Times.

Trong khi đó, bà Catherine Lim, chuyên gia phân tích cao cấp tại Bloomberg Intelligence, cho biết Thái Lan và Singapore cũng ghi nhận hiệu quả bán lẻ kém tích cực, dù lượng khách Trung Quốc đã phục hồi.

Tỷ lệ khách vào cửa hàng miễn thuế và mức chi tiêu trên mỗi đầu người vẫn thấp hơn đáng kể so với giai đoạn trước năm 2019.

Theo các nhà phân tích, sự thay đổi này bắt nguồn từ nhiều yếu tố kinh tế và xã hội. Trong bối cảnh tăng trưởng chậm lại, người tiêu dùng Trung Quốc thận trọng hơn với chi tiêu.

Ngoài ra, nhu cầu mua hàng ngoại khi ra nước ngoài cũng giảm do người tiêu dùng có thể dễ dàng tìm mua các sản phẩm tương tự trên các nền tảng thương mại điện tử trong nước hoặc tại hệ thống cửa hàng miễn thuế nội địa ngày càng mở rộng.

Thế hệ khách Trung Quốc mới

Bà Moqian Sun, nhà sáng lập công ty tư vấn chiến lược The Harvest, nhận định một thế hệ du khách Trung Quốc mới đã rời bỏ quan niệm "miễn thuế đồng nghĩa với rẻ và phải mua".

Trong những năm gần đây, Trung Quốc cũng chủ động đưa hoạt động bán lẻ du lịch quay về trong nước.

Trước đại dịch, đội ngũ "daigou" - những người mua hàng xa xỉ ở nước ngoài để bán lại tại Trung Quốc - đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy doanh số miễn thuế ở nhiều quốc gia. Tuy nhiên, chính quyền đã siết chặt hoạt động này và mở rộng mạng lưới cửa hàng miễn thuế nội địa.

Du khách tham quan khu thắng cảnh đền Khổng Tử ở Nam Kinh, tỉnh Giang Tô, trong kỳ nghỉ Quốc tế Lao động năm 2025. Ảnh: Tân Hoa Xã.

Các chuyên gia cho rằng trong nhiều thị trường, mức chi tiêu bình quân của du khách Trung Quốc khó có thể sớm trở lại như trước đại dịch, dù tổng doanh thu miễn thuế có thể tăng nhờ lượng khách tiếp tục phục hồi. Thay vào đó, ngành này sẽ ngày càng phân hóa.

Theo bà Catherine Lim, nhóm khách giàu có vẫn sẽ chi mạnh cho các thương hiệu quốc tế cao cấp, đặc biệt ở những nơi yếu tố chênh lệch giá và tính xác thực còn rõ rệt.

Ngược lại, các thương hiệu tầm trung hoặc ít tên tuổi toàn cầu, như một số nhãn mỹ phẩm Hàn Quốc, có thể dần mất lợi thế khi người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận với mức giá cạnh tranh ngay tại Trung Quốc.

Du khách bên ngoài ga tàu Bắc Kinh trong giờ cao điểm giao thông dịp Tết Nguyên đán năm 2024. Ảnh: Reuters.

Để thích nghi, các nhà bán lẻ miễn thuế buộc phải cạnh tranh không chỉ bằng giá, mà còn bằng tính độc quyền, chất lượng dịch vụ và trải nghiệm tổng thể.

Ông Humphrey Ho, CEO quỹ đầu tư Helios & Partners, cho rằng mỗi món hàng cần được định vị như "một ký ức đặc biệt của chuyến đi".

Trên thực tế, một số thị trường đã đi theo hướng này. Theo ông Ho, các quốc gia như Qatar, Arab Saudi và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất đang ghi nhận tăng trưởng mạnh doanh thu miễn thuế từ du khách Trung Quốc nhờ nâng tầm trải nghiệm tại sân bay.

Các không gian mua sắm cao cấp và quán cà phê hàng hiệu, như tại Doha, được xem là yếu tố then chốt thu hút chi tiêu.

Đan Châu