Xuất khẩu vượt 345 tỷ USD, động lực tăng trưởng nằm ở đâu?

Đến giữa tháng 8/2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 345,42 tỷ USD. Ảnh minh họa

Xuất khẩu tăng hơn 62 tỷ USD

Theo số liệu mới nhất của Cục Hải quan, từ đầu năm đến hết ngày 15/8/2026, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 345,42 tỷ USD, tăng 62,64 tỷ USD, tương đương khoảng 22,2% so với cùng kỳ năm 2025.

Riêng nửa đầu tháng 8, xuất khẩu đạt khoảng 25,41 tỷ USD. Đà tăng trưởng hai con số tiếp tục củng cố vai trò của xuất khẩu đối với tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh thương mại thế giới còn nhiều biến động.

Cơ cấu hàng hóa cho thấy động lực chính tiếp tục đến từ nhóm công nghiệp chế biến, chế tạo. Đến giữa tháng 8, đã có 7 nhóm hàng xuất khẩu đạt kim ngạch từ 10 tỷ USD trở lên.

Nổi bật là máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện với kim ngạch khoảng 92,52 tỷ USD, tăng hơn 50% so với cùng kỳ. Máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đạt khoảng 43,4 tỷ USD, tăng hơn 25%; điện thoại và linh kiện đạt khoảng 42,16 tỷ USD, tăng hơn 20%.

Những con số này tiếp nối xu hướng đã thể hiện rõ trong 7 tháng đầu năm. Theo Bộ Công Thương, hết tháng 7, xuất khẩu đạt khoảng 319,7 tỷ USD, tăng 21,7% so với cùng kỳ, cao hơn mức tăng trưởng xuất khẩu 15-16% đặt ra cho cả năm.

Trên cơ sở diễn biến hiện nay, cơ quan quản lý nhận định nếu không xuất hiện những yếu tố bất lợi lớn, xuất khẩu năm 2026 có khả năng duy trì mức tăng khoảng 15-16%.

Khoảng cách giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước

Đằng sau tốc độ tăng cao là sự chênh lệch đáng kể về đóng góp giữa khu vực FDI và khu vực kinh tế trong nước.

Trong 7 tháng đầu năm, theo Bộ Công Thương, khu vực FDI xuất khẩu khoảng 255 tỷ USD, tăng 26,5%; trong khi khu vực kinh tế trong nước đạt khoảng 64,6 tỷ USD, tăng 5,8%.

Xu hướng này tiếp tục thể hiện trong nửa đầu tháng 8 khi khu vực FDI tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong kim ngạch xuất khẩu.

Điều đó cho thấy một mặt, Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò là cứ điểm sản xuất, xuất khẩu trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt ở các ngành điện tử và công nghệ. Mặt khác, khoảng cách tăng trưởng giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước đặt ra bài toán nâng cao năng lực tham gia chuỗi giá trị của doanh nghiệp Việt.

Một vấn đề khác cần lưu ý là nhập khẩu cũng đang tăng nhanh. Đến 15/8, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước đạt 712,72 tỷ USD, trong đó nhập khẩu đạt khoảng 367,3 tỷ USD. Cán cân thương mại nhập siêu 21,88 tỷ USD.

Theo Chính phủ, nhập siêu hiện tập trung chủ yếu ở máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; năng lượng; hóa chất, chất dẻo nguyên liệu và một số kim loại. Phần đáng kể trong số này là máy móc, nguyên liệu và linh kiện phục vụ sản xuất, đầu tư và xuất khẩu.

Trong bối cảnh đó, Chính phủ yêu cầu tiếp tục mở rộng thị trường, thúc đẩy xuất khẩu nhưng đồng thời kiểm soát nhập siêu và hướng tới thương mại cân bằng, bền vững. Các nhiệm vụ được đặt ra gồm tăng tốc xúc tiến thương mại, tận dụng các đơn hàng đối với điện tử, máy móc, nông thủy sản; khai thác những thị trường mới như Halal, Mỹ Latinh, châu Phi và thúc đẩy đàm phán các thỏa thuận thương mại mới.

Với doanh nghiệp trong nước, con số 345 tỷ USD vì vậy không chỉ phản ánh quy mô xuất khẩu ngày càng lớn. Vấn đề quan trọng hơn là khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, nâng tỷ lệ nội địa hóa và gia tăng phần giá trị mà doanh nghiệp Việt Nam tạo ra trong mỗi sản phẩm xuất khẩu.