Xúc tiến thương mại kiến tạo thị trường đưa hàng Việt vươn xa

Không chỉ tìm đầu ra cho hàng hóa, xúc tiến thương mại đang chuyển sang một cách làm mới qua việc chủ động kiến tạo thị trường, mở đường để doanh nghiệp Việt xây dựng chỗ đứng và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Hàng Việt Nam giới thiệu đến người tiêu dùng. Ảnh: Trần Lê Lâm - TTXVN

Đây là trọng tâm của Chương trình Vươn ra thị trường quốc tế (GoGlobal) giai đoạn 2026-2030, với mục tiêu đưa hàng Việt đi xa hơn không chỉ bằng những đơn hàng xuất khẩu mà bằng thương hiệu, năng lực cạnh tranh và sự hiện diện bền vững trên thị trường quốc tế.

Thực tế cho thấy, Việt Nam đã có một mạng lưới hội nhập rộng với nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA), hàng hóa ngày càng hiện diện tại nhiều thị trường. Thế nhưng, quan trọng hơn là doanh nghiệp phải giữ được thị trường, nâng giá trị hàng hóa và từng bước tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Vì vậy, GoGlobal hướng tới việc hỗ trợ doanh nghiệp từ khâu tìm hiểu nhu cầu thị trường, đáp ứng tiêu chuẩn, tìm kiếm đối tác đến xây dựng thương hiệu và mở rộng hệ thống phân phối. Nói cách khác, thay vì chỉ giúp doanh nghiệp đưa hàng ra nước ngoài, GoGlobal hướng tới giúp doanh nghiệp đứng vững tại thị trường quốc tế.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh: Hội nhập quốc tế phải được chuyển hóa thành năng lực sản xuất, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong nước. Theo đó, xúc tiến thương mại không thể tách rời quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là bán được hàng, mà phải giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, đa dạng hóa đối tác, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và từng bước nâng vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Đây là một chuyển biến rất đáng chú ý trong tư duy xúc tiến thương mại. Bởi nếu chỉ đưa doanh nghiệp đến một thị trường, kết nối một vài khách hàng rồi kết thúc chương trình, hiệu quả có thể chỉ dừng ở một vài hợp đồng. Thế nhưng nếu giúp doanh nghiệp hiểu thị trường, xây dựng mạng lưới đối tác, tiếp cận hệ thống phân phối, hoàn thiện tiêu chuẩn, thương hiệu, logistics và cả các điều kiện pháp lý để kinh doanh lâu dài, giá trị của xúc tiến thương mại sẽ lớn hơn nhiều. Khi đó, Nhà nước không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp tìm khách hàng mà thực sự góp phần mở đường cho doanh nghiệp xây dựng thị trường.

Theo ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), GoGlobal phải mở ra một cách tiếp cận mới; trong đó, doanh nghiệp Việt không chỉ xuất khẩu hàng hóa mà hướng tới xây dựng thương hiệu, mở rộng sự hiện diện ở nước ngoài và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đây cũng là yêu cầu tất yếu khi nhiều thị trường đang nâng cao tiêu chuẩn về chất lượng, môi trường, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội. Doanh nghiệp muốn đi xa không thể chỉ dựa vào lợi thế về giá mà phải cạnh tranh bằng chất lượng, công nghệ, thương hiệu và khả năng đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Do vậy, GoGlobal cần được hiểu rộng hơn một chương trình xúc tiến xuất khẩu, tạo dựng đường đi tương đối hoàn chỉnh cho hàng Việt từ trong nước ra thị trường quốc tế. Một sản phẩm muốn đứng được ở nước ngoài phải bắt đầu từ việc xác định đúng nhu cầu thị trường, điều chỉnh sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn, bảo vệ sở hữu trí tuệ, xây dựng thương hiệu, tìm đối tác phân phối, giải quyết logistics, thanh toán, pháp lý và quản trị rủi ro. Bởi, nếu thiếu một trong những mắt xích này, khả năng mở rộng thị trường của doanh nghiệp sẽ bị hạn chế.

Một quầy hàng bán sầu riêng tại siêu thị APITA. Ảnh: Trần Thị Lê Anh

Đặc biệt, trong giai đoạn 2026-2030, xúc tiến thương mại cần đi cùng xu hướng chuyển dịch của thương mại toàn cầu. Các thị trường không chỉ tìm kiếm sản phẩm có giá cạnh tranh mà ngày càng quan tâm đến sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn phát triển bền vững. Đây vừa là sức ép, vừa là cơ hội để hàng Việt chuyển từ vị trí gia công, cung ứng sản phẩm có giá trị gia tăng thấp sang những phân khúc có giá trị cao hơn.

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cũng đặt yêu cầu tăng cường kết nối doanh nghiệp Việt với các tập đoàn đa quốc gia, hệ thống phân phối quốc tế và các đối tác trong chuỗi cung ứng. Điều này cho thấy hướng đi của GoGlobal không chỉ là mở thêm thị trường tiêu thụ mà còn phải mở rộng cơ hội để doanh nghiệp Việt trở thành một mắt xích trong mạng lưới sản xuất, cung ứng và phân phối toàn cầu. Khi đó, hợp đồng xuất khẩu không chỉ tạo ra doanh thu trước mắt mà còn mở ra cơ hội về công nghệ, quản trị, tiêu chuẩn và đầu tư cho doanh nghiệp.

Để kiến tạo thị trường, thông tin phải đi sát nhu cầu kinh doanh của doanh nghiệp bởi không chỉ cung cấp số liệu hay cảnh báo chính sách, hệ thống xúc tiến thương mại cần chỉ rõ thị trường đang cần sản phẩm gì, phân khúc nào còn dư địa, tiêu chuẩn nào doanh nghiệp phải đáp ứng, đối tác và kênh phân phối nào có thể tiếp cận. Khi thông tin được chuyển thành cơ hội kinh doanh cụ thể, xúc tiến thương mại mới phát huy hiệu quả.

Cùng với thông tin, muốn xây dựng kho hàng, trung tâm phân phối, cơ sở sản xuất hay mạng lưới kinh doanh ở nước ngoài, doanh nghiệp cần nguồn vốn trung và dài hạn. Do đó, cần nghiên cứu các cơ chế tài chính phù hợp để hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra quốc tế, từ bảo lãnh tín dụng, vốn ưu đãi, vốn lưu động đến bảo hiểm rủi ro xuất khẩu, đồng thời xem xét những mô hình tài chính chuyên biệt cho hoạt động xuất nhập khẩu. Có thị trường nhưng thiếu vốn để đầu tư và hiện diện lâu dài thì doanh nghiệp khó tạo dựng được thương hiệu và vị thế bền vững ở nước ngoài.

Theo Bộ Công Thương, giai đoạn 2026-2030 cần chuyển từ hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu sang hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra và kinh doanh lâu dài ở thị trường quốc tế. GoGlobal tập trung vào những việc thiết thực như cung cấp thông tin thị trường, tư vấn cách thâm nhập, hỗ trợ pháp lý, bảo hộ sở hữu trí tuệ, kết nối đầu tư, mở rộng kênh phân phối và đẩy mạnh xúc tiến thương mại trên nền tảng số. Các hoạt động này cần được triển khai sát nhu cầu doanh nghiệp và đánh giá thường xuyên để kịp thời điều chỉnh.

Quan trọng hơn, hiệu quả của GoGlobal không nên chỉ tính bằng số hội chợ, số đoàn công tác hay số cuộc kết nối giao thương. Kết quả phải được nhìn từ những thay đổi thực tế: doanh nghiệp có mở được thị trường mới hay không, sản phẩm có vào được hệ thống phân phối lớn hay không, thương hiệu Việt có được nhận diện tốt hơn hay không, doanh nghiệp có tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và đủ sức đầu tư, kinh doanh trực tiếp ở nước ngoài hay không.

Để đạt mục tiêu đó, cần một hệ thống hỗ trợ xuyên suốt, từ nghiên cứu thị trường, hoàn thiện sản phẩm, xây dựng thương hiệu, tìm đối tác, logistics, pháp lý và tài chính đến phân phối, đầu tư ở nước ngoài. Nhà nước tạo cơ chế và cung cấp thông tin, kết nối; hệ thống thương vụ hỗ trợ doanh nghiệp ngay tại thị trường; hiệp hội ngành hàng tăng cường liên kết còn doanh nghiệp phải chủ động đầu tư, đổi mới và nâng sức cạnh tranh. Đặc biệt, các khâu này phải gắn với nhau thay vì triển khai rời rạc.

Đặc biệt, thành công của GoGlobal không nằm ở việc đưa được thêm bao nhiêu lô hàng ra nước ngoài mà ở việc có thêm bao nhiêu doanh nghiệp Việt xây dựng được thương hiệu, thị trường và vị thế ở nước ngoài. Bởi chỉ khi chủ động mở và phát triển thị trường, hàng Việt mới có cơ hội đi xa và doanh nghiệp Việt từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu./.