Xứng đáng 'mắt thần' canh trời Tổ quốc

Những chiến công hào hùng

Trung đoàn Radar 293 thành lập ngày 29-4-1966, trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn khốc liệt. Trò chuyện với chúng tôi về những ngày đầu gian nan ấy, cựu chiến binh Lê Đỗ Ngoạn, nguyên chiến sĩ Trung đoàn Radar 293, hào sảng kể: "Sau hơn 2 tháng huấn luyện, ngày 10-7-1966, Trung đoàn bắt đầu phát sóng, thực hiện nhiệm vụ canh giữ vùng trời phía Bắc. Vào thời điểm ấy, những người lính radar chúng tôi có hai kỷ niệm đáng nhớ liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu. Đó là, ít ngày sau khi đơn vị phát sóng phiên đầu tiên, trong khí thế cả nước hưởng ứng lời kêu gọi chống Mỹ, cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh (ngày 17-7-1966), Trung đoàn đã lập chiến công khi dẫn đường cho biên đội MiG-17 cất cánh từ Nội Bài, bắn rơi một máy bay F-105 và làm bị thương một chiếc khác trên vùng trời Tam Đảo. Chiến thắng đầu của Trung đoàn đã tạo khí thế thi đua sôi nổi, củng cố niềm tin quyết tâm đánh thắng kẻ thù. Tiếp đó, ngày 19-5-1967, nhân dịp kỷ niệm 77 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trung đoàn tiếp tục lập công xuất sắc khi bảo đảm tình báo radar chính xác, kịp thời cho các đơn vị tên lửa và pháo phòng không, góp phần bắn rơi 11 máy bay địch các loại. Chiến công này được Đại tướng Võ Nguyên Giáp gửi thư khen, trở thành nguồn động viên to lớn đối với toàn đơn vị".

Cán bộ, chiến sĩ Trạm Radar 26, Trung đoàn Radar 293 huấn luyện làm chủ khí tài. Ảnh: VĂN BÌNH

Cựu chiến binh Đồng Văn Định, người trực tiếp tham gia Chiến dịch Phòng không Hà Nội-Hải Phòng cuối tháng 12-1972 trong đội hình của Trung đoàn Radar 293, không khỏi bồi hồi khi ôn lại chiến công đặc biệt của đơn vị vào cuối năm 1972. Ông kể: "Trước khi chiến dịch diễn ra, quán triệt phương châm chiến đấu của Bộ đội Radar “Xa-nhanh-đúng-đủ-liên tục-kịp thời”, Trung đoàn đã chủ động bảo đảm tốt tình báo radar cho lực lượng phòng không, không quân tiêu diệt máy bay địch và báo động phòng không nhân dân".

Cựu chiến binh Đồng Văn Định tự vấn đáp: “Đơn vị có bị bất ngờ khi máy bay B-52 tập kích Hà Nội và một số địa phương miền Bắc vào cuối năm 1972 không? Xin thưa là không. Ngày 15-12-1972, tức là trước khi chiến dịch diễn ra 3 ngày, theo lệnh của Binh chủng Radar, toàn Trung đoàn SSCĐ cao nhất. Đêm 18-12-1972, tất cả các phiên ban giỏi đều vào vị trí chiến đấu. Dù đối mặt với nhiễu điện tử dày đặc từ máy bay B-52, các trắc thủ giàu kinh nghiệm vẫn kiên trì bám sát mục tiêu, phát hiện và thông báo sớm, kịp thời cho các lực lượng phòng không, không quân đánh trả hiệu quả. Nhờ đó, Trung đoàn đã góp phần quan trọng cùng các đơn vị bạn bảo đảm tình báo radar kịp thời, chính xác, giúp quân và dân ta đánh bại cuộc tập kích chiến lược bằng B-52 của Mỹ ở miền Bắc cuối năm 1972".

Mắt của Bộ đội radar càng phải sáng...

“Mắt người Việt Nam vốn rất sáng. Mắt các chiến sĩ radar càng phải sáng hơn...”. Lời căn dặn của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Văn Đồng khi đến thăm Trạm Radar 53, Trung đoàn Radar 293 (tháng 2-1984), cùng những chiến công hào hùng của Trung đoàn đã trở thành mệnh lệnh, là động lực thôi thúc các thế hệ cán bộ, chiến sĩ luôn phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Hạ sĩ Trương Việt Hoàng, trắc thủ Trạm Radar 53, tự hào bày tỏ: “Được công tác ở đơn vị có bề dày truyền thống, chúng tôi luôn xác định rõ nhiệm vụ để rèn bản lĩnh vững vàng, đôi mắt luôn sáng, thường xuyên nâng cao cảnh giác, SSCĐ cao, góp phần quản lý vững chắc vùng trời Thủ đô Hà Nội, không để sót, lọt, chậm, hoang báo mục tiêu”.

Cán bộ, chiến sĩ Trạm Radar 35, Trung đoàn Radar 293 bảo quản khí tài sau phiên ban. Ảnh: VĂN BÌNH

Chia sẻ với chúng tôi, Đại úy Hoàng Văn Hà, Trạm trưởng Trạm Radar 53 cho biết: Những năm qua, đơn vị được biên chế khí tài thế hệ mới, hiện đại, tích hợp hệ thống tự động hóa hỗ trợ việc phát hiện, thông báo mục tiêu nhanh chóng, chính xác. Để khai thác, làm chủ khí tài này, chỉ huy đơn vị tập trung giáo dục truyền thống, xây dựng ý chí quyết tâm cao cho bộ đội. Cùng với đó, tổ chức huấn luyện nghiêm túc, khoa học theo phương châm cấp trên bồi dưỡng cấp dưới, chỉ huy bồi dưỡng đơn vị; phát huy tính chủ động tự học, tự nghiên cứu của đội ngũ cán bộ, kỹ thuật viên, trắc thủ để vận hành thuần thục khí tài, làm nhiệm vụ huấn luyện, SSCĐ.

Thời chiến hay thời bình, Bộ đội Radar luôn phải canh trực 24/24 giờ. Hiện nay, nhiệm vụ SSCĐ, quản lý vùng trời của đơn vị rất nặng nề, phức tạp, bởi tần suất bay qua vùng trời đơn vị quản lý ngày càng lớn. Mặt khác, đặc điểm các đơn vị thuộc Trung đoàn Radar 293 đóng quân phân tán trên địa bàn rộng, chủ yếu là vùng cao, vùng sâu, cách xa Trung đoàn, điều kiện ăn, ở, sinh hoạt còn nhiều khó khăn; trước yêu cầu nhiệm vụ đòi hỏi ngày càng cao, Trung đoàn được biên chế nhiều loại khí tài radar hiện đại... những yếu tố trên đã ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Theo Thượng tá Trần Tiến Dũng, Trung đoàn trưởng Trung đoàn Radar 293, để hoàn thành tốt nhiệm vụ quản lý chặt chẽ vùng trời được phân công, Trung đoàn duy trì nghiêm nền nếp, chế độ huấn luyện, trực ban SSCĐ, quản lý vùng trời, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống. Đồng thời, tập trung nâng cao chất lượng huấn luyện, làm chủ khí tài mới; huấn luyện toàn diện, chuyên sâu cho kíp đài radar, kíp chiến đấu sở chỉ huy; nâng cao khả năng cơ động, hiệp đồng, bảo đảm yêu cầu triển khai, chiến đấu và thu hồi cơ động nhanh của các phân đội. Quá trình huấn luyện, coi trọng huấn luyện với truyền thụ kinh nghiệm chiến đấu, nhất là những kinh nghiệm của Bộ đội Radar trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước...

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Trung đoàn Radar 293 đã phát hiện gần 52.400 tốp máy bay địch, trong đó có 251 tốp B-52. Trực tiếp và tham gia dẫn đường cho không quân ta đánh 614 trận, bắn rơi 173 máy bay địch các loại. Ghi nhận những thành tích xuất sắc trong xây dựng và chiến đấu, Trung đoàn được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân; được tặng thưởng hơn 20 huân chương các loại...