Xung đột Mỹ-Iran: Tổng thống Pezeshkian ủng hộ đối thoại, đồn đoán về những lo ngại của Washington

Những tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh Tehran đồng thời thúc đẩy một cách tiếp cận mới về an ninh khu vực, dựa nhiều hơn vào vai trò của các quốc gia trong khu vực thay vì các cường quốc bên ngoài.

Trong cuộc phỏng vấn đăng trên trang web của Văn phòng Tổng thống Iran, ông Pezeshkian bảo vệ quyết định của chính phủ Iran tham gia đàm phán với Mỹ và ký bản ghi nhớ (MoU) hồi tháng 6 về việc chấm dứt xung đột và hướng tới một thỏa thuận cuối cùng.

Theo Tổng thống Iran, Tehran vẫn cam kết thực hiện các nghĩa vụ theo MoU, với điều kiện Washington cũng thực hiện những cam kết của mình. Ông nhấn mạnh Iran không có nghĩa vụ tiếp tục thực hiện các cam kết nếu phía Mỹ không tuân thủ thỏa thuận.

Tháng 6, Iran và Mỹ ký MoU với sự trung gian của Pakistan và Qatar, theo đó hai bên dự kiến tiến hành các cuộc đàm phán trong vòng 60 ngày nhằm hướng tới một thỏa thuận cuối cùng. Tuy nhiên, tiến trình này sau đó đình trệ do những bất đồng liên quan an ninh hàng hải và quyền tự do đi lại qua eo biển Hormuz.

Cùng ngày, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi kêu gọi các quốc gia Hồi giáo tăng cường đoàn kết và dựa vào năng lực của chính mình để ứng phó với các mối đe dọa từ bên ngoài. Ông cho rằng, sự thống nhất giữa các quốc gia trong khu vực là cách tốt nhất để đối phó với những thách thức an ninh.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cũng cho rằng, các quốc gia vùng Vịnh ngày càng nhận thức rõ rằng an ninh khu vực cần được bảo đảm bởi chính các nước trong khu vực. Theo ông, các nhà lãnh đạo vùng Vịnh đã thể hiện ý chí chính trị nhằm khởi động một tiến trình đối thoại khu vực mới, trong đó có đề xuất tổ chức cuộc họp giữa các ngoại trưởng vùng Vịnh.

Những tuyên bố trên cho thấy Tehran đang thúc đẩy song song hai hướng tiếp cận: duy trì khả năng đối thoại trực tiếp với Mỹ, đồng thời tìm cách củng cố một cơ chế an ninh khu vực ít phụ thuộc hơn vào các lực lượng bên ngoài.

Cách tiếp cận này càng được chú ý sau khi Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia và Pakistan ngày 7/8 ký thỏa thuận phòng thủ chung tại Mecca, trong đó quy định một cuộc tấn công vũ trang nhằm vào một trong ba nước sẽ được coi là cuộc tấn công nhằm vào cả ba nước.

Trong khi đó, tại Mỹ xuất hiện những dấu hiệu cho thấy Washington cũng đang cân nhắc giới hạn của biện pháp quân sự nhằm vào Iran. Theo CNN, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Tướng Dan Caine, đã cảnh báo một số quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Donald Trump rằng, việc chỉ dựa vào sức mạnh không quân khó có khả năng buộc Tehran chấp nhận các yêu cầu của Washington, đồng thời có nguy cơ dẫn tới các hành động trả đũa rộng hơn.

Theo các nguồn tin được CNN dẫn lời, ông Caine đã trao đổi những quan ngại này với Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) John Ratcliffe, Ngoại trưởng Marco Rubio và Phó Tổng thống JD Vance. Ông cùng một số quan chức khác được cho là hoài nghi về một phương án leo thang quân sự được đề xuất hồi cuối tháng 7, một phần do lo ngại Iran có thể đáp trả nhằm vào các đồng minh của Mỹ và cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực.

Các quan chức Mỹ cũng được cho là ngày càng quan ngại về tình trạng suy giảm kho vũ khí, đặc biệt là tên lửa đánh chặn phòng không và một số loại đạn dược chính xác, có thể hạn chế khả năng duy trì một chiến dịch quân sự kéo dài. Tuy nhiên, theo CNN, Tướng Caine đồng thời nhấn mạnh rằng quân đội Mỹ vẫn có khả năng gây thiệt hại đáng kể cho Iran nếu được yêu cầu leo thang.