Xung đột tại Trung Đông: Cảnh báo tác động nghiêm trọng đối với các nhóm dễ tổn thương nhất

Tàu thuyền đậu ngoài khơi Fujairah, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất, trong bối cảnh Iran hạn chế hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, ngày 3/3/2026. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Theo Cơ quan Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD), eo biển Hormuz là tuyến đường biển duy nhất từ vùng Vịnh ra Ấn Độ Dương, vận chuyển khoảng 20% sản lượng dầu thô toàn cầu cùng với lượng lớn hàng hóa. Kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành không kích Iran ngày 28/2, Tehran gần như đã phong tỏa hoàn toàn tuyến đường này, gây gián đoạn hoạt động vận chuyển trong bối cảnh nhiều nền kinh tế đang phát triển đang phải vật lộn với gánh nặng nợ công, hạn hẹp tài khóa và chịu các cú sốc giá mới.

UNCTAD cảnh báo: “Chi phí năng lượng, phân bón và vận tải – bao gồm cước tàu, giá nhiên liệu và bảo hiểm – tăng cao có thể đẩy giá thực phẩm lên cao hơn và làm trầm trọng thêm áp lực sinh hoạt, đặc biệt đối với nhóm dân cư dễ bị tổn thương nhất”.

UNCTAD lưu ý, trước xung đột, trung bình mỗi ngày có 129 tàu đi qua Hormuz trong giai đoạn từ ngày 1 - 27/2 nhưng đến ngày 3/3, con số này giảm xuống chỉ còn 3 tàu. Cơ quan này nhấn mạnh, gián đoạn tại điểm nghẽn hải cảng chiến lược có thể tạo ra cú sốc lan tỏa đến chuỗi cung ứng và thị trường hàng hóa toàn cầu.

Tương tự, Cao ủy Nhân quyền LHQ Volker Turk cũng bày tỏ lo ngại về tác động ngày càng sâu sắc của cuộc xung đột ở Trung Đông đối với dân thường, đồng thời cảnh báo về những nguy hiểm của "động thái ăn miếng, trả miếng" giữa các bên tham chiến.

Theo phóng viên TTXVN tại châu Âu, trong thông báo, ông Turk lên án các cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào khu dân cư, cơ sở y tế, trường học, di sản văn hóa và cơ sở hạ tầng nước, năng lượng. Ông nhấn mạnh các vụ tấn công qua lại này đã hủy hoại các cơ sở hạ tầng thiết yếu, gây ra những tác động dân sự vô cùng nghiêm trọng.

Điều này chỉ càng làm tăng thêm rủi ro cho dân thường với những hậu quả diễn ra hết sức sâu rộng. Theo luật chiến tranh, dân thường và cơ sở hạ tầng dân sự phải được bảo vệ bằng mọi giá. Tất cả các bên đều phải tuân thủ quy tắc này và chịu trách nhiệm nếu vi phạm.

Ông Tusk cũng nhấn mạnh các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng thiết yếu như nhà máy khử muối và các cơ sở nhiên liệu ở Iran đã làm gián đoạn nguồn nước, đe dọa an toàn dân cư. Ông kêu gọi các bên tôn trọng luật nhân đạo quốc tế và bảo vệ dân thường, đồng thời nhấn mạnh về trách nhiệm giải trình đối với những hành vi vi phạm.

Bên cạnh đó, ông Turk đặc biệt lưu ý về tình trạng giảm mạnh hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, vì điều này dẫn đến việc hạn chế khả năng tiếp cận năng lượng, thực phẩm và phân bón, đồng thời gia tăng áp lực kinh tế và xã hội, đặc biệt với các cộng đồng dễ bị tổn thương.

Trong một tuyên bố liên quan, Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) cảnh báo chi phí và thời gian vận chuyển tăng lên do tắc nghẽn tại eo biển Hormuz đã làm gián đoạn hoạt động cứu trợ nhân đạo. Ông Jean-Martin Bauer - Giám đốc dịch vụ phân tích lương thực và dinh dưỡng của WFP - cho biết các tuyến vận tải phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng, kéo dài thời gian vận chuyển lên khoảng 25 ngày, tăng gần 50% so với bình thường, ảnh hưởng nghiêm trọng tới chuỗi cung ứng và đẩy chi phí tăng cao.

Phương Oanh (TTXVN)