Xung đột Trung Đông đe dọa an ninh lương thực: Sản lượng cây trồng rủi ro giảm 1/3

Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) nhận định cuộc xung đột đang diễn ra tại Trung Đông có thể làm gia tăng rủi ro đối với an ninh lương thực toàn cầu. Những quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu lương thực, phân bón và năng lượng đang đứng trước nguy cơ khủng hoảng chi phí sinh hoạt nghiêm trọng.

Rủi ro từ điểm nghẽn chiến lược Eo biển Hormuz

Ông Maximo Torero, Nhà kinh tế trưởng của FAO, cho biết xung đột đã làm lộ rõ điểm yếu của các quốc gia có sản xuất nội địa hạn chế. Sự gián đoạn tại Eo biển Hormuz, tuyến vận tải biển chiến lược quan trọng bậc nhất thế giới, không chỉ ảnh hưởng đến dòng chảy năng lượng mà còn tác động trực tiếp đến nông nghiệp toàn cầu.

Vùng Vịnh hiện là trung tâm sản xuất phân bón chủ chốt, cung cấp gần 50% sản lượng lưu huỳnh, 33% sản lượng urê và khoảng 25% lượng amoniac giao dịch trên toàn thế giới. Do diễn biến phức tạp của xung đột, nhiều nhà máy sản xuất phân bón tại Qatar và các nước lân cận đã phải tạm ngừng hoạt động, khiến giá phân bón quốc tế tăng vọt.

Tác động dây chuyền đến các cường quốc nông nghiệp

Sự đứt gãy nguồn cung từ Trung Đông đang ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất tại nhiều khu vực:

Châu Á: Là khu vực phụ thuộc lớn nhất khi nhập khẩu khoảng 64% amoniac và hơn 50% lưu huỳnh, phốt-phát từ Trung Đông.
Brazil: Quốc gia sản xuất đậu tương lớn nhất thế giới hiện nhập khẩu phần lớn urê từ Qatar và Iran.
Ấn Độ: Phụ thuộc đáng kể vào nguồn phốt-phát từ Saudi Arabia để duy trì sản xuất nông nghiệp nội địa.
Mỹ và Australia: Các nước xuất khẩu lương thực lớn này cũng chịu áp lực khi nguồn cung urê và phốt-phát bị gián đoạn.

Chuyên gia Sylvain Pellerin từ Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Pháp (INRAE) cảnh báo, nếu thiếu các loại phân bón chứa ni-tơ như urê, amoni nitrat và kali, sản lượng cây trồng toàn cầu có thể sụt giảm tới một phần ba. Những lo ngại hiện đang tập trung vào mùa gieo trồng tại nam bán cầu bắt đầu từ tháng 6 tới.

Nguy cơ khủng hoảng chi phí sinh hoạt tại châu Phi

Liên minh châu Phi (AU) cùng các tổ chức quốc tế như AfDB và UNDP cảnh báo xung đột Trung Đông đang đẩy các nền kinh tế châu lục này vào "nguy cơ nghiêm trọng". Khoảng 300 million người tại châu Phi đang đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực, trong đó nạn đói ở mức báo động tại Burundi, CHDC Congo, Madagascar, Somalia và Nam Sudan.

Các chuyên gia nhận định, một "cú sốc thương mại" có thể nhanh chóng biến thành "khủng hoảng chi phí sinh hoạt" do giá năng lượng và lương thực tăng cao. Xung đột vũ trang vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây ra khoảng 20 cuộc khủng hoảng lương thực, ảnh hưởng tới gần 140 triệu người trên toàn thế giới trong năm qua.

Giải pháp tăng cường khả năng chống chịu

Để ứng phó, AU đề xuất các quốc gia cần củng cố an ninh năng lượng, mở rộng dư địa chính sách tài khóa và thiết lập mạng lưới an toàn tài chính trên toàn châu lục. Việc triển khai các chương trình xóa đói giảm nghèo và tái thiết chuỗi cung ứng nội địa được xem là nhiệm vụ cấp bách để giảm sự phụ thuộc vào các biến động từ thị trường quốc tế.