Xung đột Trung Đông: Iran ra tuyên bố về eo biển Hormuz sau khi Mỹ hành động, cộng đồng quốc tế nỗ lực hạ nhiệt

Trong tuyên bố được phát trên đài truyền hình nhà nước Iran (IRIB), Bộ Tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran nêu rõ, những hạn chế do Mỹ áp đặt đối với hoạt động hàng hải và quá cảnh trên các vùng biển quốc tế là “bất hợp pháp”.

Cơ quan này cảnh báo: “Nếu an ninh các cảng của Cộng hòa Hồi giáo Iran tại vùng Vịnh Ba Tư và Biển Arab bị đe dọa, sẽ không có cảng nào tại Vùng Vịnh Ba Tư và Biển Arab được an toàn”.

Bộ chỉ huy các lực lượng vũ trang Iran cũng nhấn mạnh, các tàu thuyền liên quan các bên đối địch sẽ không được phép đi qua eo biển Hormuz, trong khi tàu của các nước khác vẫn có thể lưu thông nếu tuân thủ quy định của Tehran.

Cơ quan này khẳng định việc thực thi chủ quyền trong lãnh hải là “quyền tự nhiên” của Iran, đồng thời cho biết sẽ thiết lập một cơ chế thường trực để kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này, ngay cả sau khi xung đột kết thúc.

Những tuyên bố trên được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hải quân Mỹ sẽ bắt đầu chặn các tàu ra vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran tại Pakistan hồi cuối tuần không đạt được thỏa thuận.

Phản ứng trước diễn biến này, Trung Quốc kêu gọi bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, nhấn mạnh đây là tuyến vận tải quan trọng đối với thương mại và năng lượng toàn cầu. Bắc Kinh đồng thời bày tỏ hy vọng Mỹ và Iran sẽ tuân thủ thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, tiếp tục giải quyết bất đồng thông qua biện pháp ngoại giao và tránh tái bùng phát xung đột.

Tại châu Âu, nhiều quốc gia cũng bày tỏ quan điểm thận trọng. Truyền thông Anh dẫn lời người phát ngôn chính phủ cho biết, London sẽ không tham gia vào bất kỳ hoạt động phong tỏa nào tại eo biển Hormuz, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tự do hàng hải để hỗ trợ kinh tế toàn cầu.

Anh hiện đang phối hợp với Pháp và các đối tác nhằm xây dựng một liên minh rộng rãi bảo vệ lưu thông trên tuyến đường biển này.

Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Tây Ban Nha Margarita Robles cho rằng, kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ “không có ý nghĩa”, coi đây là một diễn biến tiêu cực làm gia tăng vòng xoáy căng thẳng.

Tác động của khủng hoảng cũng đã lan sang lĩnh vực kinh tế. Tại Đức, Thủ tướng Friedrich Merz cảnh báo nền kinh tế nước này sẽ chịu ảnh hưởng lâu dài từ cú sốc năng lượng do xung đột Trung Đông gây ra. Chính phủ Đức đã công bố kế hoạch giảm thuế nhiên liệu khoảng 0,17 Euro/lít (0,2 USD/l) trong 2 tháng nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp.

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Những diễn biến mới nhất làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng và leo thang căng thẳng an ninh trong khu vực.