Y tế cơ sở - 'chìa khóa' giảm quá tải bệnh viện ngay từ đầu năm

Tại nhiều bệnh viện trung ương và bệnh viện lớn ở Hà Nội, TP.HCM, tình trạng đông bệnh nhân kéo dài khiến áp lực khám, chữa bệnh luôn trong tình trạng căng thẳng. Các chuyên gia cho rằng, ngoài tâm lý người dân muốn lên tuyến trên, năng lực y tế cơ sở còn hạn chế và số ca bệnh mãn tính gia tăng cũng góp phần làm gia tăng gánh nặng cho đội ngũ y, bác sĩ. Do đó, việc củng cố hệ thống y tế cơ sở, tăng đầu tư về cơ sở vật chất, nhân lực và chú trọng phòng bệnh được xem là giải pháp quan trọng để giảm tải cho tuyến trên.

Quá tải vì tâm lý “nghỉ Tết rồi mới đi viện”

BS.CKII Nguyễn Đặng Khiêm - Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Hữu nghị Việt - Xô cho biết, thời điểm đầu năm thường ghi nhận nhiều bệnh nhân quay lại bệnh viện để tiếp tục điều trị sau kỳ nghỉ Tết. “Thông thường, đây không phải là các bệnh cấp tính mà đa phần là bệnh mạn tính. Người dân thường có tâm lý nghỉ ngơi, ăn Tết trước, sau đó mới quay lại bệnh viện để tiếp tục quá trình điều trị”.

Theo bác sĩ Khiêm, các nhóm bệnh gia tăng nhiều trong giai đoạn này chủ yếu là bệnh lý hô hấp mạn tính, bệnh tim mạch và đặc biệt là nhóm bệnh nhân ung bướu. Đây là những trường hợp cần theo dõi và điều trị lâu dài nên sau kỳ nghỉ Tết, người bệnh thường nhập viện trở lại để tiếp tục phác đồ điều trị.

Tại nhiều bệnh viện trung ương và bệnh viện lớn ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, tình trạng đông bệnh nhân kéo dài khiến áp lực khám, chữa bệnh luôn trong tình trạng căng thẳng

Lý giải nguyên nhân khiến nhiều bệnh viện rơi vào tình trạng quá tải sau Tết, bác sĩ Khiêm cho rằng, yếu tố tâm lý của người bệnh đóng vai trò không nhỏ. Trong dịp Tết, không ít bệnh nhân tạm ngưng điều trị hoặc trì hoãn việc tái khám. Khi kỳ nghỉ kết thúc, nhiều người cùng lúc quay lại bệnh viện khiến số lượng bệnh nhân tăng nhanh trong thời gian ngắn.

“Các bệnh viện sẵn sàng tiếp nhận bệnh nhân sau Tết. Tuy nhiên, nếu việc điều trị bị gián đoạn và dồn vào một thời điểm sẽ gây khó khăn cho cả bệnh viện và người bệnh. Người dân nên duy trì việc điều trị và tái khám đúng lịch, tránh tâm lý dồn việc khám chữa bệnh vào sau kỳ nghỉ dài”, bác sĩ Khiêm chia sẻ.

Để giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên, BS. Nguyễn Đặng Khiêm - Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Hữu nghị Việt - Xô cho rằng, cần nâng cao năng lực của hệ thống y tế cơ sở (Ảnh: NVCC)

Để giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên, theo bác sĩ Khiêm, cần nâng cao năng lực của hệ thống y tế cơ sở. Khi các bệnh viện tuyến dưới được đầu tư tốt về cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực, nhiều bệnh lý có thể được điều trị ngay tại địa phương, giúp giảm lượng bệnh nhân đổ dồn lên tuyến trên. Cùng với đó, việc truyền thông để người dân hiểu rõ khả năng điều trị của y tế tuyến dưới là rất quan trọng. Khi tạo được niềm tin, người bệnh sẽ không nhất thiết phải lên tuyến trên.

Về phía người dân, BS Khiêm cho rằng, người dân nên chủ động tìm hiểu thông tin y tế và tin tưởng hơn vào hệ thống y tế cơ sở. Với những bệnh lý không quá phức tạp, việc khám và điều trị tại tuyến dưới không chỉ thuận tiện mà còn giúp người bệnh được theo dõi sát sao hơn. “Trong nhiều trường hợp, điều trị tại cơ sở y tế gần nơi sinh sống có thể mang lại hiệu quả không kém, thậm chí tốt hơn vì bác sĩ có nhiều thời gian chăm sóc bệnh nhân hơn do không bị quá tải”, bác sĩ Khiêm nhấn mạnh.

Nâng cao năng lực y tế địa phương để giữ bệnh nhân ở tuyến dưới

Ở góc độ quản lý và chính sách, bác sĩ Nguyễn Trung Cấp - Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho rằng, tình trạng bệnh nhân tập trung đông tại các bệnh viện lớn cũng xuất phát từ cơ chế cho phép người dân được quyền lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh. Theo quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh, người bệnh có thể quyết định đến hoặc từ chối điều trị tại một cơ sở y tế nhất định. Bên cạnh đó, chính sách liên thông bảo hiểm y tế cũng cho phép các bệnh viện chuyển tuyến giữa các đơn vị ngang hàng.

“Những bệnh viện có chất lượng dịch vụ và chuyên môn tốt đương nhiên sẽ thu hút nhiều bệnh nhân hơn. Ngược lại, những nơi dịch vụ chưa tốt thì số lượng người bệnh sẽ ít. Cơ chế này vừa bảo đảm quyền lựa chọn của người bệnh, vừa tạo động lực để các bệnh viện không ngừng cải thiện chất lượng chuyên môn và dịch vụ”, BS Cấp cho hay.

Từ góc độ chuyên gia về bệnh truyền nhiễm, theo BS Trung Cấp, để giảm áp lực cho các bệnh viện, trước hết cần nhìn nhận đúng nhu cầu khám chữa bệnh thực tế của xã hội. Việc phê duyệt số lượng giường bệnh cho mỗi bệnh viện cần dựa trên nhu cầu của từng địa bàn, tránh tình trạng áp đặt chỉ tiêu mang tính hành chính. Nếu nhu cầu khám chữa bệnh tại một khu vực lớn hơn khả năng đáp ứng hiện có thì cần điều chỉnh quy mô giường bệnh, cơ sở vật chất và trang thiết bị y tế cho phù hợp.

Ngoài ra, tình trạng quá tải thường tập trung tại một số cơ sở có lợi thế về giao thông hoặc chất lượng chuyên môn. Điều này cho thấy những bệnh viện chưa đáp ứng được yêu cầu cần được đầu tư nâng cấp. “Cần xem xét nguyên nhân vì sao người dân ở khu vực đó phải di chuyển sang nơi khác để chữa bệnh. Nếu do hạ tầng xuống cấp hoặc thiếu trang thiết bị thì các nhà quản lý phải có kế hoạch đầu tư, nâng cấp kịp thời”.

Bên cạnh yếu tố cơ sở vật chất, nhân lực y tế là vấn đề then chốt. Theo bác sĩ Cấp, nhiều địa phương gặp khó khăn trong việc thu hút bác sĩ giỏi, dẫn đến chất lượng khám chữa bệnh chưa cao. Vì vậy, ngoài chiến lược đào tạo nâng cao chuyên môn, cần có chính sách phù hợp để thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao tại các địa bàn khó khăn. Khi hạ tầng, trang thiết bị và đội ngũ nhân lực được cải thiện, chất lượng dịch vụ y tế tại địa phương sẽ được nâng lên, từ đó hạn chế tình trạng người bệnh dồn về tuyến trên.

Ở góc độ y tế dự phòng, bác sĩ Nguyễn Trung Cấp khẳng định, việc tăng cường phòng bệnh và phát hiện sớm tại cộng đồng là giải pháp hiệu quả để giảm tải cho hệ thống khám chữa bệnh. “Nếu đầu tư hiệu quả 1 đồng cho phòng bệnh thì có thể tiết kiệm tới 10 đồng cho chữa bệnh. Chi phí xã hội của một người bệnh không chỉ là tiền điều trị mà còn bao gồm thời gian lao động bị mất của người bệnh và cả người thân phải nghỉ việc để chăm sóc. Vì vậy, khi công tác dự phòng được thực hiện tốt, lợi ích mang lại không chỉ cho ngành y tế mà cho toàn xã hội”.

Để chủ động bảo vệ sức khỏe và hạn chế nguy cơ phải nhập viện, đặc biệt trong giai đoạn sau Tết, bác sĩ Cấp khuyến cáo người dân cần duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia và tránh tình trạng sinh hoạt đảo lộn kéo dài. Đồng thời, cần chú ý bảo đảm an toàn giao thông trong dịp đầu năm khi nhu cầu đi lại tăng cao. Ông cũng lưu ý, khi có dấu hiệu bệnh, người dân không nên e ngại việc đi khám đầu năm: “Nếu phát hiện và điều trị sớm, nguy cơ bệnh nặng sẽ giảm đi rất nhiều. Việc khám và điều trị kịp thời vừa giúp bảo vệ sức khỏe vừa góp phần giảm áp lực cho hệ thống bệnh viện”.

Chung Thủy/VOV.VN