Y tế cơ sở: Để người dân an tâm từ tuyến đầu (Kỳ 2 - Những vướng mắc cần tháo gỡ

Người dân thôn Bản Châng đến khám bệnh tại điểm trạm 3 - Trạm Y tế xã Cẩm Giàng.

Nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu địa bàn

Trạm Y tế xã Cẩm Giàng hiện có 25 biên chế, tổ chức hoạt động tại 4 điểm trạm. Điểm xa nhất cách cơ sở chính hơn 20km. Cán bộ, viên chức vừa thực hiện khám, chữa bệnh, vừa triển khai tiêm chủng, phòng, chống dịch và nhiều chương trình y tế cộng đồng. Với địa bàn trải rộng, việc bố trí bác sĩ và nhân lực chuyên môn để duy trì đồng đều hoạt động tại các điểm trạm gặp nhiều khó khăn.

Bác sĩ Lý Thị Vang, phụ trách Trạm Y tế xã Cẩm Giàng, đề xuất: Đơn vị cần được bổ sung biên chế, nhất là các vị trí xét nghiệm, y tế công cộng, siêu âm, cùng nhân lực kế toán và văn thư. Đây không chỉ là nhu cầu tăng số người làm việc, mà còn là yêu cầu hoàn thiện cơ cấu của một đơn vị sự nghiệp công lập có đầy đủ chức năng chuyên môn và quản trị.

Tại Trạm Y tế xã Na Rì, 17 viên chức và 1 lao động hợp đồng ngành Dược phải duy trì hoạt động trên địa bàn rộng, nhiều điểm trạm. Bác sĩ chuyên khoa I Nông Văn Đoàn, Giám đốc Trạm Y tế xã Na Rì, bộc bạch: "Đơn vị chịu áp lực lớn trong bố trí cán bộ hành chính, trực khám, chữa bệnh, tiêm chủng, phòng, chống dịch và thực hiện các chương trình y tế. Thiếu người khiến nhiều viên chức phải kiêm nhiệm nhiều đầu việc, khó dành đủ thời gian cho từng nhiệm vụ".

Một đơn vị có nhiều cơ sở cách xa nhau vẫn phải phân chia nhân lực cho khám, chữa bệnh, tiêm chủng, phòng, chống dịch và các chương trình y tế. Việc bảo đảm bác sĩ làm việc thường xuyên vì thế cần đi cùng cơ cấu chuyên môn phù hợp.

Theo Sở Y tế, một số xã, phường còn thiếu nhân lực khám, chữa bệnh ban đầu và các chuyên ngành đặc thù. Thu hút, tuyển dụng, giữ chân nhân lực chất lượng cao vẫn khó khăn; đội ngũ làm công nghệ thông tin, chuyển đổi số còn mỏng so với yêu cầu. Bổ sung bác sĩ là cần thiết, nhưng các vị trí xét nghiệm, dược, y tế công cộng, kế toán và hành chính cũng cần được quan tâm để trạm hoạt động đồng bộ.

Thiếu phòng chức năng và thiết bị

Sau sắp xếp, phần lớn các trạm vẫn sử dụng cơ sở cũ và đồng thời duy trì nhiều điểm trạm. Tuy nhiên, thực tế tình trạng thiếu phòng làm việc, phòng chức năng, khu vực khám và không gian triển khai các chương trình y tế đang diễn ra tại nhiều nơi.

Bác sĩ Nông Văn Lực, Phó Giám đốc Trạm Y tế xã Bạch Thông, chia sẻ: Người cao tuổi và người bệnh ở xa còn khó tiếp cận dịch vụ. Trạm thiếu bác sĩ chuyên môn sâu và nhân lực thực hiện các kỹ thuật cận lâm sàng như siêu âm, chụp X-quang, điện tim; trang thiết bị chưa đầy đủ nên phần lớn người bệnh mới chỉ được thăm khám lâm sàng.

Ông Đinh Kim Hình, người dân xã Cẩm Giàng cho biết: Khi cần xét nghiệm, siêu âm, ông vẫn phải đến tuyến trên. Ông mong Trạm Y tế xã được bổ sung thiết bị để người dân thuận lợi hơn trong khám, chữa bệnh.

Năm 2026, tỉnh phấn đấu đưa tỷ lệ khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế tại trạm y tế cấp xã lên 20%; đến ngày 12-8, tỷ lệ này đạt 19,5%. Để dịch vụ tại trạm được người dân lựa chọn nhiều hơn, việc đầu tư phải đáp ứng nhu cầu thực tế: Phòng khám phù hợp, thiết bị thiết yếu và nhân lực đủ khả năng sử dụng.

Áp lực quản lý trong mô hình mới

Trước đây, trạm y tế chủ yếu là đơn vị chuyên môn kỹ thuật thuộc trung tâm y tế. Khi chuyển thành đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND cấp xã, cán bộ quản lý phải đảm nhiệm thêm công việc về tổ chức nhân sự, tài chính, tài sản và cơ chế hoạt động. Yêu cầu mới đòi hỏi kinh nghiệm và kỹ năng điều hành mà không phải cán bộ nào cũng đã được trang bị đầy đủ.

Ông Trần Văn Tuyến, Phó Giám đốc Sở Y tế cho biết: Chỉ một bộ phận cán bộ quản lý trạm từng điều hành đơn vị sự nghiệp công lập. Phần lớn trước đây là cán bộ quản lý cấp phòng, khoa hoặc trạm y tế, nên trong tổ chức hoạt động còn lúng túng, thiếu kinh nghiệm.

Các trạm y tế vẫn sử dụng cơ sở cũ để khám chữa bệnh.

Báo cáo của Sở Y tế cũng chỉ ra những yêu cầu mới về phân công, phối hợp quản lý, nhân lực, tài chính, dữ liệu và hoạt động chuyên môn. Một số nội dung cần tiếp tục được hướng dẫn, hoàn thiện để bảo đảm thống nhất. Trạm y tế trực thuộc UBND cấp xã, đồng thời gắn với hệ thống chuyên môn của ngành Y tế. Vì vậy, sự phối hợp giữa các bên có vai trò quan trọng trong giải quyết công việc thường xuyên.

Giải pháp biệt phái bác sĩ góp phần đáp ứng nhu cầu trước mắt nhưng cũng tạo áp lực tài chính cho bệnh viện, nhất là đơn vị tự chủ, do tiền lương và phụ cấp của bác sĩ biệt phái vẫn do bệnh viện chi trả. Thực tế này đặt ra yêu cầu có giải pháp nhân lực lâu dài, đồng thời bảo đảm điều kiện thực hiện nhiệm vụ cho cả đơn vị cử người và đơn vị tiếp nhận.

Những vướng mắc từ cơ sở có mối liên hệ với nhau: Thiếu nhân lực làm hạn chế khả năng triển khai kỹ thuật; thiếu phòng chức năng, thiết bị khiến chuyên môn khó phát huy; quản lý chưa thông suốt ảnh hưởng đến sử dụng nguồn lực. Vì vậy, việc củng cố y tế cơ sở cần được triển khai đồng bộ, từ đào tạo đội ngũ, đầu tư điều kiện làm việc đến hoàn thiện cơ chế phối hợp và trách nhiệm phục vụ người dân.

(Còn nữa)