Yên Khương phát huy lợi thế, tạo động lực giảm nghèo bền vững

Cánh đồng lúa trước mặt đồn Biên phòng Yên Khương, tại xã Yên Khương. Ảnh: Chu Khôi.

Yên Khương là một xã miền núi vùng biên của tỉnh Thanh Hoá, có biên giới với  nước Lào, diện tích tự nhiên 8.919,75 ha, dân số 5.585 người với 1.183 hộ, trong đó hơn 90% là người dân tộc thiểu số (chủ yếu là dân tộc Thái chiếm đa số, cùng một số dân tộc khác sinh sống).

Đến xã Yên Khương, chúng tôi được chứng kiến một số mô hình phát triển kinh tế của nông dân. Ở Bản Bôn, gia đình ông Hà Văn Quỳnh trồng 4 ha vầu, kết hợp chăn nuôi và cây ăn quả, đạt thu nhập khoảng 80 triệu đồng/năm. Chị Lữ Thị Bảy vừa ươm giống, trồng và cung cấp cây vầu cho người dân, đạt thu nhập khoảng 120 triệu đồng/năm và tạo việc làm cho 20 lao động địa phương.

TẬP TRUNG PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT ĐỂ GIẢM NGHÈO

Bà Lê Thị Kiều, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Yên Khương, cho biết với 8.066,23 ha đất lâm nghiệp, người dân xã Yên Khương đang thay thế hơn 5.000 ha keo thường bằng keo cấy mô có năng suất, giá trị cao hơn. Cùng với đó, gần 100 ha trồng keo kém hiệu quả cũng được chuyển sang trồng tre mai, cho thu nhập khoảng 100 triệu đồng/ha.

Đáng chú ý, cây vầu đang trở thành hướng phát triển kinh tế hiệu quả. Từ mô hình trồng thâm canh ban đầu 21 ha với 25 hộ tham gia, diện tích vầu đã mở rộng lên 215,4 ha, với 215 hộ.

Mô hình trồng tre vầu đem lại lợi nhuận khá cho nông dân tại xã Yên Khương. Ảnh: Chu Khôi.

Nông nghiệp vẫn giữ vai trò chủ đạo trong phát triển kinh tế xã Yên Khương, diện tích trồng lúa đạt 274,7 ha, cùng với gần 100 ha trồng cây ăn quả và cây rau màu. Chăn nuôi duy trì gần 33.600 con gia súc, gia cầm. Một số mô hình mới mang lại hiệu quả cao, như hộ anh Ngân Văn Yêu ở bản Xắng Hằng nuôi 150 con dúi và cầy hương, cho thu nhập hơn 100 triệu đồng/năm.

Công tác giảm nghèo được chú trọng. Toàn xã hiện còn 72 hộ nghèo, chiếm 6,13% và 407 hộ cận nghèo, chiếm 34,67%. Xã tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ, huy động và lồng ghép nguồn lực nhằm giảm nghèo bền vững, nâng cao đời sống người dân.

Bà Lê Thị Kiều,  Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Yên Khương

Bên cạnh những kết quả đạt được, xã Yên Khương vẫn đối mặt nhiều khó khăn do quy mô kinh tế nhỏ, sức cạnh tranh hạn chế, sản xuất hàng hóa và liên kết thị trường chưa ổn định. Đời sống một bộ phận người dân còn khó khăn, trong khi địa bàn rộng, địa hình chia cắt, dân cư phân tán và nguy cơ thiên tai vẫn tiềm ẩn.

Theo bà Kiều, sản xuất nông nghiệp trong 9 tháng đầu năm 2026 cơ bản ổn định. Trong lĩnh vực lâm nghiệp, công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng được tăng cường. Xã vận động người dân phát triển rừng gỗ lớn, nâng cao giá trị kinh tế rừng, đồng thời thực hiện xác nhận nguồn gốc lâm sản đối với rừng trồng.

Một cánh đồng lúa bậc thang ở Yên Khương. Ảnh: Chu Khôi.

Trong 9 tháng, trên địa bàn xã có 1 doanh nghiệp thành lập mới và thêm 6 hộ đăng ký kinh doanh mới. Tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải đạt 80%. Xã tập trung chuẩn hóa, làm sạch và cập nhật cơ sở dữ liệu đất đai. Tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 là hơn 20,2 tỷ đồng, trong đó đã giải ngân 18,5 tỷ đồng, đạt 91,58%.

Bên cạnh kết quả đạt được, lãnh đạo xã cho hay công tác chỉ đạo, điều hành có thời điểm chưa quyết liệt; kết quả thực hiện giữa các bản chưa đồng đều. Sản xuất nông, lâm nghiệp, thương mại, dịch vụ còn nhỏ lẻ, ứng dụng khoa học kỹ thuật và liên kết thị trường hạn chế.

SẮP XẾP TINH GỌN BỘ MÁY CƠ SỞ

Bà Kiều cho biết từ tháng 7/2025 đến nay, địa phương thực hiện quyết liệt triển khai sắp xếp theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trong 9 tháng đầu năm 2026, việc triển khai sắp xếp chính quyền địa phương đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với cấp xã trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Tại thời điểm 1/7/2025, xã có 21 biên chế và được điều động bổ sung 2 công chức từ các xã miền xuôi. Trong công tác tổ chức bộ máy, số lượng cán bộ, công chức khối chính quyền xã được UBND tỉnh giao 32 biên chế. Xã cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong hoạt động công vụ. Cán bộ, công chức, viên chức được tham gia các lớp bồi dưỡng về AI, ChatGPT và chuyển đổi số; các Tổ công nghệ số cộng đồng, doanh nghiệp và hộ kinh doanh được hướng dẫn kỹ năng số.

Cải cách hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ người dân được đẩy mạnh. Trong 9 tháng của năm 2026, xã tiếp nhận 480 hồ sơ, trong đó 276 hồ sơ giải quyết trước hạn, 203 hồ sơ đúng hạn và 1 hồ sơ quá hạn; tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt 99,79%. Công tác tư pháp được thực hiện đúng quy định, với 158 hồ sơ trực tuyến; trong kỳ không phát sinh đơn thư phản ánh, kiến nghị thuộc thẩm quyền giải quyết của UBND xã". 

Bà Lê Thị Kiều Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Yên Khương

Công tác an sinh xã hội tiếp tục được thực hiện đầy đủ. Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế trên địa bàn đạt 98%. Xã thường xuyên rà soát các nhóm đối tượng bảo trợ xã hội, người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em và các đối tượng yếu thế để bảo đảm chính sách được thực hiện đúng quy định. Trong 9 tháng đầu năm 2026, xã đã chi trả trợ cấp bảo trợ xã hội cho 326 lượt người, tổng số tiền hơn 2,1 tỷ đồng.

Trong lĩnh vực giáo dục, Trường Tiểu học Yên Khương và Trường THCS Yên Khương đã sáp nhập thành Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Yên Khương, hoạt động ổn định từ ngày 1/7/2026.

Theo UBND xã Yên Khương, quy mô các bản còn nhỏ, phát sinh nhiều đầu mối tổ chức, làm tăng số lượng người hoạt động không chuyên trách, gây áp lực chi ngân sách và ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động của chi bộ, chi hội, đoàn thể. Vì vậy, xã đã hoàn thành Đề án sáp nhập 9 bản thành 5 bản và tổ chức hoạt động từ ngày 1/7/2026.

Một góc biên giới với nước Lào tại xã Yên Khương. Đường bê tông là địa phận Việt Nam, đường đất là địa phận của Lảo. Ảnh: Chu Khôi.

Cụ thể, bản Bôn, bản Xã và bản Chí Lý Nặm Đanh được sáp nhập thành bản Bôn, diện tích 2.174,75 ha, 357 hộ. Bản Tứ Chiềng và bản Chiềng Nưa sáp nhập thành bản Tứ Chiềng, diện tích 2.282 ha, 345 hộ. Bản Mè và Bản Giàng sáp nhập thành bản Mè Giàng, diện tích 1.909 ha, 260 hộ. Hai bản Yên Bình và Xắng Hằng được giữ nguyên, lần lượt có 101 hộ và 120 hộ.

Việc sắp xếp được kỳ vọng góp phần tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý ở cơ sở, tăng khả năng huy động nguồn lực cộng đồng đầu tư các công trình phúc lợi, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững.