Đưa dữ liệu thành động lực đổi mới ngành Xây dựng

Chuyển đổi số không chỉ dừng ở những nền tảng công nghệ hay cơ sở dữ liệu được hoàn thành, mà cần tạo ra những thay đổi thiết thực trong quản lý nhà nước và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Đây cũng là yêu cầu đặt ra với ngành Xây dựng trong hành trình đưa dữ liệu trở thành nền tảng cho phương thức quản lý hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.

Đến nay, Bộ Xây dựng đã hoàn thành toàn bộ 10 cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành được giao; 97,5% thủ tục hành chính đã được cung cấp trực tuyến. Những kết quả này mở ra nền tảng quan trọng để tiếp tục đổi mới quy trình quản lý, giảm giấy tờ và nâng cao chất lượng phục vụ.

Nhân Ngày Chuyển đổi số quốc gia (10/10), Báo Xây dựng trao đổi với ông Lê Thanh Tùng, Giám đốc Trung tâm Công nghệ thông tin (Bộ Xây dựng), về những kết quả đạt được và các giải pháp để chuyển đổi số thực sự đi vào cuộc sống.

Ông Lê Thanh Tùng, Giám đốc Trung tâm Công nghệ thông tin, Bộ Xây dựng. Ảnh: Tạ Hải.

Từ nền tảng số đến đổi mới phương thức quản lý 

Thưa ông, chủ đề Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026 nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi số phải mang lại kết quả thực chất, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia. Đối với ngành Xây dựng, yêu cầu này được đặt ra như thế nào?

Ông Lê Thanh Tùng: Chủ đề năm nay đặt ra yêu cầu chuyển đổi số không chỉ dừng ở xây dựng nền tảng công nghệ, hình thành cơ sở dữ liệu hay tăng tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến, mà phải tạo ra những thay đổi thực chất trong quản lý nhà nước và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Bộ Xây dựng quản lý nhiều lĩnh vực như hoạt động xây dựng, nhà ở và thị trường bất động sản, phát triển đô thị, kết cấu hạ tầng giao thông, đăng kiểm phương tiện… Đây đều là những lĩnh vực có khối lượng thông tin lớn, liên quan đến nhiều cơ quan, đơn vị, đòi hỏi dữ liệu phải chính xác, kịp thời và có khả năng kết nối, chia sẻ.

Nếu dữ liệu còn phân tán, thiếu đồng bộ hoặc không được cập nhật thường xuyên, việc tổng hợp thông tin, phối hợp xử lý công việc và chỉ đạo, điều hành sẽ gặp khó khăn. Vì vậy, Bộ Xây dựng xác định cần gắn chuyển đổi số với xây dựng hệ thống dữ liệu thống nhất, tăng cường kết nối giữa các hệ thống thông tin và đưa dữ liệu vào trực tiếp các quy trình nghiệp vụ.

Mục tiêu cuối cùng là đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả điều hành, đồng thời giúp người dân, doanh nghiệp thực hiện thủ tục thuận tiện hơn, giảm giấy tờ, thời gian và chi phí.

Bộ Xây dựng đã hoàn thành, đưa vào sử dụng 10/10 cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành được giao. Kết quả này tạo nền tảng như thế nào cho việc đổi mới phương thức quản lý nhà nước của Bộ?

Ông Lê Thanh Tùng: Bộ Xây dựng đã triển khai xây dựng 1 cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng và 9 cơ sở dữ liệu chuyên ngành thuộc các lĩnh vực quản lý của Bộ, gồm đăng kiểm phương tiện; tàu biển, thuyền viên lĩnh vực hàng hải; kết cấu hạ tầng đường bộ, đường sắt, hàng không; năng lực hành nghề hoạt động xây dựng; nhà ở và thị trường bất động sản; cấp nước sạch và thoát nước đô thị; phát triển đô thị.

Đến nay, cả 10 cơ sở dữ liệu đã được đưa vào sử dụng từ ngày 1/1/2026 và hoàn thành đồng bộ với Trung tâm Dữ liệu quốc gia từ ngày 30/6/2026. Đồng thời, cả 10 cơ sở dữ liệu đều đã có quy định pháp lý về nội hàm dữ liệu, việc tạo lập, quản lý, khai thác và trách nhiệm của cơ quan, đơn vị chủ quản.

Đây là nền tảng quan trọng để Bộ Xây dựng từng bước chuyển từ phương thức quản lý chủ yếu dựa trên hồ sơ, báo cáo riêng lẻ sang quản lý dựa trên dữ liệu. Thông tin về hoạt động xây dựng, nhà ở và thị trường bất động sản, kết cấu hạ tầng giao thông, đăng kiểm phương tiện hay phát triển đô thị có thể hỗ trợ cơ quan quản lý chuẩn hóa thông tin, nâng cao chất lượng tổng hợp, phân tích và phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành trong từng lĩnh vực.

Tuy nhiên, hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu mới là bước đầu. Để dữ liệu thực sự trở thành nguồn lực phục vụ quản lý nhà nước, điều quan trọng là phải bảo đảm dữ liệu đầy đủ, chính xác, được cập nhật thường xuyên và có thể kết nối, chia sẻ, khai thác hiệu quả.

Hạ tầng giao thông phát triển đặt ra yêu cầu ngày càng cao về quản lý, kết nối và khai thác dữ liệu. Ảnh Tạ Hải. 

Dữ liệu thông suốt, thủ tục thuận tiện 

Việc đồng bộ 10 cơ sở dữ liệu với Trung tâm Dữ liệu quốc gia đã hoàn thành. Bộ Xây dựng cần làm gì để khai thác, kết nối và chia sẻ dữ liệu hiệu quả, phục vụ trực tiếp công tác quản lý, điều hành?

Ông Lê Thanh Tùng: Việc đồng bộ 10 cơ sở dữ liệu với Trung tâm Dữ liệu quốc gia là điều kiện quan trọng để tăng cường kết nối, liên thông và chia sẻ dữ liệu, hạn chế tình trạng thông tin phân tán, trùng lặp giữa các hệ thống. Tuy nhiên, dữ liệu chỉ thực sự phát huy giá trị khi được khai thác để giải quyết những công việc cụ thể.

Trước hết, Bộ Xây dựng cần tiếp tục nâng cao chất lượng dữ liệu, bảo đảm thông tin đầy đủ, chính xác, thống nhất và được cập nhật thường xuyên. Cùng với đó là hoàn thiện cơ chế quản trị, phân quyền truy cập, chia sẻ dữ liệu; tăng cường kết nối, tích hợp giữa các cơ sở dữ liệu với hệ thống thông tin và quy trình nghiệp vụ.

Trách nhiệm của cơ quan, đơn vị chủ quản trong bảo đảm chất lượng, tính đầy đủ và khả năng cập nhật dữ liệu cũng cần được thực hiện rõ ràng. Việc kết nối, chia sẻ phải đi đôi với bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và tuân thủ quy định pháp luật.

Mục tiêu là từng bước đưa dữ liệu vào trực tiếp các quy trình chuyên môn, nâng cao chất lượng tổng hợp, phân tích thông tin, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và hoạch định chính sách, thay vì chỉ dừng ở lưu trữ trên các hệ thống.

Một trong những kết quả chuyển đổi số có tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp là việc triển khai Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung. Hệ thống này đã mang lại những chuyển biến gì trong tiếp nhận, xử lý hồ sơ và cung cấp dịch vụ công trực tuyến?

Ông Lê Thanh Tùng: Từ ngày 1/1/2026, Bộ Xây dựng triển khai Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính theo mô hình tập trung, từng bước thống nhất việc tiếp nhận, xử lý hồ sơ, cung cấp dịch vụ công trực tuyến và số hóa kết quả giải quyết thủ tục hành chính.

Đến nay, Bộ đã công bố 367 thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý, trong đó 358 thủ tục được cung cấp dịch vụ công trực tuyến, đạt tỷ lệ 97,5%. Cụ thể, có 223 dịch vụ công trực tuyến toàn trình và 135 dịch vụ công trực tuyến một phần; 341 dịch vụ được tích hợp với Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Đáng chú ý, hệ thống đã triển khai tiếp nhận thủ tục hành chính phi địa giới hành chính tại 34/34 địa phương, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục, giảm sự phụ thuộc vào địa bàn tiếp nhận hồ sơ.

Về kết quả xử lý, từ ngày 1/1/2025 đến ngày 30/9/2026, các đơn vị thuộc Bộ Xây dựng đã tiếp nhận, xử lý 553.926 hồ sơ, trong đó có 511.379 hồ sơ trực tuyến, đạt tỷ lệ 92%. Đối với nhóm địa phương, từ ngày 1/1/2026 đến ngày 30/9/2026, hệ thống đã tiếp nhận, xử lý 643.895 hồ sơ, trong đó có 550.530 hồ sơ trực tuyến, đạt tỷ lệ 85,5%.

Những kết quả này cho thấy việc giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường số đang được đẩy mạnh. Tuy nhiên, mục tiêu không chỉ là chuyển hồ sơ giấy thành hồ sơ điện tử mà còn phải tiếp tục đơn giản hóa quy trình, tăng tính minh bạch và giảm yêu cầu cung cấp lại thông tin đã có, qua đó tạo thuận lợi thực chất cho người dân, doanh nghiệp.

Việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến của Bộ Xây dựng sẽ gắn với giảm giấy tờ, hạn chế kê khai lại thông tin và tạo thuận lợi thực chất cho người dân, doanh nghiệp (Ảnh minh họa).

Tháo gỡ điểm nghẽn, nâng hiệu quả chuyển đổi số 

Dữ liệu chỉ thực sự phát huy giá trị khi giúp đơn giản hóa thủ tục và giảm giấy tờ cho người dân, doanh nghiệp. Bộ Xây dựng đang triển khai những giải pháp nào để hiện thực hóa mục tiêu này?

Ông Lê Thanh Tùng: Thực hiện Nghị quyết số 66.7/NQ-CP về cắt giảm, thay thế thành phần hồ sơ bằng dữ liệu, Bộ Xây dựng đã kết nối, khai thác 5 cơ sở dữ liệu, gồm cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, doanh nghiệp, đất đai, đăng ký xe và giấy phép lái xe.

Ngày 22/4/2026, Bộ ban hành Văn bản số 6010/BXD-TTCNTT gửi UBND các tỉnh, thành phố, thông báo triển khai cắt giảm, thay thế thành phần hồ sơ bằng dữ liệu trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Bộ từ ngày 25/4/2026. Việc khai thác dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu đã kết nối tạo điều kiện giảm kê khai, nộp lại giấy tờ, đồng thời nâng cao tính chính xác, thống nhất của thông tin trong quá trình xử lý hồ sơ.

Trên cơ sở bộ tiêu chí đánh giá thủ tục hành chính đủ điều kiện cung cấp trên hệ thống tập trung, Bộ Xây dựng đã rà soát và xác định 100% thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý đáp ứng điều kiện.

Cùng với đó, từ ngày 1/1/2025 đến ngày 30/9/2026, trong tổng số 553.926 hồ sơ được các đơn vị thuộc Bộ xử lý, có 509.611 hồ sơ được số hóa kết quả giải quyết, đạt tỷ lệ 92%, vượt 2 điểm phần trăm so với chỉ tiêu 90% tại Nghị quyết số 01/NQ-CP.

Việc số hóa kết quả giải quyết thủ tục hành chính tạo cơ sở để tái sử dụng dữ liệu, hạn chế yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp lại thông tin, giấy tờ đã có. Thời gian tới, Bộ tiếp tục hoàn thiện hệ thống, tăng cường kết nối dữ liệu và tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ, hướng tới giảm gánh nặng thủ tục và nâng cao chất lượng phục vụ.

Bên cạnh những kết quả đạt được về dữ liệu và giải quyết thủ tục hành chính, Bộ Xây dựng đang triển khai Kế hoạch hành động 100 ngày như thế nào để tháo gỡ các điểm nghẽn, thúc đẩy chuyển đổi số đồng bộ, hiệu quả?

Ông Lê Thanh Tùng: Theo kế hoạch, Bộ Xây dựng được giao 13 nhiệm vụ nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, thúc đẩy chuyển đổi số đồng bộ, hiệu quả. Đến nay, Bộ đã hoàn thành 8 nhiệm vụ, đạt khoảng 61,5% kế hoạch; 5 nhiệm vụ còn lại đang được tập trung triển khai.

Bộ tiếp tục chỉ đạo các đơn vị khẩn trương hoàn thành các nhiệm vụ theo yêu cầu, bảo đảm tiến độ và chất lượng; đồng thời tăng cường phối hợp, rà soát, đôn đốc và kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thành nhiệm vụ đúng thời hạn mà còn phải giải quyết những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả chuyển đổi số. Các nhiệm vụ cần gắn với chuẩn hóa quy trình, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu và nâng cao chất lượng phục vụ.

Chuyển đổi số chỉ phát huy hiệu quả khi công nghệ thực sự hỗ trợ công việc, dữ liệu được khai thác và quy trình được cải tiến. Vì vậy, việc triển khai Kế hoạch hành động 100 ngày cần hướng tới tháo gỡ những vướng mắc trong thực tiễn, tạo điều kiện để các hệ thống và dữ liệu đã xây dựng được sử dụng hiệu quả hơn.

Trong thời gian tới, Bộ Xây dựng sẽ ưu tiên những nhiệm vụ nào để khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu, cải tiến quy trình nghiệp vụ và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước?

Ông Lê Thanh Tùng: Trong thời gian tới, Bộ Xây dựng tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, nâng cao chất lượng và hiệu quả khai thác các cơ sở dữ liệu đã xây dựng. Dữ liệu phải được cập nhật thường xuyên, bảo đảm đầy đủ, chính xác, thống nhất; trách nhiệm của cơ quan, đơn vị chủ quản cần được thực hiện rõ ràng. Đồng thời, Bộ tiếp tục tăng cường kết nối, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu giữa các hệ thống, gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng.

Thứ hai, tiếp tục hoàn thiện Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung, đẩy mạnh số hóa kết quả và tối ưu hóa quy trình xử lý hồ sơ. Việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến phải đi đôi với giảm giấy tờ, hạn chế kê khai lại thông tin đã có, tạo thuận lợi thực chất cho người dân, doanh nghiệp.

Thứ ba, tăng cường đưa dữ liệu vào các quy trình chuyên môn trong từng lĩnh vực quản lý của Bộ. Dữ liệu về hoạt động xây dựng, nhà ở và thị trường bất động sản, kết cấu hạ tầng giao thông, đăng kiểm phương tiện, phát triển đô thị và các lĩnh vực khác cần được khai thác hiệu quả để phục vụ tổng hợp thông tin, theo dõi thực tế, chỉ đạo, điều hành và hoạch định chính sách.

Cùng với đó, Bộ tiếp tục triển khai các nhiệm vụ trong Kế hoạch hành động 100 ngày, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị và kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Điều quan trọng là phải đánh giá chuyển đổi số bằng hiệu quả công việc, không chỉ bằng số lượng hệ thống hay tỷ lệ hoàn thành chỉ tiêu. Dữ liệu phải được sử dụng, quy trình phải được cải tiến, công tác quản lý phải hiệu quả hơn và người dân, doanh nghiệp phải được phục vụ tốt hơn. Đây là cơ sở để Bộ Xây dựng tiếp tục xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia.