Yêu cầu các trường giải trình lý do văn bằng 2 Ngôn ngữ Anh tăng phi mã, không đạt C1 đừng mong được cấp bằng

Theo dữ liệu trên Hệ thống cơ sở dữ liệu về giáo dục đại học (HEMIS), số người học văn bằng thứ hai ngành Ngôn ngữ Anh theo hình thức chính quy và vừa làm vừa học tăng từ 10.613 người năm 2023 lên 17.113 người năm 2025, tương đương 61,2%.

Đáng chú ý, quy mô đào tạo từ xa ngành này tăng 60,5%, từ 32.489 lên 52.129 người trong cùng giai đoạn. Số cơ sở có người học theo phương thức từ xa cũng tăng gần gấp đôi, từ 20 lên 39 đơn vị.

Năm 2026, các cơ sở đào tạo đăng ký 38.224 chỉ tiêu từ xa ngành Ngôn ngữ Anh; 5.810 chỉ tiêu văn bằng thứ hai chính quy và 6.534 chỉ tiêu văn bằng thứ hai vừa làm vừa học. Riêng nhóm vừa làm vừa học, chỉ tiêu đăng ký tăng 68,6% so với năm trước. Đây là số liệu về kế hoạch tuyển sinh do các cơ sở kê khai tại thời điểm rà soát.

Một tấm văn bằng 2 ngành Ngôn ngữ Anh của trường Đại học Đông Đô bị cơ quan công an thu giữ. Ảnh: Công an cung cấp.

Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học Nguyễn Tiến Thảo cho rằng tốc độ tăng quy mô đặt ra yêu cầu đối chiếu số lượng người học với năng lực tổ chức đào tạo thực tế của từng trường. Các điều kiện cần được rà soát gồm đội ngũ giảng viên, học liệu số, hệ thống quản lý học tập, điều kiện thực hành và khả năng đánh giá đầy đủ bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết.

Với đào tạo văn bằng thứ hai, việc công nhận, chuyển đổi tín chỉ từ chương trình người học đã hoàn thành phải có căn cứ cụ thể đối với từng trường hợp, đồng thời không được làm giảm yêu cầu về chuẩn đầu ra.

Vụ Giáo dục Đại học đề xuất tổ chức kiểm tra chuyên đề, ưu tiên các cơ sở có quy mô lớn hoặc tăng nhanh; xây dựng chuẩn chương trình đào tạo ngành Ngôn ngữ Anh và áp dụng thống nhất chuẩn đầu ra giữa các hình thức, phương thức đào tạo. Một đề xuất đáng chú ý là nghiên cứu yêu cầu năng lực ngoại ngữ đầu ra tối thiểu bậc 5, tương đương trình độ C1.

Chỉ cấp bằng cử nhân khi đạt trình độ C1

Thứ trưởng Lê Quân khẳng định, học văn bằng thứ hai ngành Ngôn ngữ Anh là nhu cầu chính đáng của xã hội. Tuy nhiên, trước quy mô đào tạo tăng nhanh và có xu hướng tiếp tục mở rộng, các cơ sở phải được kiểm tra, chuẩn hóa chương trình và bảo đảm chất lượng đầu ra.

Thứ trưởng giao Vụ Giáo dục Đại học chủ trì kiểm tra chuyên đề đào tạo văn bằng thứ hai ngành Ngôn ngữ Anh theo phương thức từ xa. Vụ có trách nhiệm rà soát dữ liệu, lựa chọn một số cơ sở để kiểm tra điểm, đồng thời triển khai kiểm tra hoạt động đào tạo từ xa trên phạm vi cả nước nhằm kịp thời chấn chỉnh bất cập. Bộ yêu cầu phối hợp với A03, Bộ Công an ngay từ khâu triển khai và trong quá trình kiểm tra.

Về chương trình đào tạo, Vụ Giáo dục Đại học được giao sớm hoàn thiện, trình ban hành chuẩn chương trình đào tạo khối ngành ngôn ngữ, văn học và văn hóa nước ngoài, trong đó có ngành Ngôn ngữ Anh. Chuẩn đầu ra của chương trình văn bằng thứ hai phải tương đương chương trình đào tạo chính quy.

Đặc biệt, với yêu cầu đầu ra bậc 5, tương đương C1, Thứ trưởng yêu cầu các cơ sở phải có minh chứng đánh giá người học đạt trình độ này. Người học chỉ được cấp bằng cử nhân ngành Ngôn ngữ Anh sau khi có chứng chỉ xác nhận đạt trình độ C1.

Thứ trưởng cũng giao Vụ Giáo dục Đại học phối hợp với Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin xây dựng thông tư về chuẩn nền tảng đào tạo từ xa.

Siết cả khâu tổ chức thi và cấp chứng chỉ ngoại ngữ

Cùng với việc chấn chỉnh đào tạo, Bộ yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động tổ chức thi đánh giá năng lực ngoại ngữ và cấp chứng chỉ.

Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng Huỳnh Văn Chương cho biết hiện có 38 đơn vị đủ điều kiện tổ chức thi đánh giá năng lực ngoại ngữ theo quy chế trước đây. Theo quy định chuyển tiếp, các đơn vị này được tiếp tục tổ chức thi và cấp chứng chỉ đến hết ngày 31/12/2026. Từ ngày 1/1/2027, hoạt động này sẽ thực hiện theo Thông tư 09/2026/TT-BGDĐT.

Cục Quản lý chất lượng đề xuất tăng cường hậu kiểm các đơn vị tổ chức thi, tập trung vào điều kiện hạ tầng kỹ thuật, dữ liệu camera và phần mềm nhận diện thí sinh. Ngân hàng câu hỏi và định dạng đề thi cũng cần được thẩm định độc lập nhằm bảo đảm tính khách quan, công bằng trong đánh giá.

Đối với chứng chỉ ngoại ngữ nước ngoài, Cục đề xuất giám sát chặt hoạt động liên kết tổ chức thi và việc duy trì các điều kiện bảo đảm chất lượng của chứng chỉ đã được công nhận. Đồng thời, xây dựng, cập nhật và công khai danh mục chứng chỉ được công nhận theo từng mục đích sử dụng, trước mắt là các chứng chỉ dùng để đáp ứng yêu cầu đầu vào và chuẩn đầu ra ngoại ngữ trong giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp.

Thứ trưởng Lê Quân giao Cục Quản lý chất lượng tăng cường kiểm tra, giám sát các đơn vị tổ chức thi đánh giá năng lực ngoại ngữ và hoạt động cấp chứng chỉ, nhằm bảo đảm chất lượng, tính minh bạch của kết quả đánh giá.