YJ-20 xuất hiện trên Type 052D, Trung Quốc đang nâng cấp năng lực diệt hạm ra sao?

YJ-20 ra mắt và tàu khu trục Type 052D. Ảnh: MW.

Sau khi có xác nhận cho thấy Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đã mở rộng đáng kể việc triển khai tên lửa đạn đạo chống hạm siêu vượt âm YJ-20 bằng cách tích hợp loại vũ khí này lên các tàu khu trục Type 052D, giới phân tích đang đánh giá những tác động của bước đi mới đối với năng lực tác chiến của lực lượng hải quân Trung Quốc.

Trước đây, YJ-20 chủ yếu được biết đến với vai trò vũ khí trang bị cho các tàu khu trục Type 055 có kích thước lớn hơn đáng kể. Việc tên lửa này xuất hiện trên Type 052D - lớp tàu có số lượng lớn hơn nhiều, với hơn 40 chiếc đã được đóng - đánh dấu bước mở rộng đáng kể năng lực tấn công tầm xa trên biển của Hải quân Trung Quốc.

Type 052D bắt đầu được đưa vào biên chế từ năm 2014. Việc tích hợp YJ-20 có thể được xem là một trong những cột mốc quan trọng nhất trong nỗ lực nâng cấp năng lực chiến đấu của lớp tàu này kể từ khi nó được đưa vào hoạt động.

Từ tàu khu trục đa nhiệm thành nền tảng tấn công tầm xa

Việc đưa YJ-20 lên Type 052D cho thấy mức độ linh hoạt ngày càng cao của hệ thống phóng thẳng đứng đa năng trên lớp tàu này.

Hệ thống phóng được thiết kế để có thể sử dụng nhiều loại tên lửa khác nhau, từ tên lửa đất đối không tầm xa, tên lửa hành trình chống hạm, tên lửa hành trình tấn công mặt đất cho tới các vũ khí chống ngầm.

Việc bổ sung tên lửa đạn đạo chống hạm siêu vượt âm giúp Type 052D sở hữu một trong những hệ thống vũ khí đa dạng nhất trong nhóm tàu khu trục hiện nay. Không chỉ tăng đáng kể tầm đánh, YJ-20 còn mở rộng đáng kể các phương án tác chiến mà lớp tàu này có thể thực hiện.

Điều đáng chú ý là Type 052D vốn đã được đánh giá là một trong những lớp tàu khu trục có năng lực cao nhất thế giới.

Quy mô của chương trình cũng khiến bước nâng cấp này trở nên đáng chú ý hơn. Hạm đội Type 052D đang tăng trưởng nhanh chóng, có những năm Trung Quốc hạ thủy tới 8 tàu thuộc lớp này. Riêng năm 2025, Hải quân Trung Quốc đưa vào biên chế 7 chiếc.

Khi số lượng Type 052D tiếp tục tăng, việc trang bị cho chúng khả năng sử dụng tên lửa chống hạm tầm xa và tốc độ siêu vượt âm có thể tạo ra thay đổi đáng kể trong năng lực tác chiến trên biển của Trung Quốc, đồng thời trở thành mối quan tâm lớn đối với các lực lượng hải quân phương Tây trong trường hợp xảy ra xung đột.

Tàu khu trục lớp Type 052D của Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) mang tên Cangzhou. Ảnh: MW.

YJ-20 nguy hiểm đến đâu?

YJ-20 được xem là một trong những vũ khí hải quân thông thường tiên tiến nhất mà Trung Quốc đang phát triển và triển khai.

Giới phân tích ước tính tên lửa có tầm bắn khoảng 1.500-2.000 km. YJ-20 trước tiên bay theo quỹ đạo đạn đạo, sau đó thực hiện các thao tác cơ động ở giai đoạn cuối của hành trình với tốc độ được cho là lên tới Mach 10.

Sự kết hợp giữa tốc độ cực cao, khả năng thay đổi độ cao và khả năng cơ động trong giai đoạn tái xâm nhập khí quyển khiến YJ-20 trở thành mục tiêu đặc biệt khó đối với các hệ thống phòng thủ tên lửa trên tàu chiến hiện nay.

Đây cũng chính là yếu tố khiến loại tên lửa này đặc biệt phù hợp để tấn công các mục tiêu có giá trị cao như tàu sân bay và những tàu chiến mặt nước chủ lực khác.

Khác với tên lửa hành trình chống hạm truyền thống, vốn thường bay ở độ cao thấp và sử dụng động cơ phản lực để tiếp cận mục tiêu, tên lửa đạn đạo chống hạm có thể tiếp cận mục tiêu từ độ cao và tốc độ lớn hơn, đồng thời thực hiện các thao tác cơ động ở giai đoạn cuối.

Với đặc tính này, YJ-20 được đánh giá có thể tạo ra thách thức rất lớn đối với năng lực phòng thủ của các nhóm tác chiến tàu sân bay.

Việc tích hợp loại vũ khí này trên Type 052D cũng đồng nghĩa với việc Trung Quốc không chỉ sở hữu một số ít tàu chiến cỡ lớn có khả năng triển khai tên lửa đạn đạo chống hạm, mà đang từng bước đưa năng lực này xuống một lớp tàu có số lượng lớn hơn nhiều.

Tên lửa đạn đạo siêu thanh YJ-20 của Trung Quốc được phóng từ tàu khu trục lớp Type-052D. Ảnh: MW.

45 tàu Type 052D và Type 055 có thể mang YJ-20

Hải quân Trung Quốc hồi tháng 5/2026 đưa tàu khu trục Type 052D thứ 35, mang tên Tongchuan, vào biên chế.

Con số này, cộng với 10 tàu khu trục Type 055, đồng nghĩa Hải quân Trung Quốc hiện có 45 tàu chiến thuộc hai lớp được đánh giá có khả năng tích hợp YJ-20.

Theo các đánh giá hiện nay, toàn bộ tàu Type 052D và Type 055 nhiều khả năng sẽ được tích hợp loại tên lửa này.

Nếu quá trình nâng cấp diễn ra trên toàn bộ hạm đội, Trung Quốc sẽ sở hữu một mạng lưới tàu mặt nước có khả năng triển khai vũ khí chống hạm siêu vượt âm trên quy mô lớn, thay vì chỉ tập trung năng lực này trên một số ít tàu khu trục hạng nặng.

Đây có thể là một thay đổi quan trọng đối với cách Hải quân Trung Quốc tổ chức lực lượng tác chiến trên biển.

Type 052D xét trên nhiều phương diện là một trong những chương trình tàu chiến quan trọng nhất trong lịch sử hiện đại của Trung Quốc. Đây là lớp tàu khu trục đầu tiên của nước này được sản xuất với quy mô lớn, phản ánh bước chuyển của ngành đóng tàu quân sự Trung Quốc từ việc phát triển các thiết kế riêng lẻ sang xây dựng một hạm đội tàu chiến hiện đại với số lượng lớn.

Type 052D cũng là lớp tàu khu trục đầu tiên của Trung Quốc được đưa vào biên chế khi năng lực công nghệ tổng thể của nó được đánh giá đã đạt trình độ hàng đầu thế giới.

Bề ngoài, Type 052D có nhiều nét tương đồng với lớp Type 052C tiền nhiệm. Tuy nhiên, năng lực chiến đấu của Type 052D được đánh giá cao hơn đáng kể.

Một trong những nâng cấp quan trọng nhất nằm ở việc trang bị hệ thống phóng thẳng đứng đa năng sử dụng các ống phóng dạng module. Đây cũng là hệ thống có thiết kế tương đồng với hệ thống được trang bị trên Type 055.

Mỗi tàu Type 052D có 64 ô phóng tên lửa, trong khi Type 055 sở hữu tới 112 ô phóng.

Tàu khu trục lớp Arleigh Burke của Hải quân Mỹ - Nền tảng phóng chính cho các cuộc tấn công bằng tên lửa Tomahawk. Ảnh: MW.

Việc có thể sử dụng nhiều loại tên lửa khác nhau từ cùng một hệ thống phóng giúp Type 052D có thể đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ, từ phòng không hạm đội, chống hạm cho tới tấn công mục tiêu trên mặt đất và tác chiến chống ngầm.

Sự xuất hiện của YJ-20 vì thế không đơn thuần là bổ sung thêm một loại tên lửa mới. Nó có thể thay đổi đáng kể vai trò của Type 052D trong đội hình tác chiến hải quân Trung Quốc, biến một lớp tàu vốn đã đa nhiệm thành nền tảng có khả năng tạo ra mối đe dọa tầm xa đối với các lực lượng mặt nước chủ lực.

Đặc biệt, khi Type 052D được đóng với số lượng ngày càng lớn, năng lực này có thể được phân bổ trên nhiều nhóm tàu và nhiều khu vực hoạt động khác nhau.

Điều đó tạo ra một bài toán khó hơn cho các lực lượng hải quân đối phương. Thay vì phải đối phó với một số ít tàu khu trục hạng nặng mang tên lửa tầm xa, họ có thể phải tính đến khả năng nhiều tàu khu trục Type 052D cùng sở hữu năng lực tấn công mục tiêu ở khoảng cách rất lớn.

Tuy nhiên, việc tích hợp YJ-20 trên Type 052D mới chỉ cho thấy sự thay đổi về tiềm năng tác chiến. Hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác, bao gồm khả năng phát hiện và theo dõi mục tiêu, hệ thống chỉ huy - kiểm soát, dữ liệu mục tiêu, khả năng tác chiến hiệp đồng và mức độ hoàn thiện của chính tên lửa.

Dù vậy, xét trên quy mô chương trình Type 052D và tốc độ mở rộng hạm đội tàu mặt nước của Trung Quốc, việc YJ-20 được đưa lên lớp tàu này cho thấy Bắc Kinh đang tìm cách phổ biến năng lực tấn công chống hạm tầm xa trên một nền tảng có số lượng lớn.

Đây có thể là một trong những bước phát triển đáng chú ý nhất của Hải quân Trung Quốc trong quá trình xây dựng năng lực kiểm soát các vùng biển rộng lớn và tạo sức ép lên các lực lượng hải quân đối thủ ở khoảng cách ngày càng xa.