1 tỷ người Trung Quốc chưa ăn sầu riêng, có 'hộ chiếu' chưa chắc bán giá cao

Sức tiêu thụ sầu riêng tại Trung Quốc tiếp tục tăng

Việt Nam đang bước vào chính vụ thu hoạch sầu riêng với sản lượng lên tới cả triệu tấn. Chỉ riêng tỉnh Đắk Lắk, sản lượng ước đạt 500.000 tấn, tập trung thu hoạch từ tháng 8 đến tháng 11. Thời vụ này có sự khác biệt so với một số nước sản xuất khác, tạo lợi thế bổ sung nguồn cung cho thị trường.

Theo đó, Trung Quốc là thị trường tiêu thụ sầu riêng chủ lực, chiếm khoảng 70% tổng sản lượng sầu riêng Đắk Lắk.

Tại Chương trình “Gặp gỡ, giao thương, kết nối hợp tác chuỗi cung ứng sầu riêng Việt Nam - Trung Quốc, tỉnh Đắk Lắk năm 2026”, chiều 19/8, ông Lưu Húc, Giám đốc kinh doanh thị trường nước ngoài của Liên hiệp Hợp tác xã Cung ứng và Tiêu thụ Quảng Tây, đại diện China Coop, cho biết, nhu cầu tiêu dùng sầu riêng chất lượng cao tại Trung Quốc tiếp tục tăng, trong khi những thuận lợi về chính sách thương mại và lợi thế vùng trồng của Việt Nam đang mở ra cơ hội lớn để hai bên nâng cấp hợp tác. 

Tuy nhiên, hợp tác không nên dừng ở việc thu mua và trao đổi hàng hóa mà cần hướng tới xây dựng một chuỗi ngành lâu dài, an toàn và bền vững. “Chúng tôi không chỉ muốn mua sầu riêng từ Việt Nam. Chúng tôi muốn cùng các đối tác xây dựng một chuỗi cung ứng ổn định, có khả năng phát triển lâu dài”, ông chia sẻ.

Tây Nguyên vào chính vụ thu hoạch sầu riêng. Ảnh: Xuân Ngọc

Theo đó, China Coop mong muốn phối hợp với các đối tác Việt Nam chuẩn hóa sản xuất ngay từ vùng trồng, từ lựa chọn giống, quy trình canh tác, kiểm soát sâu bệnh đến thu hoạch và xử lý sau thu hoạch. Có thể tổ chức “lớp học tại vườn”, hỗ trợ nông hộ nâng cao kỹ thuật và xây dựng vùng nguyên liệu đáp ứng yêu cầu của thị trường Trung Quốc.

China Coop hiện có mạng lưới ở hơn 3.000 chợ đầu mối và hàng trăm nghìn điểm bán lẻ, có khả năng đưa sầu riêng Việt Nam tiếp cận sâu hơn thị trường Trung Quốc. Vì vậy, ông mong muốn mỗi trái sầu riêng đều có chất lượng, mỗi người nông dân đều có thu nhập.

Dưới góc độ một doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực nhập khẩu sầu riêng tại Trung Quốc, ông Thạch Minh Huy, Chủ tịch Tập đoàn Giống cây trồng Trung Nông Thịnh Nguyên cũng nhận định thị trường nước này vẫn còn dư địa rất lớn.

Hiện nay, còn khoảng 1 tỷ người Trung Quốc chưa từng ăn sầu riêng, trong khi sức mua sầu riêng tại thị trường bán lẻ tiếp tục tăng, đặc biệt với các sản phẩm chất lượng cao và thương hiệu cao cấp, ông Huy nhấn mạnh.

Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra thực tế một số nhà đầu tư đã thua lỗ do thông tin về vùng trồng, giá cả và kênh bán hàng chưa minh bạch, trong khi các khâu môi giới trung gian còn nhiều.

“Với khoảng 1.800 chuỗi bán lẻ, chúng tôi có kinh nghiệm sâu về thị trường và mong muốn chia sẻ thông tin để HTX, nông dân Đắk Lắk chủ động hơn. Đồng thời, doanh nghiệp khẳng định sẽ tiếp tục mở rộng đầu tư vào các HTX Việt Nam”, ông Thạch Minh Huy nhấn mạnh.

Đừng chỉ làm đối tác theo mùa vụ hoặc từng nhịp lên xuống của giá sầu riêng

Liên quan đến những băn khoăn của người nông dân và HTX về việc được cấp mã số vùng trồng nhưng đầu ra, giá bán vẫn chưa bảo đảm, ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk nói: "Mã số vùng trồng không phải thương hiệu và cũng không bảo đảm sầu riêng sẽ được mua với giá cao hơn".

Theo ông Trung, mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói chỉ là điều kiện phục vụ xuất khẩu. Ông ví mã số như “tấm hộ chiếu”, còn để xây dựng được thương hiệu và có giá trị cao hơn cần một quá trình liên kết lâu dài.

Vấn đề của chuỗi sầu riêng hiện nay là quan hệ giữa vùng nguyên liệu và doanh nghiệp thu mua chưa thực sự ổn định. Doanh nghiệp đặt mua ở mức 60.000 đồng/kg, nhưng hôm sau giá lên 70.000 đồng, người trồng có thể không bán nữa. Ngược lại, khi giá giảm, doanh nghiệp cũng đối mặt rủi ro nếu không tiếp tục thu mua.

Vì vậy, ông Trung cho rằng bài toán thu mua cần thay đổi khi quy mô ngành hàng đã lớn hơn trước. Người trồng và hợp tác xã cần lựa chọn doanh nghiệp có năng lực xuất khẩu để xây dựng quan hệ dài hạn, thay vì chỉ lựa chọn người mua theo mức giá tại từng thời điểm.

“Muốn có thương hiệu thì phải chung thủy, chọn những doanh nghiệp có năng lực xuất khẩu để cùng họ xây dựng thương hiệu”, ông nói. Quá trình này có thể kéo dài nhiều năm trước khi người tiêu dùng tại thị trường nhập khẩu nhận biết, tin tưởng sản phẩm và chấp nhận mức giá cao hơn.

Cũng theo Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, doanh nghiệp xuất khẩu cần đóng vai trò dẫn dắt chuỗi, từ tổ chức nguồn vốn, đầu tư nhà máy đến hệ thống thu mua và đáp ứng các thủ tục xuất khẩu. Ở chiều ngược lại, HTX cần tổ chức sản xuất và phối hợp ổn định với doanh nghiệp.

Ông cũng lưu ý doanh nghiệp, thương nhân Trung Quốc không trực tiếp đến vườn để thực hiện hoạt động thu mua theo cách thông thường, mà cần hợp tác với các doanh nghiệp Việt Nam đủ điều kiện để tổ chức thu mua và xuất khẩu.

Liên kết này phải bảo đảm các bên đều có thể duy trì hoạt động. Doanh nghiệp Trung Quốc cần có lợi ích khi hợp tác, doanh nghiệp Việt Nam phải tồn tại được, từ đó hợp tác xã và người trồng mới có nền tảng để duy trì sản xuất.

Nguyên tắc phải là cùng có lợi và cùng chia sẻ rủi ro. Khi đó, chuỗi liên kết mới có thể tiến từ vùng trồng đến bàn ăn, thay vì thay đổi đối tác theo từng mùa vụ hoặc từng nhịp lên xuống của giá sầu riêng, ông Trung chia sẻ.