10 nguy cơ nếu lái xe quá phụ thuộc vào hệ thống ADAS

Khi hệ thống hỗ trợ lái xe nâng cao ADAS ngày càng phổ biến trên dòng xe phổ thông và cao cấp, những vấn đề phát sinh cũng bộc lộ rõ ràng hơn. Dưới đây là 10 hạn chế lớn nhất của hệ thống ADAS mà người dùng cần hiểu đúng để tránh "ảo tưởng an toàn".

Không phải lúc nào cũng đáng tin tuyệt đối

Vấn đề cốt lõi của hệ thống ADAS nằm ở độ tin cậy. Dù sao đây vẫn chỉ là hệ thống công nghệ hỗ trợ cho tài xế, phụ thuộc vào cảm biến, camera, radar và phần mềm.

Hệ thống ADAS có thể bị trục trặc và dẫn tới những tai nạn nghiêm trọng. Ảnh: CarBuzz

Chỉ cần lệch góc camera, lỗi cảm biến hay cập nhật phần mềm chưa tối ưu, các tính năng cảnh báo va chạm, phanh khẩn cấp tự động hay cảnh báo điểm mù có thể hoạt động sai. Khác với lỗi điện thoại, hệ thống ADAS bị trục trặc có thể dẫn đến tai nạn nghiêm trọng, bao gồm tai nạn, thương tích hoặc tử vong.

Sự phụ thuộc quá mức vào hỗ trợ lái xe

Như đã nói ở trên, hệ thống ADAS được thiết kế để hỗ trợ, không phải thay thế người lái. Thực tế, nhiều tài xế lại giao toàn bộ trách nhiệm cho xe, đặc biệt khi sử dụng kiểm soát hành trình thích ứng hay hỗ trợ giữ làn đường trên cao tốc.

Một nghiên cứu gần đây của DriveTech - một công ty quản lý rủi ro và an toàn đội xe, cho thấy rằng các hệ thống hỗ trợ người lái có thể dẫn đến "ảo giác" về an toàn, từ đó dễ khiến người lái giao phó trách nhiệm cho chiếc xe hoặc không còn phản ứng nhanh khi gặp tình huống bất ngờ.

Nguy cơ mai một kỹ năng lái xe

Việc lệ thuộc lâu dài vào hệ thống ADAS có thể dẫn đến suy giảm kỹ năng lái xe cơ bản. Người lái ít đánh lái, ít quan sát, ít phán đoán tình huống. Nguy hiểm hơn, những người mới học lái trên xe có nhiều công nghệ hỗ trợ dễ thiếu nền tảng xử lý thực tế, đặc biệt khi chuyển sang xe không có ADAS.

Quảng cáo và tên gọi dễ gây hiểu nhầm

Khả năng của các hệ thống hỗ trợ người lái có thể đã phát triển vượt bậc trong những năm gần đây. Tuy nhiên, nhiều trong số đó đã bị thổi phồng quá mức. Không ít hãng xe sử dụng các thuật ngữ như "lái tự động", "bán tự hành", thậm chí "tự lái hoàn toàn" khiến người dùng hiểu sai về khả năng của ADAS.

Hạn chế trong các tình huống bất thường

Hệ thống ADAS hoạt động tốt trong các kịch bản quen thuộc, có quy luật. Nhưng thực tế giao thông đầy rẫy những tình huống "không theo sách giáo khoa", chẳng hạn như xe máy tạt đầu, người đi bộ băng qua đột ngột, công trường tạm bợ.

Nhiều hãng xe thổi phồng về hệ thống ADAS khiến người dùng chủ quan buông lỏng kiểm soát. Ảnh: Dewesoft

Con người vẫn vượt trội máy móc ở khả năng suy đoán hành vi phi logic và đó là lý do chính khiến sự can thiệp của con người vẫn cần thiết. Trên thực tế, đa số hệ thống ADAS hiện nay chỉ đạt cấp độ 2, có nghĩa là vẫn yêu cầu người lái giám sát liên tục. Việc thổi phồng khả năng dễ khiến tài xế chủ quan, buông lỏng kiểm soát.

Người dùng tìm cách "qua mặt" hệ thống

Mặc dù các nhà sản xuất ô tô đã nỗ lực hết sức để giữ sự chú ý của người lái xe trên đường nhưng không ít tài xế lại cố tình lách các biện pháp an toàn của hệ thống ADAS, điển hình là việc đánh lừa cảm biến tay lái trên một số hệ thống lái bán tự động bằng cách nhét quả cam hoặc chai nước vào vô lăng. Khi công nghệ bị sử dụng sai mục đích, rủi ro không còn nằm ở hệ thống mà nằm ở chính người dùng.

Gia tăng tình trạng lái xe mất tập trung

Khi điện thoại thông minh phổ biến khắp nơi và hệ thống giải trí dựa trên màn hình cảm ứng trở nên phức tạp, việc lái xe mất tập trung đang trở thành vấn đề ngày càng phổ biến. Đặc biệt, những mẫu xe được trang bị các tính năng hỗ trợ lái xe tiên tiến có thể làm mọi thứ tồi tệ hơn.

Các nghiên cứu của Viện bảo hiểm an toàn đường cao tốc Hoa Kỳ (IIHS) và AgeLab thuộc Viện Công nghệ Massachusetts chỉ ra rằng tỷ lệ người lái mất tập trung trên các mẫu xe trang bị hệ thống ADAS thường cao hơn, do họ tin xe sẽ can thiệp nếu có rủi ro. Đây là nghịch lý nguy hiểm của công nghệ an toàn.

Mỗi hệ thống ADAS hoạt động một kiểu

Công nghệ hỗ trợ lái xe và lái xe tự động vẫn đang phát triển và mở rộng mỗi năm, do đó khả năng của mỗi chiếc xe rất khác nhau, tùy thuộc vào các tính năng và thiết bị được trang bị. Cùng là ADAS nhưng có xe được trang bị hệ thống LiDAR tiên tiến, có xe chỉ được trang bị camera hỗ trợ.

Mỗi xe lại có những hệ thống ADAS khác nhau dựa trên trang bị và hệ thống phần mềm. Ảnh: Jato

Do đó, người quen dùng hệ thống ADAS trên xe này nhưng lái xe khác, có thể là xe thuê hoặc xe mượn từ người thân, bạn bè có thể không nhận thức được sự khác biệt về khả năng hỗ trợ, dẫn đến thao tác không phù hợp.

Mệt mỏi vì cảnh báo quá nhiều

Hệ thống ADAS thường được hiệu chỉnh theo hướng thận trọng, dẫn đến cảnh báo liên tục, kể cả khi nguy cơ thấp. Do quen với việc xe "báo động giả" về những mối nguy hiểm nhỏ hoặc không tồn tại, lâu dần người lái xe dễ hình thành tâm lý bỏ qua tiếng bíp và đèn cảnh báo khi có nguy hiểm thực sự. Đây được xem là một hệ quả phản tác dụng của công nghệ an toàn.

ADAS kém hiệu quả trong thời tiết xấu

Một trong những lĩnh vực mà hệ thống hỗ trợ lái xe đôi khi gặp khó khăn là điều kiện thời tiết xấu. Lý do là bởi mưa lớn, sương mù, bụi bẩn, tuyết hoặc ánh nắng gắt đều có thể làm camera và cảm biến hoạt động kém, có thể dẫn đến nguy cơ tai nạn cao hơn.

Hệ thống ADAS có thể hoạt động không hiệu quả trong điều kiện thời tiết xấu. Ảnh: Ngô Minh

Trong điều kiện này, con người với khả năng phán đoán linh hoạt đôi khi còn an toàn hơn hệ thống. Vấn đề là nhiều người quên rằng ADAS không "nhìn" tốt như mắt người khi thời tiết xấu.

Hãy để lại bình luận bên dưới hoặc chia sẻ bài viết về Báo VietNamNet theo email: otoxemay@vietnamnet.vn. Các nội dung phù hợp sẽ được đăng tải. Xin cảm ơn!

Ngô Minh