10 sự kiện tài chính - kinh tế quốc tế nổi bật 2025

1.Cú sốc thuế quan của Mỹ và những dư chấn kéo dài

Ngày 2/4/2025, Nhà Trắng công bố gói thuế quan áp dụng trên diện rộng, với mức thuế cơ bản 10% đi kèm các mức thuế đối ứng cao hơn với nhiều đối tác thương mại.

Thuế quan tác động không chỉ đến giá cả, chi phí, mà đến tâm lý và cách doanh nghiệp định giá rủi ro: chuỗi cung ứng phải tính lại kịch bản thuế, đơn hàng có xu hướng “đi trước” để né rủi ro, còn thị trường tài chính phản ứng mạnh với từng tín hiệu điều chỉnh. Diễn biến tiếp theo sau cú sốc thuế quan ban đầu là đã có các nhịp “hạ nhiệt” theo từng gói điều chỉnh/đàm phán với các đối tác riêng rẽ.

Đến cuối năm 2025, dù câu chuyện thuế quan và căng thẳng thương mại may mắn không leo thang thành một cuộc chiến toàn diện, nhưng dự báo sẽ tiếp tục khó lường trong năm 2026, đồng thời để lại những dư chấn kéo dài. Thương mại toàn cầu bước vào giai đoạn phân mảnh hơn; rủi ro “thay đổi luật chơi” trở nên thường trực; và trong đó, thuế quan trở thành biến số buộc doanh nghiệp và nhà đầu tư phải tính đến trong các quyết định đầu tư, định vị sản xuất và phân bổ vốn cho giai đoạn tiếp theo.

2.Chính phủ Mỹ đóng cửa

Từ 1/10 đến 12/11/2025, Chính phủ Mỹ rơi vào tình trạng đóng cửa do bế tắc ngân sách. Ngày 12/11/2025, Quốc hội Mỹ chính thức thông qua dự luật nhằm chấm dứt đợt đóng cửa chính phủ liên bang và vào cùng ngày, Tổng thống Donald Trump ký đạo luật chi tiêu, cho phép chính phủ mở cửa trở lại.

Kéo dài tới 43 ngày, đây là đợt shutdown được ghi nhận là dài nhất lịch sử Mỹ, gây ra những tác động kinh tế - tài chính rõ nét. Trong thời gian đóng cửa, hàng trăm nghìn nhân viên liên bang không thiết yếu phải nghỉ không lương, làm suy giảm thu nhập và chi tiêu tiêu dùng. Hoạt động của nhiều cơ quan liên bang bị đình trệ, kéo theo chậm trễ phê duyệt dự án, hợp đồng và hồ sơ doanh nghiệp, trong đó có các thương vụ IPO do Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) không thể xử lý đúng tiến độ. Theo các ước tính, shutdown kéo dài nhiều tuần đã gây tổn thất đáng kể cho GDP, dù một phần hoạt động kinh tế được bù đắp sau khi chính phủ mở cửa trở lại. Các tổ chức xếp hạng cũng cảnh báo khả năng xem xét lại triển vọng tín nhiệm quốc gia nếu tình trạng đóng cửa kéo dài.

Tác động của shutdown không chỉ dừng ở bên trong nền kinh tế số 1 thế giới, mà cũng tạo “nhiễu động” lớn lên kỳ vọng thị trường toàn cầu. Việc trì hoãn công bố các dữ liệu kinh tế quan trọng như việc làm và lạm phát làm gia tăng bất định trên thị trường tài chính toàn cầu, ảnh hưởng tới quyết định của nhà đầu tư và đối tác thương mại của Mỹ.

3. Fed - ba lần hạ lãi suất nhưng thông điệp “thận trọng” chi phối chính sách

Năm 2025, diễn biến điều hành lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) khá giống với kịch bản năm 2024 khi có ba lần cắt giảm lãi suất liên tiếp tại 3 kỳ họp chính sách cuối năm (vào tháng 9, tháng 11 và tháng 12). Cụ thể, lần cắt giảm đầu tiên 0,25% diễn ra tại cuộc họp tháng 9/2025, mở đầu cho chuỗi điều chỉnh sau đó. Tính chung cả năm, Fed ba lần hạ lãi suất, đưa lãi suất điều hành về 3,50% - 3,75%, mức thấp nhất kể từ năm 2022.

Các lần giảm phản ánh mối quan ngại ngày càng rõ về đà tăng trưởng chậm lại và thị trường lao động hạ nhiệt, trong bối cảnh lạm phát giảm nhưng còn dai dẳng. Tuy nhiên, điểm nổi bật xuyên suốt năm 2025 không nằm ở số lần cắt, mà ở giọng điệu thận trọng của Fed. Thay vì phát tín hiệu về một chu kỳ nới lỏng mạnh, Fed lựa chọn cách tiếp cận từng bước, linh hoạt theo dữ liệu - đặc biệt trong bối cảnh nhiều chỉ báo kinh tế bị gián đoạn do shutdown của Chính phủ Mỹ. Tại các cuộc họp cuối năm, các quan chức Fed tiếp tục nhấn mạnh khả năng tạm dừng sau mỗi lần điều chỉnh để quan sát phản ứng của lạm phát và thị trường lao động trước khi đưa ra quyết định tiếp theo.

4. Làn sóng nới lỏng tiền tệ

Tại các nền kinh tế mới nổi, số lần cắt giảm lãi suất trong năm 2025 tổng cộng là 51, với tổng mức cắt giảm lên tới 3.085 điểm cơ bản - mức nới lỏng lớn nhất kể từ năm 2021.

Trong khi đó, 9 trong số 10 NHTW giám sát 10 loại tiền tệ được giao dịch nhiều nhất đã thực hiện cắt giảm lãi suất, gồm Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), NHTW châu Âu (ECB), NHTW Anh (BOE), NHTW Thụy Điển (Riksbank), NHTW Na Uy (Norges Bank), Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ (SNB), NHTW Canada (BOC), Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA) và Ngân hàng Dự trữ New Zealand (RBNZ). Các NHTW này đã thực hiện nới lỏng 850 điểm cơ bản thông qua 32 lần giảm lãi suất - số lần cắt giảm lớn nhất kể từ năm 2008 và quy mô nới lỏng lớn nhất kể từ năm 2009. Chỉ có ngoại lệ Nhật Bản khi NHTW Nhật (BOJ) đã có 2 lần tăng lãi suất.

5.Chứng khoán lập đỉnh, bất chấp thuế quan

Dù nhiều chỉ số chứng khoán trên toàn cầu giảm điểm trong những phiên cuối cùng của năm 2025, song về tổng thể, thị trường vẫn khép lại một năm tăng trưởng mạnh. Tính chung cả năm, S&P 500 tăng 16,4%; Nasdaq tăng 20,4%; Dow Jones tăng 13%, đánh dấu 3 năm liên tiếp đạt mức tăng trưởng hai con số với nhiều lần thiết lập các mức cao kỷ lục mới.

Trong khi Phố Wall ghi nhận đà tăng tích cực, các thị trường chứng khoán khác trên toàn cầu thậm chí tăng điểm cao hơn. Kết thúc phiên giao dịch ngày 31/12/2025, chỉ số MSCI toàn cầu (không tính thị trường Mỹ) tăng 29,2% so với đầu năm, ghi nhận mức tăng cao nhất kể từ sau khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2009. Một số chỉ số ghi nhận mức tăng rất ấn tượng khi kết thúc năm 2025 như: Chỉ số Kospi Hàn Quốc tăng gần 76% so với đầu năm; chỉ số Hang Seng tại Hồng Kông (Trung Quốc) tăng 30,64%; chỉ số Thượng Hải Composite tăng 21,54%; chỉ số Nikkei 225 tại Nhật tăng 26,65% so với đầu năm…

Đáng chú ý, thị trường chứng khoán Việt Nam khép lại năm 2025 với kết quả tăng trưởng lạc quan, đánh dấu một năm phục hồi mạnh mẽ cả về chỉ số lẫn thanh khoản. Kết thúc phiên giao dịch ngày 31/12/2025, VN-Index đóng cửa với 1.784,49 điểm, tức tăng gần 518 điểm (trên 40%) so với đầu năm, phản ánh xu hướng phục hồi rõ nét của các dòng tiền và niềm tin của nhà đầu tư trong bối cảnh kinh tế vĩ mô ổn định dần và triển vọng tăng trưởng cải thiện.

6.Chỉ số USD suy yếu

Năm 2025, chỉ số USD (DXY) ghi nhận một năm suy yếu rõ rệt, phản ánh sự thay đổi trong kỳ vọng chính sách tiền tệ và môi trường rủi ro toàn cầu. Theo các thống kê được tổng hợp, DXY giảm gần 10% trong cả năm, là mức giảm mạnh nhất trong khoảng một thập kỷ, trong đó nửa đầu năm chứng kiến đà lao dốc sâu nhất.

Nguyên nhân chính đến từ kỳ vọng Fed chuyển sang chu kỳ hạ lãi suất, làm thu hẹp lợi thế lãi suất của USD so với các đồng tiền chủ chốt khác. Bên cạnh đó, những biến động chính sách thương mại và bất định địa chính trị trong năm cũng khiến nhà đầu tư thận trọng hơn với tài sản định giá bằng USD. Sang nửa cuối năm, DXY có những nhịp hồi phục kỹ thuật khi nhu cầu phòng thủ tăng, song không đủ để đảo chiều xu hướng chung.

7.Thị trường dầu mỏ giảm sâu

Năm 2025 là một năm đầy biến động của thị trường dầu mỏ, nhưng bức tranh chung là giá dầu Brent và WTI đi xuống đáng kể. Theo dữ liệu tổng hợp cuối năm 2025, Brent kết thúc năm ở khoảng 60,85 USD/ thùng, giảm khoảng 18-19% so với năm trước, và WTI kết thúc www. thoibaonganhang.vn 81 quanh 57,42 USD/thùng, cũng mất gần tương đương - đánh dấu mức giảm mạnh nhất kể từ năm 2020 và là năm giảm thứ ba liên tiếp của dầu Brent.

Diễn biến trong năm cho thấy hai lực kéo trái ngược. Trong nửa đầu năm 2025, giá dầu nhạy cảm với các điểm nóng địa chính trị, như dầu Brent có lúc vọt lên gần 78-79 USD/thùng vào giữa tháng 6 trong bối cảnh xung đột Trung Đông, trước khi giảm trở lại do tâm lý lo ngại rủi ro lắng xuống. Nhưng về tổng thể, nguồn cung toàn cầu dồi dào - với sản lượng tăng từ cả OPEC+ và những nhà sản xuất lớn ngoài khối - cùng với nhu cầu tăng trưởng chậm,khiến thị trường chịu áp lực dư cung. Các cuộc khảo sát trong năm cũng cho thấy, tăng sản lượng và nhu cầu yếu là nhân tố chính kìm giá trong dài hạn.

8.AI bùng nổ

Trí tuệ nhân tạo (AI) chính thức bước vào giai đoạn tăng trưởng bùng nổ, chuyển từ thử nghiệm công nghệ sang ứng dụng quy mô lớn trong nền kinh tế. Sự phát triển của các mô hình ngôn ngữ lớn, đa phương thức và hạ tầng tính toán hiệu năng cao đã giúp AI thâm nhập sâu vào sản xuất, dịch vụ, tài chính và quản trị. AI đang thực sự trở thành một trong những động lực kinh tế mạnh nhất. Từ chỗ chỉ là một dạng công nghệ hỗ trợ nghiên cứu, AI đã nhanh chóng chuyển thành nền tảng sản xuất mới, giúp tối ưu hóa năng suất và tạo ra nhiều mô hình kinh doanh hiệu quả. Một trong những điểm đáng chú ý nhất của AI là khả năng tự động hóa thông minh, giúp doanh nghiệp giảm chi phí, tăng tốc độ vận hành và dự đoán chính xác hơn.

Nhiều báo cáo nghiên cứu của các tổ chức cho thấy, tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng AI trong năm 2025 tăng mạnh, kéo theo làn sóng đầu tư lớn vào trung tâm dữ liệu, chip bán dẫn và hạ tầng điện toán đám mây.

9.Doanh nghiệp đầu tiên trên toàn cầu đạt mốc vốn hóa 5.000 tỷ USD

Năm 2025 đánh dấu sự bùng nổ toàn diện của AI thì Nvidia chính là biểu tượng rõ nét nhất. Trong bối cảnh làn sóng đầu tư AI lan rộng, Nvidia liên tiếp thiết lập các cột mốc lịch sử về vốn hóa: vượt 4.000 tỷ USD vào tháng 7/2025 và đến cuối tháng 10/2025 chính thức chạm ngưỡng 5.000 tỷ USD, trở thành công ty giá trị nhất thế giới, vượt qua cả Apple và Microsoft. Động lực cốt lõi đến từ nhu cầu bùng nổ đối với chip xử lý AI (GPU), phục vụ các mô hình ngôn ngữ lớn và hạ tầng tính toán cho thế hệ ứng dụng AI mới.

Tuy nhiên, đà tăng phi mã cũng đi kèm rủi ro. Các hạn chế xuất khẩu chip sang Trung Quốc, căng thẳng công nghệ - địa chính trị và lo ngại về “bong bóng AI” khiến nhóm cổ phiếu AI biến động mạnh hơn về cuối năm. Dù vậy, năm 2025 vẫn khắc dấu mốc khi công nghệ - mà AI là trung tâm, trở thành trục định giá mới của thị trường toàn cầu.

10.ASEAN kết nạp Timor Leste làm thành viên thứ 11

Timor Leste chính thức trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN vào ngày 26/10/2025 tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 47 ở Kuala Lumpur, Malaysia. Đối với ASEAN, việc kết nạp Timor Leste đã nâng cao tính chính danh của ASEAN như một thực thể Đông Nam Á toàn diện thực sự, bao gồm tất cả 11 quốc gia trong khu vực, khẳng định cam kết trong việc xây dựng một Cộng đồng bao trùm, gắn kết. Với Timor Leste, tư cách thành viên ASEAN mang lại quyền tiếp cận các hiệp định thương mại tự do, cơ hội đầu tư và thị trường khu vực rộng lớn hơn. Việc trở thành thành viên chính thức cũng sẽ mang lại cho Timor Leste một nền tảng quan trọng để tham gia vào việc hoạch định chính sách khu vực, tiếp cận các cơ chế hợp tác phát triển và củng cố vị thế ngoại giao của mình trong khuôn khổ dựa trên sự đồng thuận, đối thoại và hỗ trợ lẫn nhau.

Lê Đỗ