115 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước: Hành trình tại Pháp - Những mảnh ghép của lịch sử

Dù thời gian đã phủ bụi lên nhiều biến cố của lịch sử, những dấu tích về chặng đường tìm tòi, học hỏi và hoạt động của Người vẫn được lưu giữ cẩn trọng trong kho tư liệu của GODF tại số 16 phố Cadet, quận 9, thủ đô Paris.

Một góc trưng bày ở Bảo tàng Hội Tam Điểm tại số 16 phố Cadet, quận 9, Paris, Pháp. Ảnh: Hữu Chiến/PV TTXVN tại Pháp

Nằm giữa khu phố nhộn nhịp của trung tâm Paris, trụ sở của GODF không chỉ là nơi sinh hoạt của tổ chức Tam Điểm lớn nhất nước Pháp mà còn là một trung tâm lưu giữ ký ức lịch sử với thư viện, kho lưu trữ và Bảo tàng Tam Điểm Pháp. Chính tại đây, nhiều tư liệu quý liên quan đến lịch sử nước Pháp, lịch sử Tam Điểm và cả hành trình hoạt động của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc vẫn được bảo tồn qua nhiều thế hệ.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Pháp, bà Emma Lallemand, cán bộ thư viện thuộc GODF, cho biết phần lớn tài liệu của tổ chức được tiếp nhận thông qua các khoản hiến tặng từ hội viên hoặc gia đình của họ. Nhiều hồ sơ, thư từ, bản thảo và kỷ vật đã được các thế hệ đi trước gìn giữ suốt nhiều thập niên trước khi được chuyển giao cho thư viện. Đối với những người làm công tác lưu trữ, đó không đơn thuần là những tập giấy cũ mà là những mảnh ghép của lịch sử cần được bảo vệ.
Hiện thư viện của GODF lưu giữ khoảng 40.000 đầu tài liệu, từ sách, tạp chí chuyên ngành, luận án, công trình nghiên cứu cho tới các hồ sơ lịch sử, tài liệu hành chính và nhiều bộ sưu tập sách cổ.

Nhà nghiên cứu văn hóa Trần Thu Dung (trái), ông Yonnel Ghernaouti, nguyên Giám đốc Ban biên tập báo điện tử 450FM và thành viên Ban điều hành Viện Nghiên cứu Tam Điểm Pháp và bà Emma Lallemand, cán bộ thư viện thuộc Hội Tam Điểm Pháp chụp ảnh cùng hồ sơ tư liệu lưu trữ về Nguyễn Ái Quốc. Ảnh: Hữu Chiến/PV TTXVN tại Pháp

Những tài liệu có giá trị đặc biệt được bảo quản trong điều kiện nghiêm ngặt về nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng, đồng thời được số hóa từng bước để bảo đảm khả năng lưu giữ lâu dài. Theo bà Emma Lallemand, một trong những điều khiến bà tâm đắc nhất với công việc của mình là cảm giác đang góp phần gìn giữ một phần ký ức của nhân loại cho các thế hệ tương lai. Bà cho biết nhiều tài liệu lịch sử quý giá đã bị thất lạc chỉ vì người thân của chủ sở hữu không nhận ra giá trị của chúng sau khi họ qua đời. Chính vì vậy, công việc của những người làm thư viện và lưu trữ không chỉ là bảo quản giấy tờ mà còn là bảo vệ những câu chuyện, những ký ức và những bài học lịch sử có nguy cơ biến mất theo thời gian.

Cùng chung niềm tự hào đó, ông Denis Sisco, phụ trách đón tiếp khách tham quan và các đoàn nghiên cứu tại Bảo tàng Tam Điểm Pháp, cho biết bảo tàng hiện được Nhà nước Pháp công nhận là "Bảo tàng nước Pháp" từ năm 2003. Đây là một bảo tàng lịch sử và văn minh, nơi lưu giữ hàng nghìn hiện vật phản ánh hơn ba thế kỷ phát triển của phong trào Tam Điểm tại Pháp và châu Âu. Theo ông, các bộ sưu tập của bảo tàng rất đa dạng, từ những chiếc tạp dề nghi lễ của hội viên Tam Điểm, tranh vẽ, đồ sứ, đồ gốm cho tới những tài liệu quý có niên đại từ thế kỷ XVIII. Nhiều hiện vật có giá trị lịch sử đặc biệt, trong đó có những kỷ vật gắn với các nhân vật nổi tiếng của lịch sử Pháp. Đằng sau mỗi hiện vật là một câu chuyện, một lát cắt của lịch sử và một phần ký ức của xã hội Pháp qua nhiều thời kỳ.

Ông Denis Sisco cho biết thư viện, kho lưu trữ và bảo tàng hiện được quản lý chung trong một đơn vị chuyên trách mang tên Thư viện - Lưu trữ - Bảo tàng (BAM), được xem là trung tâm văn hóa của GODF. Hệ thống này không chỉ phục vụ các hội viên mà còn mở cửa cho các nhà nghiên cứu, sinh viên và công chúng quan tâm tới lịch sử, tư tưởng và đời sống xã hội Pháp.

Phiếu lưu trữ mang tên Nguyễn Ái Quốc/Hồ Chí Minh trong kho tư liệu của Hội Tam Điểm Pháp. Ảnh: Hữu Chiến/PV TTXVN tại Pháp

Chính nhờ công việc thầm lặng của những người làm thư viện, lưu trữ và bảo tàng mà hơn một thế kỷ sau, những tài liệu liên quan đến hành trình tìm đường cứu nước của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc vẫn còn được bảo tồn. Những hồ sơ, giấy tờ tưởng chừng rất bình thường ấy hôm nay giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về một giai đoạn quan trọng trong quá trình hình thành tư tưởng của người sau này trở thành Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Những trang giấy đã ngả màu thời gian, những hiện vật được bảo quản cẩn trọng trong các tủ kính giữa lòng Paris hôm nay vẫn tiếp tục kể lại câu chuyện của lịch sử. Đó không chỉ là câu chuyện về Hội Tam Điểm hay về nước Pháp đầu thế kỷ XX, mà còn là câu chuyện về một người thanh niên Việt Nam mang trong mình khát vọng giải phóng dân tộc, đã đi qua nhiều ngả đường của thời đại trước khi tìm thấy con đường đưa đất nước của mình tới độc lập và tự do.