20.000 mùi vị khiến nhiều người quên rằng thuốc lá điện tử rất độc

Trong khuôn khổ Hội nghị phổ biến Nghị định 371/2025/NĐ-CP (31/12/2025), văn bản sửa đổi, bổ sung một số quy định của Nghị định 77/2013/NĐ-CP về phòng, chống tác hại thuốc lá và Nghị định 117/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, nhiều cảnh báo đã được đưa ra về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Hương vị là "vũ khí" thu hút giới trẻ

Trong phần trình bày về thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, ThS.BS Nguyễn Tuấn Lâm (Văn phòng WHO tại Việt Nam) nhấn mạnh một thực tế đáng lo: sức hút của các sản phẩm này không nằm ở “khói” mà nằm ở trải nghiệm. Từ thiết kế nhỏ gọn, cách quảng bá kiểu “lifestyle”, đến việc liên tục tung ra hương vị mới, tất cả góp phần hạ thấp cảm giác cảnh giác của nhóm người dùng trẻ.

ThS.BS Nguyễn Tuấn Lâm, đại diện Văn phòng WHO tại Việt Nam, trình bày về tác hại thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Ảnh: Thượng Tâm.

Điểm đáng chú ý nhất là hương vị. Theo nội dung được WHO chia sẻ tại hội nghị, thị trường có gần 20.000 mùi, biến hành vi sử dụng thành một lựa chọn thử cho biết hơn là cân nhắc tác hại. Một mùi thơm có thể khiến người ta quên rằng đây vẫn là sản phẩm đưa nicotine và các chất khác vào cơ thể.

Đáng nói, theo tài liệu Cigs in a Pod của Tobacco Prevention Toolkit (Đại học Stanford), một số loại thuốc lá điện tử nồng độ cao có thể chứa khoảng 90 mg nicotine. Mức này cao gấp 4,5 lần hàm lượng 20 mg nicotine trong một bao thuốc lá truyền thống.

Không chỉ là câu chuyện hành vi, nicotine còn ảnh hưởng đến sự phát triển của người trẻ. Trong phần trình bày, ThS.BS Nguyễn Tuấn Lâm cho biết não người tiếp tục phát triển đến khoảng 25 tuổi. Nicotine có thể tác động bất lợi tới quá trình hình thành các kết nối thần kinh (synapse), vốn là nền tảng quan trọng của trí nhớ.

Lượng nicotine trong thuốc lá điện tử nhiều gấp 2-4,5 lần so với thuốc lá truyền thống. Ảnh: Đại học Stanford.

Tiếp xúc nicotine ở tuổi thiếu niên có thể tác động tới các vùng não liên quan chú ý, học tập và tâm trạng, đồng thời làm tăng nguy cơ lệ thuộc các chất gây nghiện khác về sau.

Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp ảnh hưởng thần kinh do sử dụng thuốc lá điện tử. Tháng 7/2025, một trường hợp nam sinh ở Nghệ An được ghi nhận nhập viện vì rối loạn tâm thần với biểu hiện hoang tưởng và ảo giác sau thời gian sử dụng thuốc lá điện tử. Trước đó, cuối năm 2022, Bệnh viện Nhi Trung ương cũng tiếp nhận một học sinh 12 tuổi ở Hà Nội hoảng sợ, khó thở và lên cơn co giật sau khi hút thuốc lá điện tử.

Khi tinh dầu có chứa ma túy

Tác hại lâu dài của thuốc lá điện tử thường diễn tiến âm thầm nên dễ bị xem nhẹ. Tuy vậy, nhiều biến chứng có thể xuất hiện ngay sau khi sử dụng và đẩy người dùng vào tình huống phải nhập viện cấp cứu. Theo WHO, một biến chứng đáng lưu ý là EVALI, hội chứng tổn thương phổi liên quan thuốc lá điện tử. Đây không chỉ là kích ứng đường thở, bởi trong nhiều trường hợp tổn thương có thể nặng, ảnh hưởng rõ rệt đến hô hấp và cần điều trị y tế.

Bên cạnh EVALI, WHO cũng đề cập các tình huống cấp cứu do độc chất trong dung dịch, có thể gây tổn thương não và nội tạng. Một số rủi ro khác cũng không thể coi nhẹ, như chấn thương do cháy nổ thiết bị hoặc trẻ em nuốt phải dung dịch nicotine. Những tai nạn tưởng hiếm nhưng hoàn toàn có thể xảy ra trong gia đình nếu phụ huynh chủ quan.

Bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế Bộ Y tế, phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Thượng Tâm.

Phần trình bày của ThS.BS Nguyễn Tuấn Lâm cảnh báo thêm một lớp nguy cơ khiến câu chuyện vượt khỏi phạm vi nicotine, đó là hành vi trộn ma túy tổng hợp vào thuốc lá điện tử.

Một dữ kiện khác cho thấy câu chuyện không nằm trên giấy. WHO dẫn số liệu tại Việt Nam ghi nhận hơn 1.200 ca cấp cứu liên quan thuốc lá điện tử trong năm 2023, tổng hợp từ báo cáo của khoảng 700 bệnh viện. Con số này cho thấy hệ quả sức khỏe vẫn âm thầm tích tụ và điểm đến cuối cùng vẫn là phòng cấp cứu.

Tháng 10/2025, Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận một thiếu niên 15 tuổi nhập viện trong tình trạng co giật, sùi bọt mép sau khi sử dụng thuốc lá điện tử. Mẫu tinh dầu mang theo được xét nghiệm và ghi nhận có chất ma túy tổng hợp 5F-ADB. Chi tiết này cho thấy nguy cơ dung dịch bị pha trộn các chất tác động mạnh lên thần kinh là có thật.

Từ mùi thơm đến nhập viện đôi khi chỉ là một bước. Trong bối cảnh thuốc lá điện tử đã bị cấm, thách thức đặt ra không chỉ dừng ở quy định trên giấy mà là thực thi và phòng ngừa hệ lụy sức khỏe. Gia đình, nhà trường và cộng đồng cần nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường ở người trẻ, đồng thời phối hợp báo tin và can thiệp kịp thời để hạn chế những hậu quả đáng tiếc.

Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Thượng Tâm.

Thượng Tâm