20% công suất lọc dầu toàn cầu đứng trước nguy cơ đóng cửa

Theo báo cáo “Tại sao các nhà máy lọc dầu phải tiến hóa để tồn tại?” thuộc loạt nghiên cứu Horizon, nhu cầu sản phẩm lọc dầu toàn cầu dự kiến tăng từ 105 triệu thùng/ngày năm 2025 lên 108 triệu thùng/ngày vào năm 2032, trước khi bắt đầu suy giảm.

Wood Mackenzie nhận định, các nhà máy lọc dầu buộc phải thay đổi để duy trì khả năng cạnh tranh. Những cơ sở không thích ứng kịp sẽ ngày càng khó bảo đảm hiệu quả kinh doanh, đặc biệt khi nhu cầu dầu toàn cầu chịu sức ép từ tốc độ tăng trưởng dân số chậm lại, xu hướng điện hóa và hiệu quả sử dụng nhiên liệu được cải thiện.

Ảnh minh họa: Egyptoil.

Trong đó, xăng được dự báo chịu áp lực lớn nhất do xe điện ngày càng phổ biến. Ngược lại, nhu cầu dầu diesel và nhiên liệu hàng không có thể ổn định hơn, bởi việc giảm phát thải trong vận tải hạng nặng và hàng không vẫn gặp nhiều thách thức. Nhu cầu LPG và naphtha cũng được hỗ trợ bởi sự phát triển của ngành hóa dầu.

Trong ngắn hạn, ngành lọc dầu đang hưởng lợi từ biên lợi nhuận cao do nguồn cung dầu từ Trung Đông bị gián đoạn và các nhà máy lọc dầu của Nga chịu thiệt hại. Tuy nhiên, Wood Mackenzie dự báo biên lợi nhuận sẽ trở về mức ổn định hơn khi xung đột tại Trung Đông kết thúc, khiến các nhà máy phải tập trung cải thiện hiệu suất và cắt giảm chi phí.

Để thích ứng, báo cáo khuyến nghị các doanh nghiệp tăng cường tích hợp với ngành hóa dầu, đầu tư công nghệ chế biến tiên tiến, phát triển sản phẩm chuyên biệt và nhiên liệu phát thải thấp. Trong đó, chuyển hướng sang sản xuất các hóa chất có giá trị cao như olefin, hợp chất thơm và polymer được xem là giải pháp giúp bù đắp sự suy giảm nhu cầu nhiên liệu giao thông.

Các nhà máy cũng có thể đầu tư công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon (CCS) nhằm giảm phát thải. Tuy nhiên, chi phí đầu tư và vận hành cao vẫn là rào cản lớn. Một số hướng đi khác gồm hợp nhất công suất, tăng cường liên kết trong chuỗi giá trị dầu khí và mở rộng sang năng lượng tái tạo, sản xuất điện, khí tự nhiên và lưu trữ năng lượng.

Wood Mackenzie cho rằng, xây dựng các nhà máy lọc dầu mới sẽ ngày càng khó bảo đảm hiệu quả kinh tế khi nhu cầu dầu mỏ suy giảm. Dù vậy, những quốc gia ưu tiên an ninh năng lượng vẫn có thể tiếp tục mở rộng công suất. Ấn Độ được dự báo chiếm 40% mức tăng công suất lọc dầu toàn cầu từ nay đến năm 2030.

Với những cơ sở không còn khả năng sinh lời hoặc thiếu vốn để chuyển đổi, các lựa chọn có thể là cải tạo thành kho chứa dầu, chuyển đổi mục đích sử dụng sang hoạt động công nghiệp khác hoặc đóng cửa vĩnh viễn.