2025: Năm của những 'phép thử thực tế' đối với AI

Dòng tiền khổng lồ đổ vào AI

Nửa đầu năm 2025, thế giới chứng kiến sự phấn khích và làn sóng đầu tư mạnh mẽ đổ vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. OpenAI huy động được 40 tỷ USD trong một vòng gọi vốn mới, định giá công ty ở mức 300 tỷ USD, đánh dấu vòng gọi vốn lớn nhất từ trước đến nay đối với một start-up.

Safe Superintelligence (công ty phát triển AI tập trung vào yếu tố an toàn của các hệ thống tiên tiến) và Thinking Machine Labs (công ty nghiên cứu và phát triển sản phẩm AI) gọi vốn thành công 2 tỷ USD - dù chưa tung ra bất kỳ sản phẩm nào. Ngay cả những start-up nhỏ và mới cũng nhận được “cơn sốt” cổ vũ từ giới đầu tư, khi huy động được những khoản vốn mà trước đây chỉ các “ông lớn công nghệ” mới từng đạt tới.

Những khoản đầu tư khổng lồ đó kéo theo các khoản chi tiêu cũng lớn không kém. Meta bỏ ra gần 15 tỷ USD để “giữ chân” CEO của Scale AI, Alexandr Wang, đồng thời chi thêm hàng triệu USD để lôi kéo nhân sự từ các phòng thí nghiệm AI khác. Cùng lúc, các tên tuổi lớn nhất trong mảng AI cam kết chi khoảng 1,3 nghìn tỷ USD cho hạ tầng trong tương lai.

Năm 2025, thế giới chứng kiến sự phấn khích và làn sóng đầu tư mạnh mẽ đổ vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. (Ảnh: Getty Images)

Các liên doanh và dự án quy mô khổng lồ cũng được triển khai. Dự án Trung tâm Dữ liệu Stargate, liên doanh giữa SoftBank, OpenAI và Oracle, dự kiến huy động tới 500 tỷ USD để xây dựng hạ tầng AI tại Mỹ.

Sự bùng nổ đầu tư và hợp đồng cho thấy các công ty đang tập trung mọi nguồn lực vào cơ sở hạ tầng AI từ chip xử lý, đám mây đến trung tâm dữ liệu.

Tuy nhiên, liệu tất cả các khoản chi tiêu đó có được triển khai hiệu quả hay không vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ. Tắc nghẽn lưới điện, chi phí xây dựng và năng lượng leo thang, cùng phản ứng từ cộng đồng và giới lập pháp, bao gồm cả lời kêu gọi của Thượng nghị sĩ Bernie Sanders nhằm hạn chế mở rộng trung tâm dữ liệu, đã khiến nhiều dự án chậm lại ở một số khu vực.

Trong những tháng gần đây, tâm lý thị trường đã thay đổi. Sự lạc quan cực đoan đối với AI và mức định giá phi mã vẫn đi cùng với nỗi lo về bong bóng AI, vấn đề an toàn người dùng và câu hỏi về khả năng duy trì tiến bộ công nghệ với tốc độ hiện tại.

Sự chuyển hướng trong cuộc đua AI

Khi khoảng cách tiến bộ giữa các thế hệ mô hình AI ngày càng thu hẹp, giới đầu tư không còn tập trung quá nhiều vào năng lực thuần túy của mô hình, mà chuyển trọng tâm sang những gì được xây dựng xung quanh nó. Câu hỏi cốt lõi hiện nay là: ai có thể biến AI thành một sản phẩm mà người dùng thực sự sử dụng, sẵn sàng trả tiền và tích hợp vào quy trình làm việc hằng ngày?

Sự chuyển dịch này đang thể hiện theo nhiều cách khác nhau, khi các công ty thử nghiệm để xác định điều gì hiệu quả và đâu là giới hạn chấp nhận của người dùng. Chẳng hạn, startup tìm kiếm AI Perplexity từng cân nhắc ý tưởng theo dõi hành vi duyệt web của người dùng để bán quảng cáo siêu cá nhân hóa. Trong khi đó, OpenAI được cho là đã xem xét mức phí lên tới 20.000 USD mỗi tháng cho các dịch vụ AI chuyên biệt, dấu hiệu cho thấy các công ty đang thử nghiệm rất mạnh mẽ mức giá mà người dùng có thể chấp nhận.

Nhưng hơn tất cả, cuộc cạnh tranh đang dịch chuyển sang “cuộc chiến phân phối”. Perplexity đang tìm cách duy trì vị thế bằng việc ra mắt trình duyệt riêng Comet tích hợp khả năng tác vụ agent, đồng thời chi 400 triệu USD để vận hành tính năng tìm kiếm trong Snapchat, về bản chất là “mua” quyền truy cập vào các kênh người dùng sẵn có.

OpenAI lại theo đuổi chiến lược song song, mở rộng ChatGPT từ một chatbot thành một nền tảng. Công ty đã ra mắt trình duyệt Atlas, các tính năng hướng người dùng như Pulse, đồng thời tiếp cận doanh nghiệp và nhà phát triển bằng cách cho phép triển khai ứng dụng trực tiếp bên trong ChatGPT.

Google, ở chiều ngược lại, tận dụng lợi thế “người chơi lâu năm”. Ở mảng người dùng cá nhân, Gemini được tích hợp trực tiếp vào các sản phẩm như Google Calendar. Còn ở mảng doanh nghiệp, Google mở rộng hệ sinh thái thông qua các connector MCP, khiến nền tảng của hãng trở nên khó bị thay thế hơn.

Thử nghiệm về niềm tin và an toàn

Trong năm 2025, các công ty AI phải đối mặt với mức độ giám sát chưa từng có. Hơn 50 vụ kiện bản quyền được đưa ra tòa. Một số tranh chấp bản quyền đã khép lại, như vụ Anthropic dàn xếp 1,5 tỷ USD với các tác giả, nhưng phần lớn vẫn chưa có hồi kết. Trọng tâm thảo luận đang chuyển từ việc phản đối AI sử dụng dữ liệu có bản quyền để huấn luyện, sang yêu cầu bồi thường và chia sẻ giá trị.

Trong khi đó, những báo cáo về hiện tượng “Rối loạn tâm lý do chatbot AI”, khi chatbot bị cáo buộc tác động đến tâm lý người dùng, góp phần dẫn đến những tình huống nguy hiểm, đã thổi bùng tranh luận về an toàn và trách nhiệm.

(Ảnh minh họa)

Điều đáng chú ý hơn cả, những lời kêu gọi cảnh giác với AI lần này không chỉ đến từ những người hoài nghi về công nghệ, mà còn đến từ những CEO công nghệ. Sam Altman - CEO OpenAI từng thừa nhận người dùng cần tránh việc phụ thuộc cảm xúc vào ChatGPT.

Nếu năm 2025 là thời điểm AI bắt đầu “trưởng thành” và đối diện với những câu hỏi khó, thì năm 2026 sẽ là năm ngành này buộc phải đưa ra câu trả lời. Chu kỳ hưng phấn đang dần hạ nhiệt và giờ đây các công ty AI sẽ phải chứng minh mô hình kinh doanh của mình, cũng như thể hiện giá trị kinh tế thực sự.

Vì vậy, những gì xảy ra trong năm 2026, hoặc sẽ là sự khẳng định xứng đáng, hoặc sẽ là một cuộc “thanh lọc” mạnh mẽ của thị trường.

Ngân Hạnh (Theo Techcrunch)