Chuyên gia Mỹ: APEC 2027 là cơ hội để Việt Nam nâng tầm vị thế

Ông Marc Mealy, Phó Chủ tịch điều hành phụ trách nghiên cứu kiêm Trưởng bộ phận chính sách của Hội đồng Kinh doanh Mỹ - ASEAN

Trao đổi với The National Bureau of Asian Research (NBR) - Cục Nghiên cứu Quốc gia về châu Á, một tổ chức nghiên cứu chính sách có trụ sở tại Mỹ, tập trung vào các vấn đề châu Á và quan hệ quốc tế, ông Marc Mealy, Phó Chủ tịch điều hành phụ trách nghiên cứu kiêm Trưởng bộ phận chính sách của Hội đồng Kinh doanh Mỹ - ASEAN (US-ASEAN Business Council) cho rằng, APEC 2027 sẽ tạo cho Việt Nam một nền tảng quan trọng để thúc đẩy các mục tiêu chiến lược, kinh tế và ngoại giao; đồng thời tăng cường vai trò của khu vực tư nhân, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong các chuỗi giá trị toàn cầu.

Việt Nam bước vào APEC 2027 với vị thế khác

Theo ông Marc Mealy, so với hai lần đăng cai trước vào các năm 2006 và 2017, Việt Nam bước vào APEC 2027 với một vị thế rất khác.

Sau khi gần đây chính thức được phân loại lại thành nền kinh tế có thu nhập trung bình cao, trong hai thập niên qua, Việt Nam đã chuyển mình từ một nền kinh tế đang phát triển thu nhập thấp thành một trong những trung tâm sản xuất và thương mại năng động nhất khu vực. GDP đã tăng từ khoảng 66 tỷ USD năm 2006 lên hơn 500 tỷ USD hiện nay, trong khi tổng kim ngạch thương mại tăng từ 85 tỷ USD lên gần 1.000 tỷ USD.

Ông Marc Mealy nhận định, bối cảnh chính trị trong nước cũng đã thay đổi đáng kể, trong khi phát triển kinh tế được đặt ở vị trí trung tâm của hoạch định chính sách. Việt Nam đang theo đuổi một chương trình nghị sự kinh tế đầy tham vọng, tập trung duy trì tốc độ tăng trưởng hàng năm trên 10% thông qua những cải cách trong nước. Các chiến lược và sáng kiến chính sách mới tập trung nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, đưa Việt Nam lên những nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu, thu hút nguồn vốn đầu tư có chất lượng cao hơn và làm sâu sắc hơn hội nhập quốc tế.

Trung tâm tổ chức hội nghị APEC dự kiến hoàn thiện toàn bộ mặt ngoài trước ngày 30/10/2026. Ảnh: Hoàng Hà

Trong bối cảnh này, theo ông Marc Mealy, Việt Nam sẽ tận dụng vai trò chủ nhà APEC như một nền tảng để theo đuổi các mục tiêu chiến lược, kinh tế và ngoại giao quan trọng. APEC tạo ra không gian để Việt Nam xây dựng chương trình nghị sự trong các lĩnh vực như an ninh lương thực, kinh tế số và “nền kinh tế bạc” nhằm phục vụ lợi ích quốc gia. Khi triển khai chương trình chuyển đổi kinh tế, Việt Nam có thể sử dụng APEC để thúc đẩy các sáng kiến quốc gia và khu vực tập trung vào khả năng chống chịu của nền kinh tế, tăng trưởng dựa trên năng suất và năng động thương mại.

Cùng với đó, APEC sẽ cho phép Việt Nam tổ chức các cuộc đối thoại giữa lãnh đạo các nền kinh tế và các nhà lãnh đạo doanh nghiệp toàn cầu trong một giai đoạn vừa chứng kiến nhiều thách thức toàn cầu, vừa chứng kiến vai trò ngày càng nổi bật của châu Á trong nền kinh tế thế giới.

Ông Marc Mealy cho rằng, việc thúc đẩy thành công chủ đề “Kết nối: xây dựng các nền kinh tế bao trùm và tự cường” của APEC 2027 sẽ cho thấy khả năng của đất nước trong việc thu hẹp khoảng cách giữa các cường quốc, đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc, đồng thời duy trì trọng tâm vào hợp tác kinh tế thực chất.

Củng cố vị thế trung tâm sản xuất và logistics

Theo ông Marc Mealy, những thay đổi căn bản trong chính sách thương mại của Mỹ và các cú sốc đối với nền kinh tế toàn cầu đang thúc đẩy các chính phủ trên thế giới theo đuổi nhiều chính sách và chiến lược ứng phó nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, đa dạng hóa thương mại và tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế.

Là một trong những quốc gia sử dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) ưu đãi hàng đầu thế giới như một lợi thế cạnh tranh để thu hút FDI, Việt Nam có thể sử dụng APEC để củng cố hình ảnh là một đối tác thương mại ưu đãi “đáng tin cậy”, thông qua việc nâng cao năng lực quản lý thương mại chiến lược và tăng cường hợp tác khu vực trong số hóa các quy trình, thủ tục hải quan và thương mại.

Ông Marc Mealy cho biết, thực tế Việt Nam hiện đã mở rộng mạng lưới FTA từ chỉ 2 hiệp định năm 2006 lên 18 hiệp định hiện nay, trong đó có FTA mới được ký kết với Hiệp hội Mậu dịch Tự do châu Âu (EFTA), gồm Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ.

AI và chuyển đổi số: Không gian hợp tác mới

Đánh giá về chương trình nghị sự của Việt Nam tại APEC 2027, ông Marc Mealy cho rằng chương trình hiện đã hội tụ xung quanh những chủ đề như khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; chuyển đổi số; kết nối kinh tế và thương mại, trong đó có khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng. Phát triển nguồn nhân lực và vai trò của AI cũng là những chủ đề nhiều khả năng sẽ được chú trọng.

Theo ông, khi hướng tới việc nhanh chóng mở rộng vai trò của kinh tế số trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo, Việt Nam có thể tận dụng một số chương trình công tác của APEC, chẳng hạn các nguyên tắc số hóa thương mại được thảo luận tại Hội nghị Bộ trưởng phụ trách thương mại, cũng như những sáng kiến do khu vực tư nhân dẫn dắt như dự án APEC RISE (Các nền kinh tế có khả năng chống chịu, bao trùm và bền vững) của Chính phủ Mỹ, để thúc đẩy hợp tác khu vực và hợp tác công - tư về AI và quản trị thương mại số.

APEC cũng sẽ tạo cơ hội để Việt Nam giới thiệu những sáng kiến trong nước, chẳng hạn thúc đẩy Thành phố Hồ Chí Minh trở thành một trung tâm quốc gia về “tài chính và kỹ thuật số”.

Theo ông Marc Mealy, đây cũng là cơ hội để Việt Nam thúc đẩy sự đồng bộ hơn giữa các sáng kiến quản trị số ở châu Á - Thái Bình Dương với những nỗ lực khu vực như Hiệp định khung về Kinh tế số ASEAN, qua đó củng cố vai trò cầu nối giữa ASEAN và khu vực châu Á - Thái Bình Dương rộng lớn hơn, đồng thời thúc đẩy các quy định thương mại số và tiêu chuẩn công nghệ có khả năng tương thích cao hơn.

Thu hút đầu tư cho chuyển đổi xanh

Ông Marc Mealy nhận định, việc đăng cai APEC 2027 mang lại cho Việt Nam một nền tảng chiến lược để thu hút nguồn vốn quốc tế cho quá trình chuyển đổi xanh, đồng thời bảo đảm tăng trưởng kinh tế và an ninh năng lượng.

Theo ông, Việt Nam là một trong những trường hợp điển hình quan trọng trên thế giới trong nhóm các thị trường mới nổi, cho thấy cách một nền kinh tế tăng trưởng nhanh có thể giải quyết nhu cầu đầu tư và cải cách quy mô lớn nhằm hỗ trợ các dự án nâng cao an ninh năng lượng trong ngắn hạn, đồng thời tạo điều kiện cho các dự án hỗ trợ quá trình chuyển đổi năng lượng trong trung hạn.

APEC 2027 tạo cơ hội để đất nước định hình các cuộc thảo luận khu vực về thương mại xanh, tài chính cho chuyển đổi, hạ tầng bền vững và khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu; qua đó giúp thu hút nguồn vốn và chuyên môn cần thiết để giải quyết những khoảng trống lớn về tài chính cho cơ sở hạ tầng, đặc biệt là các dự án năng lượng.

Đặc biệt, theo ông Marc Mealy, Hội nghị Thượng đỉnh CEO sẽ là nơi khu vực công và khu vực tư nhân của Việt Nam có thể giới thiệu các cơ hội đầu tư vào những dự án này.

Thước đo thành công của Năm APEC 2027

Nhìn về năm 2027 và xa hơn, ông Marc Mealy cho rằng Việt Nam đang hưởng lợi từ đà tăng trưởng mạnh mẽ về thương mại và FDI. APEC 2027 sẽ mang lại một cơ hội quan trọng để Việt Nam chứng minh khả năng thực hiện các kế hoạch cải cách đầy tham vọng và xây dựng sự ủng hộ quốc tế đối với tầm nhìn phát triển dài hạn.

Theo ông, một Năm APEC thành công có thể được đánh giá dựa trên mức độ đóng góp vào chương trình chuyển đổi kinh tế của đất nước, hỗ trợ các nỗ lực quản lý thương mại chiến lược và đa dạng hóa thương mại, đồng thời tạo điều kiện thu hút đầu tư vào những lĩnh vực then chốt của xã hội.

Trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị khu vực tiếp tục chuyển động nhanh, APEC 2027 sẽ là cơ hội để Việt Nam vừa thúc đẩy các ưu tiên phát triển trong nước, vừa đóng góp vào những vấn đề chung của khu vực. Việt Nam hiện đã nằm trong nhóm 20 quốc gia xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ lớn nhất thế giới. “Khi APEC có thể tiếp tục nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu của Việt Nam để thu hút FDI và nâng tầm vị thế của đất nước trong các chuỗi giá trị toàn cầu về sản xuất công nghệ và các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn, điều đó có thể góp phần duy trì thành tích phát triển ấn tượng của Việt Nam trong dài hạn”, ông Marc Mealy kết luận.