3 điều kiện then chốt để đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học ở Việt Nam
Ông Pushkar Saran, Giám đốc điều hành phụ trách Sản phẩm dành cho tổ chức tại Đông Nam Á và Nam Á của Viện Khảo thí Giáo dục Hoa Kỳ - ETS, đã 3 điều kiện then chốt để đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học ở Việt Nam trong thời gian tới.

Ông Pushkar Saran, Giám đốc điều hành phụ trách Sản phẩm dành cho tổ chức tại Đông Nam Á và Nam Á của Viện Khảo thí Giáo dục Hoa Kỳ - ETS.
Việt Nam đã đặt mục tiêu đầy tham vọng là đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, với lộ trình đến năm 2035 và tầm nhìn đến năm 2045. Theo ông, những điều kiện then chốt nào cần được bảo đảm để hiện thực hóa mục tiêu này, đặc biệt về năng lực giáo viên, phát triển chương trình và đánh giá kết quả học tập?
Lộ trình đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học đến năm 2035, tầm nhìn 2045, là mục tiêu tham vọng và đúng thời điểm. Để thành công, Việt Nam cần triển khai đồng bộ 3 điều kiện.
Thứ nhất, cần xây dựng đội ngũ giáo viên tự tin và được phát triển chuyên môn thường xuyên, thay vì chỉ tham gia các khóa tập huấn đơn lẻ. Hoạt động bồi dưỡng cần kết hợp năng lực tiếng Anh với phương pháp giao tiếp, lấy người học làm trung tâm. Các bài đánh giá quốc tế đáng tin cậy có thể xác định năng lực ban đầu, hỗ trợ thiết kế đào tạo phù hợp và theo dõi tiến bộ.
Thứ hai, cần bảo đảm tính liên tục từ chương trình, lớp học đến thị trường lao động, xuyên suốt từ tiểu học, đại học đến việc làm. Chương trình nên bao quát cả dạy tiếng Anh và giảng dạy môn học bằng tiếng Anh. Những khung tham chiếu như CEFR có thể hỗ trợ tính liên thông, trong khi các đối tác như ETS giúp gắn việc học với khả năng sử dụng tiếng Anh trong thực tế.
Thứ ba, cần một hệ thống đánh giá người học có giá trị, độ tin cậy cao và sử dụng kết quả để cải thiện chính sách, giảng dạy. Đánh giá cả 4 kỹ năng sẽ cung cấp bằng chứng về hiệu quả cải cách và định hướng biện pháp phù hợp. Đồng thời, cơ hội học tiếng Anh phải được bảo đảm bình đẳng giữa thành thị và nông thôn, các vùng khó khăn và các nhóm thu nhập.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang định hình lại giáo dục và thị trường lao động, năng lực tiếng Anh ngày càng quan trọng đối với việc tiếp cận tri thức toàn cầu và hợp tác xuyên biên giới. Giáo dục tiếng Anh và các bài đánh giá được quốc tế công nhận có thể giúp người học Việt Nam phát triển những năng lực cần thiết cho cơ hội học tập và nghề nghiệp trong tương lai như thế nào?
Tiếng Anh mở ra cho người học Việt Nam cơ hội tiếp cận tri thức, học tập và việc làm toàn cầu. Là ngôn ngữ phổ biến trong nghiên cứu, công nghệ và kinh doanh, tiếng Anh giúp các em tiếp cận công trình mới và làm việc trong môi trường quốc tế. Khi công cụ số thu hẹp khoảng cách địa lý, năng lực này càng thúc đẩy hội nhập và nâng cao sức cạnh tranh.
Giáo dục tiếng Anh cần chuyển hóa cơ hội đó thành năng lực thực tiễn, không chỉ phục vụ thi cử. Người học cần biết xử lý thông tin, trình bày ý tưởng, hợp tác đa văn hóa và thích ứng với thay đổi.
Song hành với dạy và học hiệu quả, các bài đánh giá được quốc tế công nhận hỗ trợ người học theo 3 cách. Thứ nhất, chứng chỉ được trường đại học và nhà tuyển dụng công nhận giúp chứng minh năng lực vượt ra ngoài phạm vi địa phương. Thứ hai, báo cáo điểm chỉ rõ điểm mạnh và nội dung cần cải thiện, tạo cột mốc học tập. Thứ ba, những bài thi như TOEIC đánh giá khả năng sử dụng tiếng Anh tại nơi làm việc, giúp cơ sở giáo dục và nhà tuyển dụng xác định nhu cầu phát triển, đối chiếu với yêu cầu từng vị trí và theo dõi tiến bộ.
Đánh giá không thay thế việc học mà giúp xác định ưu tiên tiếp theo. Kết hợp giáo dục chất lượng với đánh giá đáng tin cậy sẽ trang bị kỹ năng và sự tự tin để người học tận dụng cơ hội toàn cầu.
Hội nghị IECEE 2026 do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức gần đây đã nhấn mạnh vai trò của hợp tác quốc tế, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giáo dục. Từ góc nhìn của Viện Khảo thí Giáo dục Hoa Kỳ - ETS, Việt Nam cần ưu tiên những vấn đề nào khi thúc đẩy chương trình cải cách giáo dục, và các tổ chức giáo dục quốc tế có thể đóng góp ra sao cho những nỗ lực này?
Thông điệp của Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn gửi hội nghị nhấn mạnh yêu cầu làm chủ AI và làm việc hiệu quả cùng AI, thay vì phụ thuộc vào công nghệ này.
Bộ trưởng nêu ưu tiên: Xây dựng hạ tầng và hệ sinh thái dữ liệu giáo dục thống nhất, an toàn, liên thông; phát triển các giải pháp công nghệ và AI nhằm giải quyết những thách thức thực sự của giáo dục; và phát triển năng lực của con người để làm chủ và dẫn dắt công nghệ. Bộ trưởng mong muốn các đối tác quốc tế cùng nghiên cứu, phát triển và thử nghiệm những giải pháp phù hợp với Việt Nam, đồng thời đóng góp cho cộng đồng quốc tế, tạo nền tảng thiết thực cho hợp tác.
Từ góc nhìn của ETS, Việt Nam cần ưu tiên 3 lĩnh vực. Trước hết là phát triển năng lực con người. Giáo viên tiếng Anh cần được bồi dưỡng thường xuyên về ngôn ngữ, sư phạm và công cụ số. Đánh giá đáng tin cậy giúp xác định nhu cầu người học, thử nghiệm phương pháp mới và kết nối lớp học với việc làm.
Thứ hai, Việt Nam nên xây dựng hệ sinh thái dữ liệu giáo dục thống nhất, an toàn, liên thông; phát triển giải pháp AI cho những vấn đề thực chất; đồng thời bảo vệ dữ liệu và bảo đảm minh bạch. Giải pháp số cần mở rộng tiếp cận ngoài đô thị lớn và giúp nhà giáo thu hẹp khoảng cách học tập.
Thứ ba, các tổ chức quốc tế nên cùng đối tác Việt Nam phát triển và thử nghiệm giải pháp phù hợp với bối cảnh địa phương, thay vì áp dụng mô hình có sẵn. Kết hợp nghiên cứu toàn cầu với hiểu biết của nhà giáo và phối hợp giữa Chính phủ, nhà trường, đại học và doanh nghiệp sẽ giúp xác định giải pháp hiệu quả trước khi nhân rộng.
ETS trân trọng quan hệ hợp tác với IIG Việt Nam và mong muốn chuyển hóa hợp tác quốc tế cùng đổi mới số thành kết quả học tập tốt hơn, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển của Việt Nam đến năm 2035 và những năm tiếp theo.
