3 món giò đặc sản ở Hưng Yên: Loại làm từ nội tạng lợn, loại nhìn đẹp như hoa

Giò nây

Giò nây (hay còn gọi là giò lây, giò cuốn hay giò mỡ) là món ăn truyền thống ẩn chứa nét tinh hoa ẩm thực của người dân Hưng Yên (Thái Bình cũ).

Tương tự như các món giò truyền thống khác, giò nây cũng được làm từ thịt lợn nhưng có cách chế biến đặc biệt hơn.

Thay vì xay nhuyễn thịt, người Thái Bình lại sử dụng miếng thịt lợn còn nguyên tảng lớn, giữ lại lớp bì rồi mới đem ướp gia vị và gói.

Trong đó, phần thịt được dùng để làm giò nây phải là thịt ba chỉ, có cả nạc cả mỡ. Thịt sau khi sơ chế sạch được đem tẩm ướp với các gia vị như hạt tiêu, muối, mì chính, hành tỏi băm nhỏ cho đậm đà.

Nếu muốn giò giòn hơn, người ta còn cho thêm mộc nhĩ thái sợi.

Mặc dù vẻ ngoài của món giò nây khiến thực khách e dè vì sợ ngấy nhưng khi nếm thử, ai nấy đều bị hấp dẫn bởi miếng giò mềm tan như thạch, vị thanh mát. Ảnh: Giò chả Oanh Lượng

Sau khi thịt ngấm đều các gia vị, người ta đem bọc trong lá chuối, cuộn chặt lại và cố định bằng dây, luộc khoảng 4-5 tiếng với mức lửa vừa để giữ nhiệt, giúp phần thịt bên trong chín đều.

Khi giò nây chín, vớt ra khỏi nồi, chờ nguội rồi ép chặt như bánh chưng để giò ráo nước và săn hơn, giúp các nguyên liệu bên trong càng thêm dính quyện vào nhau. Nhờ đó, giò có màu xanh đẹp mắt từ lá chuối và dậy mùi thơm đặc trưng.

Giò lòng

Giò lòng thoạt nhìn giống giò lụa nhưng bên trong có trứng rán vàng ươm và nhiều nguyên liệu khác được chế biến từ nội tạng lợn như lòng non, lòng dồi, gan… 

Món giò này cũng xuất hiện ở một vài địa phương miền Bắc như Phú Thọ (Hòa Bình cũ), Thái Nguyên… nhưng phổ biến hơn cả là ở Hưng Yên (tỉnh Thái Bình cũ), nhất là khu vực các xã thuộc huyện Tiền Hải cũ như Đông Lâm, Đông Cơ…

Tuy nhiên, không phải ai cũng biết món giò này vì nó chủ yếu được chế biến và sử dụng theo nhu cầu, sở thích của từng gia đình, không mang tính đại diện cho ẩm thực của một khu vực hay tỉnh thành nào cụ thể.

Món giò lòng gây ấn tượng từ hình thức đến hương vị. Ảnh: Hành trình Thái Bảo

Khác với các món giò truyền thống, giò lòng được bọc bên ngoài bằng lớp trứng rán mỏng, màu vàng ươm. 

Còn phần lòng bên trong, tùy từng nơi và từng nhà, nguyên liệu có thể có chút khác biệt. Có nhà chỉ dùng phần dồi và gan nhưng cũng có nhà sử dụng đa dạng hơn, cho thêm lòng non, dạ dày, tràng… tùy sở thích.

Giò lòng ngon nhất là lúc ăn nóng và chỉ nên bảo quản trong vòng một ngày, không nên để tới hôm sau. 

Món này có thể ăn ngay hoặc kết hợp với một vài loại rau thơm, rau sống. Ở một số nhà, người ta thường ăn giò lòng với lá sắn thuyền để cân bằng hương vị.

Giò sỏ

Giò sỏ (còn gọi là giò hoa) là một trong những món giò chả truyền thống độc đáo của người dân phường Trần Lãm, tỉnh Hưng Yên (xã Vũ Đông, TP Thái Bình cũ).

Nếu như những loại giò khác chỉ sử dụng phần thịt nạc để tạo thành phẩm thì giò sỏ Vũ Đông cần đến nhiều bộ phận của một con lợn, từ mắt, lưỡi, tai đến thịt nạc vai, thịt chân giò và cả phần da.

Vì thế, bà con thường đùa vui, chỉ cần ăn một khoanh giò sỏ cũng như đã thưởng thức cả con lợn, vì gần như không bỏ phí một phần nào.

Giò sỏ được ví là món “ăn một miếng như thưởng thức cả con lợn". Ảnh: Thuy Bui

Để làm giò sỏ ngon, thịt lợn phải là thịt mông tươi và thịt ba chỉ, nóng dẻo khi vừa mổ, không dùng thịt nguội, thịt ôi. Trứng vịt hoặc trứng gà phải là trứng sạch ăn thóc thì khi rán mới cho màu vàng đẹp, thịt ba chỉ phải được ướp gia vị để thẩm thấu từng thớ thịt.

Khi đã chuẩn bị đầy đủ, khâu sắp xếp nguyên liệu thành giò theo hình cũng yêu cầu phải có kỹ thuật, để miếng giò khi thái khoanh ra có hình hoa văn đẹp mắt.

Lá gói giò cũng phải là loại lá chuối trong vườn và được luộc qua bởi nếu chọn lá không kĩ và không luộc thì khi gói giò sẽ không ngon và nhanh hỏng.