3 quy định mới về giáo dục có hiệu lực từ hôm nay (15/11): Ngăn chặn lạm thu ở trường học, siết chuẩn đại học

Ba văn bản gồm Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT về hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học; Thông tư 83/2026/TT-BGDĐT về Chuẩn cơ sở giáo dục đại học; Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT quy định Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh.

Các quy định tập trung vào ba vấn đề được quan tâm: phân định hoạt động giáo dục chính khóa với chương trình tăng cường, liên kết; siết trách nhiệm thu chi của Ban đại diện cha mẹ học sinh; đồng thời đặt ra những yêu cầu cụ thể hơn về chất lượng đào tạo và điều kiện hoạt động của trường đại học.

Không được ép học sinh tham gia chương trình liên kết

Theo Thông tư 85, hoạt động giáo dục tăng cường phải được tổ chức ngoài thời lượng chương trình chính khóa, trong thời gian dạy học 2 buổi/ngày hoặc theo lộ trình dạy học 2 buổi/ngày đối với những cơ sở chưa đủ điều kiện.

Hoạt động này nhằm bổ sung kiến thức nền tảng, tăng cường thực hành, trải nghiệm và phát triển phẩm chất, năng lực người học. Nội dung không được làm phát sinh môn học mới hoặc nâng cao yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông.

Đáng chú ý, nhà trường không được sử dụng hoạt động giáo dục tăng cường để dạy trước, dạy lại nội dung môn học, ôn tập, luyện thi hoặc tổ chức dưới hình thức dạy thêm, học thêm. Hoạt động này không được thu tiền người học, kinh phí thực hiện được bảo đảm theo quy định pháp luật.

Nhà trường cũng không được chuyển những nội dung thuộc trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước hoặc nội dung giáo dục tăng cường sang hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học để thu kinh phí.

Trong khi đó, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học, thường được triển khai dưới hình thức các chương trình liên kết, phải tổ chức ngoài thời gian thực hiện chương trình chính khóa và hoạt động giáo dục tăng cường.

Nội dung có thể gồm các hoạt động mở rộng, nâng cao hoặc chuyên sâu về văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao, hướng nghiệp, khởi nghiệp, năng lực số, trí tuệ nhân tạo, ngoại ngữ và kỹ năng.

Việc tham gia phải dựa trên sự tự nguyện của người học, cha mẹ hoặc người giám hộ. Nhà trường không được ép buộc, vận động mang tính áp đặt hoặc tạo áp lực; không được lấy việc tham gia hay không tham gia làm căn cứ đánh giá kết quả học tập, rèn luyện, xét thi đua, khen thưởng hoặc phân loại người học.

Cấm Ban đại diện cha mẹ học sinh đặt khoản thu bắt buộc

Thông tư 81 quy định Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh, thay thế Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT. Điểm đáng chú ý là các quy định nhằm ngăn tình trạng lợi dụng danh nghĩa Ban đại diện để vận động, thu tiền và tạo áp lực đóng góp đối với phụ huynh.

Theo Điều 10, Ban đại diện không được đặt ra các khoản đóng góp bắt buộc; ấn định mức hỗ trợ bình quân, mức tối thiểu hoặc thời hạn hỗ trợ; ép buộc, gây áp lực đối với cha mẹ học sinh.

Bỏ điểm cộng IELTS là 'hợp tình, hợp lý' để tránh biến lợi thế kinh tế thành lợi thế tuyển sinh đại học

IELTS chỉ còn được cộng tối đa 0,5 điểm khi xét tuyển đại học, từ năm 2028 bỏ hẳn

Tiếng Anh IELTS, Cambridge ở trường công vẫn có thể thu tiền nhưng không được ép học

Ban đại diện cũng không được thu, tiếp nhận, quản lý các khoản tài trợ dành cho cơ sở giáo dục; không được lợi dụng danh nghĩa của mình để vận động tài trợ cho nhà trường.

Thông tư đồng thời nghiêm cấm việc lợi dụng hoạt động của Ban để vụ lợi, phân biệt đối xử hoặc gây bất lợi cho học sinh, phụ huynh vì tham gia hay không tham gia các hoạt động hỗ trợ.

Như vậy, việc đóng góp của phụ huynh phải xuất phát từ tinh thần tự nguyện, không thể trở thành nghĩa vụ tài chính do Ban đại diện tự đặt ra hoặc áp đặt.

Trường đại học phải đạt ngưỡng 70% người tốt nghiệp có việc làm

Cũng có hiệu lực từ ngày 15/11, Thông tư 83/2026/TT-BGDĐT quy định Chuẩn cơ sở giáo dục đại học, thay thế Thông tư 01/2024/TT-BGDĐT.

Thông tư mới gồm 6 tiêu chuẩn với 19 tiêu chí, tập trung vào các nhóm nội dung: tổ chức và quản trị; giảng viên; cơ sở vật chất, học liệu và hạ tầng số; tài chính; tuyển sinh và đào tạo; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Về đội ngũ giảng viên, tỷ lệ người học quy đổi trên giảng viên quy đổi không được vượt quá 40; giảng viên cơ hữu trong độ tuổi lao động phải chiếm ít nhất 70% tổng số giảng viên.

Tại các trường có đào tạo tiến sĩ, tỷ lệ giảng viên toàn thời gian có trình độ tiến sĩ phải đạt tối thiểu 40%, từ năm 2030 tăng lên 50%. Với trường không đào tạo tiến sĩ, tỷ lệ tương ứng là 20% và tăng lên 30% từ năm 2030.

Về cơ sở vật chất, từ năm 2030, diện tích đất bình quân trên một người học chính quy quy đổi không thấp hơn 25m²; diện tích sàn xây dựng phục vụ đào tạo không thấp hơn 2,8m²/người học. Ít nhất 70% giảng viên cơ hữu phải được bảo đảm chỗ làm việc riêng biệt. Thư viện, trung tâm học liệu và hệ thống quản lý học tập trực tuyến cũng phải đáp ứng các yêu cầu theo quy định.

Đáng chú ý, Thông tư 83 đặt ra những ngưỡng cụ thể đối với kết quả tuyển sinh, đào tạo và đầu ra của người học. Tỷ lệ nhập học trên chỉ tiêu công bố bình quân 3 năm không được thấp hơn 50%; tỷ lệ thôi học không cao hơn 10%, riêng sinh viên năm thứ nhất không quá 15%. Ảnh: DNU

Tỷ lệ tốt nghiệp phải đạt ít nhất 60%, trong đó tỷ lệ tốt nghiệp đúng hạn không thấp hơn 40%.

Đặc biệt, tỷ lệ người tốt nghiệp có việc làm phù hợp với trình độ chuyên môn, tự tạo việc làm, học tiếp trình độ cao hơn hoặc thực hiện hoạt động thực hành bắt buộc để đáp ứng điều kiện hành nghề trong vòng 12 tháng sau tốt nghiệp phải đạt ít nhất 70%.

Với các tiêu chí này, chuẩn cơ sở giáo dục đại học không chỉ đặt yêu cầu về đội ngũ, cơ sở vật chất và quản trị mà còn chú trọng kết quả đào tạo, khả năng đáp ứng nhu cầu xã hội và cơ hội tiếp tục học tập, làm việc của người tốt nghiệp.