3 thói quen hằng ngày giúp lãnh đạo ra quyết định sáng suốt hơn

Thói quen đầu tiên mang tính nền tảng là dành không gian tĩnh mỗi ngày cho tư duy chiến lược. Nhiều lãnh đạo SME bắt đầu ngày mới bằng việc kiểm tra tin nhắn, xử lý sự cố và chạy theo lịch họp. Khi não bộ liên tục ở trạng thái phản ứng, mọi quyết định sau đó đều mang tính chữa cháy. Một lãnh đạo sáng suốt cần kỷ luật cho mình khoảng thời gian không bị gián đoạn, dù chỉ 15–30 phút mỗi ngày, để suy nghĩ về những vấn đề lớn: điều gì đang thực sự cản trở doanh nghiệp, đâu là quyết định quan trọng nhất chưa được đưa ra, và nếu không làm gì thì hậu quả sẽ là gì. Chính khoảng lặng này giúp lãnh đạo thoát khỏi vòng xoáy sự vụ và nhìn vấn đề ở tầng cao hơn.

Thói quen thứ hai là ra quyết định dựa trên dữ liệu và phản biện nội tâm, thay vì cảm xúc tức thời. Trong doanh nghiệp nhỏ, cảm xúc của người đứng đầu có sức ảnh hưởng rất lớn. Một quyết định được đưa ra trong lúc căng thẳng, tức giận hay quá hưng phấn thường để lại hệ quả lâu dài. Lãnh đạo cần rèn luyện thói quen tự hỏi lại chính mình trước khi quyết: dữ liệu nào đang ủng hộ lựa chọn này, giả định nào có thể sai, và nếu quyết định này thất bại thì mình đã lường trước kịch bản chưa. Việc đặt câu hỏi không làm lãnh đạo chậm lại, mà giúp họ tránh những sai lầm phải trả giá rất đắt về sau.

Với lãnh đạo, không có khoản đầu tư nào mang lại lợi tức cao hơn việc đầu tư vào chất lượng tư duy của chính mình.

Cùng với đó, lãnh đạo cần tạo thói quen lắng nghe góc nhìn khác mình. Nhiều quyết định sai không đến từ thiếu thông tin, mà đến từ việc chỉ nghe những điều mình muốn nghe. Một lãnh đạo sáng suốt không tìm kiếm sự đồng thuận tuyệt đối, mà tìm kiếm sự thật. Việc chủ động hỏi ý kiến đội ngũ, đặc biệt là những người trực tiếp thực thi, giúp quyết định trở nên thực tế hơn và giảm rủi ro. Quan trọng hơn, nó tạo ra văn hóa phản biện lành mạnh, nơi quyết định được làm giàu bởi nhiều góc nhìn thay vì cái tôi cá nhân.

Thói quen thứ ba, thường bị xem nhẹ nhưng lại vô cùng quan trọng, là suy tư cuối ngày. Rất ít lãnh đạo dành thời gian nhìn lại những quyết định mình đã đưa ra trong ngày và hệ quả ban đầu của chúng. Suy tư không phải để tự trách, mà để học. Khi lãnh đạo thường xuyên tự hỏi điều gì mình đã làm tốt, điều gì có thể làm khác đi, và mình đã ra quyết định trong trạng thái nào, năng lực phán đoán sẽ được cải thiện rõ rệt theo thời gian. Đây chính là cách biến trải nghiệm thành kinh nghiệm, thay vì lặp lại cùng một sai lầm với quy mô lớn hơn.

Ba thói quen này không đòi hỏi công cụ phức tạp hay chi phí lớn. Điều khó nhất là sự kiên trì. Lãnh đạo SME thường mong chờ một phương pháp ra quyết định “đúng ngay”, trong khi thực tế, sự sáng suốt được xây dựng từ việc rèn luyện tư duy mỗi ngày. Khi thói quen thay đổi, chất lượng quyết định sẽ thay đổi theo, kéo theo sự thay đổi của cả tổ chức.

Ở góc độ huấn luyện, tôi luôn nhấn mạnh rằng doanh nghiệp hiếm khi vượt qua được giới hạn tư duy của người lãnh đạo. Nếu người đứng đầu luôn vội vàng, cảm tính và thiếu suy tư, tổ chức sẽ phản chiếu đúng điều đó. Ngược lại, khi lãnh đạo đủ kỷ luật để tạo không gian suy nghĩ, đủ tỉnh táo để ra quyết định dựa trên dữ liệu, và đủ khiêm tốn để học từ chính mình, doanh nghiệp sẽ dần vận hành bằng sự chủ động và ổn định hơn.

Ra quyết định sáng suốt không phải là năng khiếu bẩm sinh. Đó là kết quả của những thói quen nhỏ được duy trì nghiêm túc mỗi ngày. Và với lãnh đạo, không có khoản đầu tư nào mang lại lợi tức cao hơn việc đầu tư vào chất lượng tư duy của chính mình.