35 tuổi quyết định làm mẹ đơn thân, người phụ nữ mất 2 năm tìm tinh trùng hiến tặng

Tinh trùng hiến tặng khan hiếm, người phụ nữ mất 2 năm chờ đợi

Chị Lan Anh quyết định xin tinh trùng hiến tặng để thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) khi 35 tuổi, lo ngại dự trữ buồng trứng và chất lượng noãn suy giảm theo tuổi. Tuy nhiên, quá trình tìm người hiến đủ điều kiện kéo dài hơn dự kiến.

Theo quy định hiện hành, phụ nữ độc thân có nguyện vọng có thể thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Việc hiến và nhận tinh trùng được thực hiện theo nguyên tắc vô danh; tinh trùng hiến được lưu trữ, mã hóa và sử dụng theo quy định tại cơ sở được phép thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.

Để thực hiện thủ tục gửi mẫu thay thế, người chị nhờ đi cùng phải được kiểm tra sức khỏe, chất lượng tinh trùng và sàng lọc các bệnh di truyền, bệnh lây nhiễm. Nếu đạt điều kiện, mẫu tinh trùng được mã hóa, lưu trữ tại ngân hàng; người nhận sau đó được cấp một mẫu khác theo quy định, nhằm bảo đảm nguyên tắc vô danh giữa người hiến và người nhận.

Bác sĩ chuẩn bị chuyển phôi cho chị Lan Anh. Ảnh: BVCC

Người đầu tiên Lan Anh nhờ là anh trai ruột. Tuy nhiên, kết quả khám sức khỏe phát hiện anh mắc viêm gan B nên không đủ điều kiện hiến. Một người bạn thân khác của anh đồng ý giúp nhưng đến ngày lấy mẫu lại bị gia đình ngăn cản vì lo ngại những vấn đề liên quan huyết thống.

Gần một năm sau, một người bạn thuộc cộng đồng LGBT đồng ý hiến tinh trùng nhưng xét nghiệm cho thấy người này mang gene Thalassemia nên cũng không đủ điều kiện.

Phải thêm gần nửa năm, chị tìm được một người đồng ý hiến tinh trùng, đủ điều kiện sức khỏe, không mắc bệnh truyền nhiễm. Chị hoàn tất thủ tục gửi mẫu thay thế và được ngân hàng tinh trùng cấp mẫu theo quy định.

37 tuổi mới có tinh trùng hiến tặng, chỉ còn một phôi đạt chuẩn

Sau 2 năm tìm kiếm, đến năm 37 tuổi Lan Anh mới đủ điều kiện nhận mẫu tinh trùng hiến tặng từ ngân hàng. Thời điểm này, dự trữ buồng trứng của chị đã giảm, AMH từ 2,5 ng/ml hai năm trước xuống còn 1,4 ng/ml.

PGS.TS.BS Lê Hoàng, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết Lan Anh phải kích trứng hai lần mới thu được 15 trứng trưởng thành.

Do tuổi người mẹ cao hơn so với thời điểm chị dự định bắt đầu điều trị, bác sĩ tư vấn sinh thiết phôi để sàng lọc di truyền tiền làm tổ. Sau quá trình tạo và đánh giá phôi, chị chỉ còn một phôi đạt tiêu chuẩn để chuyển vào tử cung.

May mắn, phôi duy nhất làm tổ thành công. Hiện Lan Anh đã mang thai tháng thứ tư.

Theo PGS.TS.BS Lê Hoàng, với những phụ nữ muốn làm mẹ đơn thân bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, một trong những khó khăn là tìm được nguồn tinh trùng hiến tặng đáp ứng đầy đủ điều kiện. Thời gian chờ đợi kéo dài có thể khiến người phụ nữ bỏ lỡ thời điểm sinh sản thuận lợi hơn, trong khi dự trữ buồng trứng và chất lượng noãn tiếp tục thay đổi theo tuổi.

Tinh trùng hiến tặng khan hiếm vì nhiều rào cản

Tình trạng thiếu tinh trùng hiến tặng không chỉ ảnh hưởng phụ nữ độc thân mà còn là vấn đề tại nhiều trung tâm hỗ trợ sinh sản do nhu cầu tăng trong khi nguồn hiến hạn chế.

Theo PGS Lê Hoàng, một trong những nguyên nhân là rào cản tâm lý và văn hóa. Một số nam giới e ngại hiến tinh trùng vì cho rằng đây là vấn đề nhạy cảm, sợ bị đánh giá hoặc lo ngại những vấn đề liên quan đến con sinh học.

Bên cạnh đó, người hiến phải trải qua nhiều bước khám, xét nghiệm và sàng lọc về sức khỏe, bệnh truyền nhiễm, di truyền trước khi mẫu được tiếp nhận. Những yêu cầu này cần thiết để bảo đảm an toàn nhưng cũng có thể khiến một số người không tiếp tục quá trình hiến.

Quy định giới hạn việc sử dụng mẫu hiến cũng nhằm giảm nguy cơ phát sinh quan hệ huyết thống giữa những người không biết nhau. Nghị định 207/2025/NĐ-CP quy định tinh trùng hiến chỉ được sử dụng cho một phụ nữ hoặc một cặp vợ chồng để sinh con và việc hiến, nhận được thực hiện theo nguyên tắc vô danh.

Theo số liệu được bác sĩ cung cấp, cả nước có khoảng 23 ngân hàng tinh trùng hoạt động tại các trung tâm hỗ trợ sinh sản. Trong khi đó, nhu cầu hỗ trợ sinh sản ngày càng tăng, khiến nguồn mẫu tại một số cơ sở luôn ở mức hạn chế.

Không nên tự tìm tinh trùng hiến tặng trên mạng

PGS Lê Hoàng cho biết tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, người hiến phải được khám, xét nghiệm và sàng lọc toàn diện về di truyền, HIV, viêm gan, các bệnh lây truyền qua đường tình dục cùng nhiều yếu tố sức khỏe khác trước khi mẫu được lưu trữ và cấp phát.

Bác sĩ cảnh báo người có nhu cầu không nên tự tìm hoặc mua tinh trùng trên mạng. Nếu người hiến không được xét nghiệm, sàng lọc theo quy trình y tế, trẻ sinh ra có thể đối mặt với nguy cơ mắc bệnh di truyền hoặc các bệnh lây nhiễm.

Ngoài nguy cơ về sức khỏe, việc trao đổi mẫu tinh trùng bên ngoài cơ sở y tế còn tiềm ẩn những vấn đề về bảo mật thông tin, quyền riêng tư và pháp lý.

Theo bác sĩ, để giải quyết tình trạng khan hiếm tinh trùng hiến tặng, cần đồng thời nâng cao nhận thức xã hội về hiến tặng tự nguyện và có các chính sách hỗ trợ phù hợp cho người hiến, trong đó có thể tăng cường hỗ trợ khám, xét nghiệm sức khỏe theo quy định.

"Mỗi mẫu tinh trùng hiến tặng, mỗi phôi thai được tạo ra, đều gắn với ước mơ làm cha mẹ của hàng nghìn người đang chiến đấu với vô sinh, hiếm muộn", PGS Lê Hoàng nói.