Đừng để phim ngắn AI dung tục, nhảm nhí 'nuốt chửng'

Để đưa phim ngắn AI từ trạng thái "gây nghiện" trở về đúng giá trị của một hình thức giải trí, không chỉ cần kế hoạch cho cá nhân mà còn cần sự hỗ trợ của gia đình, nhà trường.

24/09/2026

Trong 2 tháng qua, Bùi Hoàng (25 tuổi, TP.HCM) đọc 2 cuốn sách văn học nước ngoài. Thói quen này bị anh bỏ quên từ sau khi tốt nghiệp đại học, nay được duy trì lại để giảm thời lượng xem phim ngắn AI nhảm nhí.

Mấy tháng trước, Hoàng xem phim ngắn AI 2-3 giờ/ngày, có lúc mải mê đến khuya không thể dứt ra. Đôi khi trong giờ làm việc, anh mở điện thoại lên để kiểm tra thông tin song lại lơ đãng mở ứng dụng ra và xem phim.

"Tôi bị mất tập trung nhiều, ảnh hưởng đến công việc và cả giấc ngủ. Tôi cũng không còn xem được những nội dung dài, chỉ cần thấy video trên 5 phút là sẽ tua đi hoặc lướt qua", chàng trai nói với Tri Thức - Znews.

Từ khi nhận thức được vấn đề, Hoàng lên kế hoạch "cai nghiện" video AI.

Thoát khỏi "vòng lặp"

Mỗi khi tan làm về nhà, thay vì nằm dài xem phim, Hoàng rủ em gái đi chạy bộ, chơi cầu lông. Buổi tối, anh đặt ra nguyên tắc phải đọc ít nhất 5 trang sách mới được xem phim.

"Mấy ngày đầu, tôi bứt rứt lắm, cứ đọc một chút lại bỏ ngang để mở phim lên xem. Xem được vài phút lại nhớ ra rồi quay lại đọc. Lặp đi lặp lại cả tuần mới đọc được liền mạch", anh kể.

Đến tuần thứ 2, Hoàng có thể đọc sách liền mạch vài chục phút. Đến hiện tại, anh chỉ còn xem vài tập phim ngắn AI vào những lúc ăn uống.

Hoàng tìm đến sách mỗi khi nghĩ đến phim ngắn AI. Ảnh: Nhân vật cung cấp.

Nhìn từ góc độ khoa học, TS Xã hội học Phạm Thị Thúy nhấn mạnh phim ngắn AI đơn thuần là một hình thức giải trí, chỉ nên chiếm một phần rất nhỏ trong khoảng thời gian trong ngày. Nếu xem nhiều hoặc lấn vào giờ làm việc và học tập, đó là điều không nên.

"Mỗi tập phim rất ngắn nhưng cả bộ lại không hề ngắn, đã xem thì dễ bị cuốn từ tập này sang tập kia. Nếu không đủ nghị lực để dừng lại theo kế hoạch, tốt nhất không nên xem", bà cảnh báo.

TS Giáo dục học Nguyễn Thị Thu Huyền cũng cho rằng đa phần những bộ phim ngắn AI không được sinh ra từ sự trăn trở của đạo diễn, biên kịch, cũng không phải là những diễn viên thật, có đời sống cảm xúc và hành trình thật để đóng vai.

Do đó, nó chỉ nên là một gia vị thêm vào cuộc sống, thỉnh thoảng xem để giải trí. Tuyệt đối không để chúng chiếm lấy cuộc sống, các mối quan hệ hay ảnh hưởng đến uy tín, bản ngã của mình.

Chị Hân Nguyễn (36 tuổi, xã An Khánh, Hà Nội) cũng từng có thời gian bị cuốn vào những bộ phim ngắn do AI tạo ra. Ban đầu, chị xem vì các phim đều có tình tiết giật gân, hình ảnh đẹp, dễ khiến người xem tò mò và muốn biết đoạn kết "cho hả dạ".

Khi hết hạn đăng ký, chị Hân Nguyễn được mời mua tiếp gói 129.000 đồng cho 2 tuần xem phim không quảng cáo. Ảnh: Nhân vật cung cấp.

Có thời điểm, chị Hân bỏ 129.000 đồng để mua gói xem không quảng cáo trong 2 tuần. Tuy nhiên, sau khi xem đúng một bộ, chị nhanh chóng thấy chán và quyết định hủy gia hạn gói.

"Càng xem nhiều phim sẽ thấy nội dung lặp đi lặp lại, các tình tiết và diễn biến có thể dễ dàng đoán trước", chị nói.

Điều khiến chị Hân quyết định dừng lại không chỉ là cảm giác nhàm chán, mà còn là việc nhận ra những đoạn phim ngắn đang lấy đi khoảng thời gian vốn ít ỏi sau một ngày dài làm việc.

Lúc còn mê phim ngắn AI, mỗi khi lên giường, chị chưa đi ngủ ngay mà mải mê xem phim đến khuya, hết tập này đến tập khác. Sáng hôm sau, chị phải dậy sớm đưa con đi học rồi đi làm trong trạng thái lờ đờ, uể oải.

"Từ khi bỏ, tôi thấy buổi tối có thêm thời gian chơi với các con, sáng dậy cũng đỡ mệt hơn", chị chia sẻ.

Để không bị phim AI "nuốt chửng"

Nói về giải pháp để "cai nghiện" phim ngắn AI, TS Xã hội học Thúy khuyến khích người xem chặn các kênh quảng cáo, các ứng dụng phim ngắn để giảm tần suất xuất hiện của nội dung này. Nếu đã mua ứng dụng, người xem có thể nhìn lại lịch sử chi trả để thấy "tiếc tiền".

Tuy nhiên, để giải quyết triệt để vấn đề, mỗi người cần hiểu rõ vì sao mình tìm đến phim ngắn AI. Nếu xem vì mệt mỏi, trốn tránh những khó khăn của thực tại, điều đó là không nên vì chỉ làm vấn đề thêm trầm trọng.

Thay vào đó, mỗi người cần lấp đầy thói quen xem phim ngắn bằng những thói quen lành mạnh hơn. Ví dụ, lên kế hoạch tập thể dục, đọc sách, học thêm một khóa học… để không còn thời gian cho việc xem các phim AI có nội dung dung tục, nhảm nhí.

TS Phạm Thị Thúy khuyến khích mỗi người nên đầu tư nội lực để có sức đề kháng số mạnh nhất trước những nội dung thiếu lành mạnh trên mạng xã hội.

"Nội lực là thể lực (sức khỏe thể chất), tâm lực (sức khỏe tinh thần) và trí lực (sức khỏe bộ não). Khi có mục đích và một cuộc sống phong phú, bạn sẽ khó bị cuốn vào phim ngắn AI hoặc bất kỳ nội dung giải trí kém chất lượng nào", bà nói.

Nhìn lại lịch sử trả tiền cho phim ngắn để biết mình đã chi nhiều tiền cho thói quen kém bổ ích. Ảnh: Nhân vật cung cấp.

TS Giáo dục học Nguyễn Thị Thu Huyền khuyến nghị mỗi người cần ý thức về mức độ ảnh hưởng của những bộ phim này lên đời sống cá nhân. "Ví dụ, người dùng có thể cài đặt thời gian sử dụng ứng dụng không quá 1 giờ/ngày. Khi dùng quá quy định, điện thoại sẽ thông báo", bà đề xuất.

Với trẻ em, theo bà Huyền, phụ huynh nên chủ động cài các ứng dụng để kiểm soát thời gian và nội dung sử dụng, hạn chế truy cập những trang không được phép. Đặc biệt, cha mẹ nên nhìn lại xem mình có đang trở thành một tấm gương xấu cho con hay không.

"Cha mẹ la mắng con, cấm con xem những nội dung không phù hợp nhưng chính mình cũng đắm chìm thì không được", bà lưu ý.

Về phía nhà trường, bà Huyền cho rằng dù đã hạn chế học sinh sử dụng điện thoại, thầy cô vẫn cần trang bị thêm cho các em những kỹ năng số cần thiết, bao gồm kiến thức về xu hướng công nghệ, quy tắc cần thiết và nội dung có thể gây nghiện. Từ đó, học sinh có thể chủ động lựa chọn và sử dụng công nghệ hiệu quả.

"Công nghệ số rất dễ tạo thành thói quen. Dù mức độ có thể khác nhau, mỗi người cần chủ động kiểm soát cách sử dụng để không gây nghiện", bà nói.

Các ứng dụng liên tục đề xuất những bộ phim có nội dung nhạy cảm để giữ chân người xem.

Để hạn chế tình trạng người xem bị cuốn vào phim ngắn AI, trách nhiệm không chỉ thuộc về cá nhân mà còn liên quan đến cách các nền tảng phân phối nội dung.

Một nghiên cứu được công bố trên Frontiers in Psychology năm 2026, khảo sát 658 người cao tuổi thường xem phim AI, cho rằng hành vi sử dụng quá mức có liên quan đến 2 nhóm yếu tố: cơ chế đề xuất của nền tảng và những trạng thái như cô đơn, buồn chán, áp lực chưa được giải tỏa ở người xem.

Từ đó, nghiên cứu đề xuất các nền tảng cần áp dụng thêm những biện pháp như nhắc người dùng về thời lượng xem, tắt mặc định chế độ tự động phát tập tiếp theo và đưa ra cảnh báo khi người dùng xem liên tục trong thời gian dài.

Nghiên cứu cũng đề xuất nền tảng nhận diện những dấu hiệu sử dụng bất thường, chẳng hạn xem kéo dài vào ban đêm hoặc liên tục tìm kiếm các nội dung có cùng đặc điểm cảm xúc, từ đó giảm cường độ đề xuất các nội dung tương tự.

Bên cạnh yếu tố công nghệ, gia đình và cộng đồng cũng có vai trò hỗ trợ người xem xây dựng những hoạt động thay thế ngoài màn hình. Việc tăng giao tiếp trực tiếp, duy trì sở thích và xây dựng các mối quan hệ xã hội có thể giúp người dùng giảm sự phụ thuộc vào phim ngắn như một cách giải tỏa cảm xúc.

Với cá nhân, các chuyên gia khuyến nghị bắt đầu từ những biện pháp đơn giản như đặt giới hạn thời gian xem, xác định trước thời điểm dừng và chuẩn bị một hoạt động khác để thay thế. Khi nhận diện được lý do mình tìm đến phim ngắn AI và chủ động điều chỉnh thói quen, người xem có thể giảm nguy cơ bị cuốn vào việc xem liên tục.