4 định kiến kinh điển mà nhiều người vẫn hay hiểu sai về xe điện

Xe điện vẫn là chủ đề gây tranh luận, nhưng không ít lời chỉ trích xuất phát từ những thông tin của nhiều năm trước. Công nghệ pin, tốc độ sạc, hạ tầng trạm sạc và chi phí sở hữu xe điện đã thay đổi đáng kể.

Điều đó không có nghĩa xe điện phù hợp với tất cả mọi người. Những người dùng thường xuyên đi đường dài ở khu vực hẻo lánh, thường xuyên chở nặng hoặc không có điều kiện sạc tại nhà vẫn có thể gặp bất tiện. Tuy nhiên, với phần lớn người dùng đô thị và ngoại ô, nhiều nhược điểm thường được nhắc đến đã không còn hoàn toàn chính xác.

Pin xe điện nhanh xuống cấp, thay mới rất đắt?

Đây là một trong những nỗi lo lớn nhất của người mua ô tô điện. Thực tế, pin lithium-ion vẫn suy giảm dung lượng theo thời gian, nhưng tốc độ xuống cấp không nhanh như nhiều người tưởng.

Nhiều người có suy nghĩ pin xe điện nhanh xuống cấp và chi phí thay thế đắt đỏ. Ảnh: KPA

Nghiên cứu cập nhật năm 2026 của Geotab, dựa trên dữ liệu thực tế từ hơn 22.700 xe điện thuộc 21 mẫu xe, cho thấy tỷ lệ suy giảm dung lượng pin trung bình chỉ khoảng 2,3% mỗi năm. Geotab ước tính tuổi thọ của pin xe điện hiện đại có thể duy trì khả năng sử dụng khoảng 13 năm hoặc lâu hơn, vượt qua vòng đời trung bình của một chiếc xe và khi đó vẫn giữ được trên 65% dung lượng ban đầu.

Tuy nhiên, cách sử dụng có ảnh hưởng đáng kể. Xe thường xuyên sạc nhanh DC công suất trên 100 kW có mức suy giảm khoảng 3%/năm, trong khi nhóm chủ yếu sử dụng sạc công suất thấp chỉ khoảng 1,5%/năm. Khí hậu nóng cũng khiến tốc độ suy giảm tăng thêm khoảng 0,4 điểm phần trăm mỗi năm.

Đáng chú ý, tại California (Mỹ), các nhà sản xuất xe điện cần phải đảm bảo rằng pin trong các mẫu xe điện đời 2026-2030 sẽ không xuống cấp xuống dưới 70% trong thời gian bảo hành pin tối thiểu 8 năm hoặc 100.000 dặm. Con số này tăng lên 75% đối với những xe được sản xuất từ ​​năm 2031 trở đi.

Chỗ sạc điện vẫn rất hạn chế, đi xa dễ "nằm đường"

Nếu nhìn vào những năm đầu của thị trường xe điện, nhận định này từng có cơ sở. Nhưng mạng lưới trạm sạc đang phát triển nhanh. Theo một nghiên cứu gần đây của công ty phân tích sạc xe điện Paren, trong năm 2025, Mỹ bổ sung 18.041 cổng sạc nhanh DC, tăng khoảng 30% so với năm trước. Số phiên sạc nhanh cũng đạt khoảng 141 triệu lượt, cho thấy hạ tầng không chỉ tăng về số lượng mà còn được sử dụng ngày càng nhiều.

Mạng lưới trạm sạc cho xe điện đang phát triển nhanh chóng trong những năm gần đây. Ảnh: EV Box

Một thay đổi quan trọng khác là chuẩn sạc Bắc Mỹ (NACS), nay được Hiệp hội Kỹ sư Ô tô Mỹ (SAE) tiêu chuẩn hóa thành J3400. Tài liệu của Chính phủ Mỹ cho biết 100% các hãng ô tô lớn tại Bắc Mỹ đã cam kết áp dụng chuẩn này cho xe điện hạng nhẹ.

Tại Việt Nam, bài toán trạm sạc công cộng đã được giải quyết phần lớn nhờ mạng lưới của V-Green với quy hoạch hơn 150.000 cổng sạc trên toàn quốc. Dù việc sạc xe tại các khu chung cư cũ vẫn còn một số bất cập, nhưng sự xuất hiện của các trạm sạc tư nhân và quy chuẩn thiết kế tại các chung cư mới đang dần tháo gỡ nút thắt này.

Với người dùng có chỗ đỗ xe riêng, thói quen sử dụng xe điện thực tế lại giống như dùng điện thoại thông minh. Đó là cắm sạc qua đêm tại nhà bằng bộ sạc AC để luôn khởi hành với 100% pin vào sáng hôm sau. Đây cũng là một trong những khác biệt lớn về trải nghiệm sử dụng so với xe xăng.

Xe điện gây ô nhiễm hơn xe xăng?

Một trong những quan niệm sai lầm thường được nhắc đến nhất về xe điện là do vật liệu được sử dụng trong sản xuất pin. Đúng là sản xuất pin có thể tạo ra lượng phát thải lớn hơn so với sản xuất một chiếc xe dùng động cơ đốt trong tương đương. Tuy nhiên, đánh giá xe điện chỉ dựa vào công đoạn sản xuất là chưa đầy đủ.

Đánh giá xe điện gây ô nhiễm môi trường chỉ dựa vào công đoạn sản xuất là chưa đầy đủ. Ảnh: Ake Ngiamsanguan

Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ (EPA) cho biết tổng phát thải khí nhà kính trong vòng đời của xe điện thường thấp hơn xe chạy xăng, kể cả khi tính đến phát thải trong quá trình sản xuất pin và điện dùng để sạc. Ngoài ra, mức độ "xanh" của xe điện còn phụ thuộc vào nguồn điện. Nếu sạc bằng điện mặt trời hoặc điện gió, xe điện gần như không phát thải.

Ngay cả khi sạc từ lưới điện sử dụng than, xe điện vẫn bù đắp được chi phí carbon sau vài năm vận hành. Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) cho biết một mẫu xe SUV điện cỡ nhỏ năm 2024 có thể tạo ra lượng phát thải vòng đời thấp hơn 52% so với mẫu xe xăng tương đương.

Xe điện luôn đắt hơn xe xăng?

Giá mua ban đầu của một số ô tô điện hiện tại vẫn cao, nhưng đây chỉ là một phần của bài toán chi phí sở hữu. Trong khi đó, các nhà sản xuất xe điện cũng đang cố gắng đưa giá thành ban đầu của xe điện xuống thấp và tiệm cận với xe xăng bằng cách tối ưu hóa sản xuất. Quan trọng hơn, xe điện miễn nhiễm với sự biến động giá nhiên liệu toàn cầu, một nỗi lo thường trực trong bối cảnh địa chính trị bất ổn trong năm 2026.

Giá mua ban đầu của một số ô tô điện hiện tại vẫn cao, nhưng đây chỉ là một phần của bài toán chi phí sở hữu. Ảnh: Mercedes-Benz

Bên cạnh đó, xe điện có cấu tạo cơ khí đơn giản hơn, không cần thay dầu động cơ và có ít hạng mục bảo dưỡng định kỳ hơn. Đặc biệt, xe điện đã qua sử dụng đang trở thành lựa chọn đáng chú ý.

Nghiên cứu năm 2026 của Đại học Michigan cho thấy một chiếc SUV điện cỡ trung đã qua sử dụng 3 năm có thể giúp tiết kiệm khoảng 13.000 USD trong toàn bộ vòng đời sở hữu so với một chiếc SUV xăng mới tương đương. Trong khi đó, mua một chiếc SUV xăng đã qua sử dụng chỉ giúp tiết kiệm khoảng 3.000 USD.

Vì vậy, thay vì khẳng định xe điện đắt hơn, pin nhanh hỏng và khó sạc, người mua nên đánh giá dựa trên nhu cầu thực tế, điều kiện sạc và tổng chi phí sở hữu. Những hạn chế của xe điện vẫn tồn tại nhưng nhiều định kiến phổ biến về loại phương tiện này đã không còn phù hợp với thực tế năm 2026.

Hãy chia sẻ ý kiến của bạn tới Báo VietNamNet theo email: otoxemay@vietnamnet.vn. Các nội dung phù hợp sẽ được đăng tải. Xin cảm ơn!