Đừng vô tư chụp ảnh kiểu này, dữ liệu sinh trắc học có thể bị lợi dụng

Theo cảnh báo từ Công an tỉnh Ninh Bình, dữ liệu sinh trắc học như khuôn mặt, giọng nói và dấu vân tay ngày càng được sử dụng trong nhiều hoạt động quan trọng, từ mở khóa thiết bị đến xác thực giao dịch ngân hàng, ví điện tử.

Điều đáng chú ý là người dùng không nhất thiết phải nhập thông tin cá nhân mới có nguy cơ làm lộ dữ liệu. Những hình ảnh được đăng tải công khai trên mạng xã hội cũng có thể trở thành nguồn dữ liệu để kẻ xấu khai thác.

Một thói quen khá phổ biến là giơ hai ngón tay tạo dáng chữ V khi chụp ảnh. Nếu hình ảnh đủ rõ, đặc biệt trong điều kiện camera có độ phân giải cao, dấu vân tay có thể bị ghi lại.

Theo cảnh báo được nêu, với camera smartphone từ 50 megapixel trở lên, khi ngón tay nằm trong phạm vi dưới 1,5 m và hướng trực tiếp về ống kính, dữ liệu vân tay có nguy cơ bị trích xuất rõ nét. Ở khoảng cách 1,5-3 m, nguy cơ này vẫn được cảnh báo ở mức 50%, trong khi khoảng cách trên 3 m được xem là an toàn hơn.

Ảnh chân dung cận mặt, video có hình ảnh rõ nét hay những nội dung ghi lại giọng nói cũng có thể trở thành nguồn dữ liệu cho các hành vi giả mạo.

Đặc biệt, các trào lưu như ghép mặt bằng AI, tạo sticker từ ảnh cá nhân hay sử dụng ứng dụng chỉnh sửa ảnh không rõ nguồn gốc có thể khiến người dùng vô tình cấp quyền truy cập camera, micro hoặc kho ảnh cho bên thứ ba.

Khi có đủ dữ liệu, kẻ xấu có thể sử dụng công nghệ Deepfake để tạo hình ảnh hoặc giọng nói giả. Những nội dung này có thể được dùng để giả danh chủ tài khoản gọi điện, gọi video cho người thân nhằm vay tiền hoặc thực hiện các hình thức lừa đảo khác.

Nguy cơ đáng lo hơn xuất hiện khi dữ liệu sinh trắc học bị sử dụng để phục vụ hành vi vượt qua các lớp xác thực trên thiết bị hoặc dịch vụ tài chính.

Mật khẩu bị lộ có thể đổi. Mã PIN cũng có thể thiết lập lại. Nhưng khuôn mặt, giọng nói hay dấu vân tay là những đặc điểm gắn với chính mỗi người và rất khó thay thế.

Vì vậy, một khi dữ liệu sinh trắc học bị phát tán, người dùng có thể phải đối mặt với rủi ro lâu dài hơn nhiều so với việc mất một mật khẩu thông thường.

Để hạn chế nguy cơ, người dùng nên:

Hạn chế đăng ảnh cận mặt hoặc ảnh bàn tay với độ phân giải quá cao.
Cẩn trọng khi tạo dáng chữ V trong ảnh nếu ngón tay nằm gần camera.
Không tải ứng dụng chỉnh sửa ảnh, AI hoặc tạo hình từ nguồn không đáng tin cậy.
Kiểm tra kỹ quyền truy cập camera, micro và thư viện ảnh của ứng dụng.
Không thực hiện xác thực khuôn mặt theo yêu cầu từ người lạ qua điện thoại, tin nhắn.
Kích hoạt nhiều lớp bảo mật cho tài khoản ngân hàng và các tài khoản quan trọng.

Công an khuyến cáo người dân nên coi dữ liệu sinh trắc học như một loại thông tin định danh đặc biệt cần được bảo vệ, thay vì vô tư chia sẻ trên mạng xã hội.