4 loại trà thảo dược tốt cho người bệnh viêm gan

1. Vì sao người bệnh viêm gan không nên tùy tiện uống trà ‘mát gan’?

ThS.BS. Nguyễn Quang Dương, Khoa Ngoại, Bệnh viện Tuệ Tĩnh cho biết, viêm gan không phải một bệnh duy nhất. Có nhiều thể bệnh viêm gan như viêm gan do virus A, B, C, viêm gan do rượu, thuốc, bệnh gan nhiễm mỡ chuyển hóa, viêm gan tự miễn... Vì vậy, mỗi thể bệnh cần có phương pháp điều trị khác nhau.

Trong y học cổ truyền (YHCT), biểu hiện của người bệnh viêm gan cũng không giống nhau, có thể thuộc thấp nhiệt, can khí uất, tỳ khí hư, can thận âm hư... Vì vậy, cùng mắc viêm gan nhưng có thể khác chứng trạng, thì cách dùng dược liệu cũng khác.

2. Cách dùng trà thảo dược phù hợp với từng thể bệnh

2.1. Trà nhân trần

Trà nhân trần phù hợp cho người viêm gan thể thấp nhiệt. Ảnh: AI.

Trà nhân trần phù hợp cho người viêm gan thể thấp nhiệt, can đởm thấp nhiệt với các biểu hiện thường gặp như vàng da, vàng mắt; nước tiểu vàng; miệng đắng; đầy tức vùng hạ sườn; cảm giác nóng trong; rêu lưỡi vàng nhớt... Theo YHCT, nhân trần có vị đắng, cay, tính hơi hàn; có tác dụng thanh nhiệt, lợi thấp, thoái hoàng, thường được sử dụng trong các chứng thấp nhiệt, thực nhiệt.

Cách dùng: Nhân trần khô khoảng 10 - 30 g/ngày, rửa sạch, cho vào ấm, thêm khoảng 500 - 700 ml nước, đun sôi rồi hạ nhỏ lửa, sắc khoảng 10 -15 phút; chia uống trong ngày, tốt nhất dùng khi còn ấm; không nên sắc quá đặc hoặc uống thay hoàn toàn nước lọc.

Lưu ý: Người tỳ vị hư hàn, thường xuyên đi ngoài phân lỏng, lạnh bụng, ăn uống kém, người gầy yếu, mệt mỏi… không nên tự ý dùng nhân trần kéo dài vì vị thuốc có tính hơi hàn, lại có tác dụng lợi thấp.

2.2. Trà diệp hạ châu

Diệp hạ châu là vị thuốc được dùng trong YHCT trong một số chứng bệnh liên quan đến Can, Đởm, với tác dụng thanh nhiệt, lợi thấp, giải độc. Trong dân gian, diệp hạ châu còn được sử dụng dưới dạng trà hỗ trợ chức năng gan.

Lưu ý, người bệnh cần được đánh giá nguyên nhân và mức độ bệnh theo y học hiện đại, đồng thời biện chứng theo YHCT; không tự ý dùng kéo dài, tăng liều hoặc thay thế thuốc điều trị bằng trà diệp hạ châu.

Cách sử dụng: Có thể dùng diệp hạ châu khô để hãm hoặc sắc uống thay trà. Tuy nhiên, không có một liều dùng chung phù hợp cho tất cả người bệnh viêm gan. Lượng dùng và thời gian sử dụng nên được thầy thuốc YHCT chỉ định dựa trên thể bệnh, mức độ bệnh và tình trạng sức khỏe.

Lưu ý: Nếu dùng để hãm trà, nên dùng lượng vừa phải, uống trong ngày, không nên pha quá đặc với mục đích "giải độc gan" nhanh hơn.

2.3. Trà cà gai leo

Cà gai leo là dược liệu có trong một số bài thuốc liên quan đến các bệnh lý về gan, được sử dụng với mục đích hỗ trợ thanh nhiệt, giảm các biểu hiện liên quan đến thấp nhiệt và hỗ trợ chức năng gan. Một số nghiên cứu hiện đại về cà gai leo cũng ghi nhận tiềm năng bảo vệ tế bào gan và hỗ trợ giảm tổn thương gan. 

Với người bệnh có các biểu hiện thiên về thấp nhiệt ở Can Đởm như cảm giác nóng trong, miệng đắng, nước tiểu vàng, đầy tức vùng hạ sườn, rêu lưỡi vàng nhớt… thầy thuốc có thể cân nhắc sử dụng các dược liệu có tác dụng thanh nhiệt, lợi thấp, trong đó có cà gai leo, tùy từng trường hợp.

Cách sử dụng: Có thể sử dụng dược liệu khô đã được làm sạch, có nguồn gốc rõ ràng, hãm hoặc sắc với nước để uống trong ngày. Lượng dùng và thời gian sử dụng nên được bác sĩ hoặc thầy thuốc YHCT hướng dẫn cụ thể, không nên tự ý tăng liều hoặc uống kéo dài với mục đích "giải độc" hay "hạ men gan". Nếu sản phẩm đã được chế biến thành túi trà, người dùng cần đọc kỹ thành phần và hướng dẫn sử dụng.

Lưu ý: Không nên uống càng nhiều càng tốt. 

2.4. Trà atiso

Atiso được sử dụng phổ biến dưới dạng thực phẩm và trà. Theo YHCT, atiso có tác dụng thanh nhiệt, lợi thấp, thông tiện, lợi mật, vì vậy có thể được cân nhắc ở những người có biểu hiện thiên về thấp nhiệt, ăn uống khó tiêu, đầy bụng, cảm giác nóng trong. 

Đối với người bệnh viêm gan, trà atiso có thể được xem như một thức uống hỗ trợ trong chế độ ăn uống, giúp bổ sung nước và hỗ trợ tiêu hóa.

Cách sử dụng: Có thể hãm với nước nóng theo hướng dẫn của sản phẩm hoặc dược liệu, sử dụng như một thức uống trong ngày; không nên pha quá đặc, uống quá nhiều hoặc sử dụng kéo dài với mục đích điều trị bệnh gan. Nếu sử dụng trà túi lọc, cần chú ý thành phần, đặc biệt với các sản phẩm phối hợp thêm nhiều dược liệu khác. Atiso có tác dụng liên quan đến bài tiết mật, vì vậy người có sỏi mật, tắc nghẽn đường mật hoặc bệnh lý đường mật nên hỏi bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên. 

Các thảo dược hỗ trợ người bệnh viêm gan cần được sử dụng đúng người, đúng loại và có sự hướng dẫn của thầy thuốc để đạt hiệu quả, hạn chế tác dụng không mong muốn.