5 chai rượu 2.300 năm tuổi được khai quật cùng lúc, hé lộ kỹ thuật ủ rượu thời Chiến Quốc

Một phát hiện khảo cổ tại Trung Quốc gây chú ý khi các nhà nghiên cứu tìm thấy lượng chất lỏng tương đương gần 5 chai rượu vang trong một chiếc bình đồng có niên đại khoảng 2.300 năm. Phân tích cho thấy đây có thể là rượu ngũ cốc được người xưa chủ động lên men và bảo quản trong điều kiện đặc biệt.

Phát hiện bình đồng chứa gần 4 lít chất lỏng

Theo Tạp chí Khảo cổ học, các nhà khảo cổ đã khai quật một chiếc nồi đồng hình củ tỏi có niên đại từ thời Chiến Quốc tại nghĩa địa Sơn Gia Bảo, thành phố Guyuan, Khu tự trị Ninh Hạ Hồi, Trung Quốc.

Chiếc bình được phát hiện trong lăng mộ M39, nằm cách Vạn Lý Trường Thành thời nhà Tần khoảng 2 km. Các nhà nghiên cứu cho rằng khu vực này từng là một nghĩa địa công cộng, được sử dụng bởi binh lính làm nhiệm vụ phòng thủ biên giới cùng người dân địa phương.

Các nhà khoa học đã phân tích rượu vang lâu năm và phần dịch bên trong. (SCMP)

Điểm đặc biệt của hiện vật nằm ở phần chất lỏng được bảo quản bên trong. Khi mở vòi bình, các nhà nghiên cứu phát hiện khoảng 3,74 lít chất lỏng. Lượng chất lỏng này tương đương gần 5 chai rượu vang tiêu chuẩn 750 ml.

Phát hiện này nhanh chóng thu hút sự chú ý bởi nó cho thấy một lượng lớn chất lỏng đã tồn tại trong chiếc bình suốt khoảng 2.300 năm.

Cách người xưa bảo quản rượu suốt 2.300 năm

Theo các nhà nghiên cứu, khả năng bảo quản đặc biệt của chiếc bình có liên quan đến phương pháp bịt kín hai lớp được sử dụng từ thời cổ đại.

Miệng vòi của bình được bịt kín bằng vải ở phía bên trong, trong khi bên ngoài được phủ một lớp đất trộn với chất hữu cơ. Cấu trúc này tạo thành một lớp "niêm phong kép", giúp hạn chế sự xâm nhập của môi trường bên ngoài và giữ lại lượng chất lỏng đáng kể bên trong bình.

Khi được khai quật, chất lỏng có màu trong suốt, xanh lục nhạt và hầu như không có mùi. Đặc điểm này khiến các nhà nghiên cứu tiếp tục tiến hành phân tích để xác định nguồn gốc và thành phần của chất lỏng.

Nhóm nghiên cứu đã sử dụng nhiều phương pháp phân tích hóa học kết hợp với việc tìm kiếm các vi hóa thạch, trong đó có hạt tinh bột, phytolith và nấm men. Kết quả cho phép xác định 24 loại hợp chất hữu cơ, bao gồm axit amin, axit béo và carbohydrate.

Những dữ liệu này trở thành cơ sở quan trọng để xác định chất lỏng bên trong bình không đơn thuần là nước hoặc chất lỏng hình thành tự nhiên trong quá trình chôn cất.

Rượu được làm từ ngũ cốc và có dấu vết lên men

Theo nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Khoa học Khảo cổ học báo cáo, sự phân bố các axit hữu cơ trong chất lỏng có những điểm tương đồng với rượu gạo được lên men nhân tạo.

Điều này cho thấy chất lỏng nhiều khả năng là một loại rượu ngũ cốc do con người chủ động sản xuất, thay vì nước ngầm tự nhiên thấm vào chiếc bình trong thời gian chôn dưới lòng đất.

Các phân tích cho thấy kê là thành phần chính. Bên cạnh đó, lúa mì hoặc lúa mạch cũng có thể được sử dụng trong quá trình lên men, có khả năng kết hợp với men để tạo ra đồ uống có cồn.

Phát hiện này mang lại thêm dữ liệu về cách cư dân Trung Quốc cổ đại sử dụng các loại ngũ cốc và kiểm soát quá trình lên men từ hàng nghìn năm trước.

Ruru Chen - Tác giả chính của nghiên cứu, cho biết phát hiện có thể giúp giới nghiên cứu hiểu rõ hơn về cách người Tần thời Chiến Quốc sử dụng ngũ cốc cũng như kỹ thuật nấu bia, ủ rượu vào thời kỳ này. Đồng thời, những bằng chứng thu được từ chiếc bình cũng có thể góp phần tái hiện quá trình phát triển của các phương pháp sản xuất đồ uống lên men cổ đại tại Trung Quốc.

Rượu 2.300 năm tuổi không thể mở ra để uống

Dù được ví như một loại "rượu lâu năm thời Chiến Quốc", các nhà nghiên cứu lưu ý rằng việc xác định đây là đồ uống có nguồn gốc từ quá trình lên men không đồng nghĩa với việc chất lỏng vẫn giữ nguyên đặc tính như khi mới được sản xuất.

Nghiên cứu xác nhận trong chất lỏng còn tồn tại các hợp chất hóa học không bay hơi cùng những dấu vết của quá trình ủ rượu. Tuy nhiên, điều này không chứng minh rằng nồng độ cồn ban đầu vẫn được duy trì sau khoảng 2.300 năm.

Vì vậy, chiếc bình cổ không phải là một chai rượu có thể mở nắp và thưởng thức như rượu vang hiện đại. Giá trị lớn nhất của phát hiện nằm ở những thông tin mà nó cung cấp cho khảo cổ học, đặc biệt là việc tìm hiểu nguyên liệu, kỹ thuật lên men và phương thức bảo quản đồ uống của con người thời Chiến Quốc.

Phát hiện gần 4 lít chất lỏng trong chiếc bình đồng cổ vì thế không chỉ gây ấn tượng bởi thời gian bảo quản hiếm có, mà còn mở thêm một "cánh cửa" giúp giới khoa học tìm hiểu đời sống và kỹ thuật sản xuất đồ uống của người xưa cách đây hàng nghìn năm.