5 lưu ý chăm sóc răng miệng cho người bệnh Lupus ban đỏ

Lupus ban đỏ hệ thống là gì?

Lupus ban đỏ hệ thống (Systemic Lupus Erythematosus: SLE) là một trong những bệnh tự miễn hay gặp. Bệnh tiến triển dai dẳng, suốt đời với các tổn thương ở nhiều cơ quan như da, khớp, hạch bạch huyết, gan, thận, phổi,.... Nguyên nhân gây bệnh rất phức tạp, tuy nhiên một số yếu tố được đề cập đến nhiều nhất: di truyền, rối loạn miễn dịch, giới tính, thuốc, nhiễm trùng, ánh nắng mặt trời.

Triệu chứng lâm sàng

Toàn thân: Sốt, gầy sút, thường xuyên cảm thấy mệt mỏi là những biểu hiện hay gặp nhất.

Thương tổn da và niêm mạc: Dát đỏ là tổn thương rất hay gặp trong lupus do hệ thống. Đầu tiên, các dát đỏ hình cánh bướm ở hai má. Các dát này hơi phù, tồn tại trong nhiều tuần, nhiều tháng. Sau một thời gian, bệnh tiến triển nặng hơn, các thương tổn này xuất hiện thêm ở tay chân hay bất cứ một vùng nào trên cơ thể.

Khớp: Đau khớp là triệu chứng hay gặp nhất, có thể lên đến 95%, bệnh nhân có biểu hiện viêm khớp, cứng khớp, đau khi cử động, đi lại, đặc biệt vào buổi sáng.

Thận: Thương tổn thận gặp khoảng 40% các bệnh nhân lupus ban đỏ bao gồm nhiều mức độ.

Các vấn đề về tim: Van tim bị tổn thương do viêm nhiễm dẫn đến hình thành sẹo; viêm màng bao quanh cơ tim, còn gọi là viêm màng ngoài tim; viêm cơ tim.

Lupus ban đỏ ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng như thế nào?

Các nghiên cứu cho thấy bệnh nhân mắc SLE có tỷ lệ mắc các tổn thương niêm mạc miệng cao hơn như loét miệng, tăng sắc tố niêm mạc má và vòm miệng, đau lưỡi, lưỡi chẻ đôi, viêm môi, viêm khớp. Loét miệng là dấu hiệu niêm mạc phổ biến thứ hai của SLE, sau dấu hiệu phát ban hình cánh bướm, xuất hiện trên 30% người mắc SLE.

Ngoài ra, tình trạng khô miệng do tổn thương tuyến nước bọt hoặc hội chứng Sjögren thứ phát làm giảm khả năng tự làm sạch của khoang miệng, từ đó làm tăng nguy cơ sâu răng và bệnh nha chu, với tỉ lệ mắc sâu răng ở người bệnh SLE lên đến 74%. Viêm nha chu ở bệnh nhân lupus thường nặng hơn do tình trạng rối loạn miễn dịch và tăng các cytokine gây viêm.

Bên cạnh đó, việc sử dụng corticoid và các thuốc ức chế miễn dịch kéo dài còn làm tăng nguy cơ nhiễm nấm miệng, chậm lành thương và các nhiễm trùng cơ hội khác. Những thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến chức năng ăn nhai, phát âm mà còn làm giảm chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Bệnh nhân bị Lupus xảy ra các vấn đề liên quan đến khoang miệng thường xuyên. Ảnh B.S

Bên cạnh các biểu hiện như khô miệng, sâu răng và viêm nha chu, SLE còn có thể ảnh hưởng đến khớp thái dương hàm. Các nghiên cứu cho thấy bệnh nhân SLE có nguy cơ gặp rối loạn chức năng khớp thái dương hàm với các biểu hiện thường gặp như đau vùng trước tai, đau khi ăn nhai, mỏi cơ nhai, tiếng kêu khớp và hạn chế há miệng. Nguyên nhân được cho là do quá trình viêm và rối loạn miễn dịch của bệnh có thể ảnh hưởng đến màng hoạt dịch, các cấu trúc khớp và cơ nhai.Người mắc lupus ban đỏ nên chăm sóc răng miệng hàng ngày thế nào?

Vệ sinh răng miệng đúng cách: Đánh răng ít nhất 2 lần mỗi ngày, đặc biệt sau bữa ăn tối. Sử dụng bàn chải lông mềm để tránh làm tổn thương niêm mạc và lợi. Kem đánh răng nên lựa chọn loại có fluor để phòng ngừa sâu răng. Bàn chải cần được thay mỗi 3-4 tháng hoặc sớm hơn nếu lông bàn chải bị xòe. Người bệnh cần sử dụng chỉ nha khoa hoặc tăm nước để làm sạch mảng bám, không dùng tăm tre vì có thể gây chảy máu lợi và thưa kẽ răng.

Kiểm soát tình trạng khô miệng: Uống nước thường xuyên, uống ngụm nhỏ, chia thành nhiều lần trong ngày. Nhai kẹo cao su không đường hoặc ngậm kẹo không đường chứa xylitol để kích thích tiết nước bọt. Hạn chế rượu bia, thuốc lá và đồ uống chứa nhiều caffeine. Có thể sử dụng nước bọt nhân tạo hoặc các sản phẩm dưỡng ẩm khoang miệng theo chỉ định của bác sĩ. Dự phòng tình trạng sâu răng do khô miệng với fluor.

Chế độ ăn hợp lý: Hạn chế bánh kẹo, nước ngọt và các thực phẩm chứa nhiều đường; hạn chế ăn vặt nhiều lần trong ngày, tăng cường rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu canxi, vitamin D; sau khi ăn đồ ngọt, nên súc miệng hoặc đánh răng nếu có thể.

Chăm sóc khi có loét miệng: Giữ vệ sinh răng miệng sạch sẽ; tránh thức ăn quá cay, nóng hoặc chua; uống đủ nước; nếu vết loét kéo dài trên 2 tuần hoặc tái phát nhiều lần, cần đi khám bác sĩ.

Khám nha khoa định kỳ: Khám răng miệng 3–6 tháng/lần; lấy cao răng và kiểm tra tình trạng sâu răng, viêm nha chu định kỳ; điều trị sớm các bệnh lý răng miệng để tránh nhiễm trùng và các biến chứng.

Trước khi điều trị nha khoa hoặc nhổ răng: Người bệnh cần thông báo cho bác sĩ tình trạng đang mắc lupus ban đỏ. các thuốc đang sử dụng (corticoid, thuốc ức chế miễn dịch, thuốc chống đông…). tiền sử giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu hoặc viêm thận lupus; Các kết quả xét nghiệm máu gần đây nếu có. Bác sĩ răng hàm mặt sẽ xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa tùy theo tình trạng của bệnh nhân. Bác sỹ răng hàm mặt có thể cần hội chẩn với bác sĩ chuyên khoa Da liễu- Dị ứng khi cần.

Tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc điều trị lupus. Một số người bệnh lo ngại việc điều trị nha khoa nên tự ý ngừng thuốc. Điều này có thể làm bệnh lupus bùng phát và gây nhiều biến chứng nghiêm trọng. Việc điều chỉnh thuốc chỉ nên thực hiện theo chỉ định của bác sĩ điều trị.

Thực hiện chăm sóc răng miệng thích hợp cho những bệnh nhân mắc SLE ngay từ giai đoạn sớm của bệnh là vô cùng cần thiết để cải thiện chất lượng cuộc sống liên quan đến sức khỏe răng miệng và ngăn ngừa nhu cầu điều trị xâm lấn hơn. Sự phối hợp giữa bác sĩ chuyên khoa điều trị lupus và bác sĩ Răng Hàm Mặt sẽ giúp người bệnh được chăm sóc an toàn, hạn chế biến chứng và duy trì sức khỏe răng miệng lâu dài.