5 món ăn – bài thuốc giảm mệt mỏi dịp cuối năm

Mệt mỏi kéo dài dịp cuối năm thường do áp lực công việc gia tăng, sinh hoạt thất thường, ăn uống kém điều độ và thiếu ngủ. Nếu không được chăm sóc hợp lý, tình trạng mệt mỏi không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả công việc mà còn làm suy giảm sức khỏe trong dịp Tết và giai đoạn đầu năm mới.

BSNT. Phan Thị Bích Hằng cho biết, theo quan điểm Y học cổ truyền, mệt mỏi dịp cuối năm thường là biểu hiện của tình trạng khí huyết suy hao, tạng phủ hoạt động kém điều hòa. Y học cổ truyền cho rằng mệt mỏi thường liên quan đến các thể bệnh như tỳ hư, khí huyết hư, tâm tỳ lưỡng hư hoặc can khí uất.

Nguyên tắc chăm sóc là bổ khí, dưỡng huyết, kiện tỳ, an thần, kết hợp chế độ ăn uống điều độ và sinh hoạt hợp lý.

Dưới đây là một số món ăn – bài thuốc giúp giảm mệt mỏi, dễ áp dụng trong dịp cuối năm như sau:

1. Cháo gà hạt sen giúp giảm mệt mỏi

Dành cho khẩu phần 2 người ăn:

Thành phần: Thịt gà ta 200–250 g; gạo tẻ 50 g (có thể thêm 20 g gạo nếp nếu muốn cháo sánh); hạt sen tươi 30–40 g (hoặc 20 g hạt sen khô); gừng tươi 2–3 lát; hành hoa, rau mùi vừa đủ; gia vị vừa đủ.

Cách chế biến: Gà làm sạch, chặt miếng vừa ăn; luộc với vài lát gừng, vớt bọt cho nước trong; gà chín vớt ra xé nhỏ, giữ lại nước luộc; gạo vo sạch; hạt sen tươi bỏ tim, hạt sen khô ngâm mềm; cho gạo và hạt sen vào nồi nước luộc gà, ninh nhỏ lửa đến khi cháo nhừ; cho thịt gà vào, nêm gia vị vừa ăn, đun thêm vài phút; múc ra bát, rắc hành hoa, rau mùi.

Cách dùng: Ăn khi cháo còn nóng, thích hợp dùng vào buổi sáng hoặc tối, mỗi tuần 2–3 lần.

Tác dụng: Thịt gà có tác dụng ôn trung, ích khí, bổ hư; hạt sen bổ tỳ, dưỡng tâm, an thần. Món cháo này phù hợp với người mệt mỏi, ăn ngủ kém, suy nhược sau thời gian làm việc căng thẳng.

Cháo gà hạt sen giúp giảm mệt mỏi dịp cuối năm.

2. Cháo đậu xanh ý dĩ

Thành phần: Đậu xanh đãi vỏ 30 g; ý dĩ (bo bo) 30 g; gạo tẻ 40–50 g; gừng tươi 1–2 lát (tùy dùng); gia vị vừa đủ.

Cách chế biến: Đậu xanh và ý dĩ vo sạch; ý dĩ ngâm nước 2–3 giờ cho mềm; gạo vo sạch, cho gạo, đậu xanh, ý dĩ vào nồi cùng lượng nước vừa đủ; ninh nhỏ lửa đến khi cháo nhừ, sánh mịn; thêm gừng (nếu dùng), nêm gia vị vừa ăn, khuấy đều rồi tắt bếp.

Cách dùng: Ăn khi cháo còn ấm, có thể dùng vào buổi sáng hoặc trưa. Không nên dùng khi đang bị tiêu chảy.

Tác dụng: Đậu xanh thanh nhiệt, giải độc; ý dĩ kiện tỳ, trừ thấp, lợi thủy, giúp giảm cảm giác nặng người, đầy bụng. Món cháo này thích hợp với người mệt mỏi kèm ăn uống thất thường, bụng đầy trướng, cảm giác uể oải, nặng nề.

Ý dĩ kiện tỳ, trừ thấp, lợi thủy, giúp giảm cảm giác nặng người, đầy bụng thường gặp trong dịp cuối năm.

3. Canh xương hầm củ sen

Thành phần: Xương lợn (xương ống hoặc xương sườn) 300–400 g; củ sen tươi 200 g; cà rốt 100 g (tùy chọn); hành khô 1 củ; gừng 2–3 lát; gia vị vừa đủ.

Cách chế biến: Xương lợn chần qua nước sôi, rửa sạch để loại bỏ mùi hôi; cho xương vào nồi, thêm nước, hầm nhỏ lửa 40–60 phút, thường xuyên vớt bọt; củ sen gọt vỏ, rửa sạch, cắt khoanh; cà rốt cắt khúc; cho củ sen, cà rốt vào nồi xương, hầm thêm 20–30 phút; nêm gia vị vừa ăn, dùng khi canh còn nóng.

Cách dùng: Dùng làm món canh trong bữa ăn chính, thích hợp dùng vào buổi trưa hoặc tối, mỗi tuần 2–3 lần.

Tác dụng: Theo Y học cổ truyền, củ sen có tác dụng bổ huyết, kiện tỳ, an thần. Món canh phù hợp với người lao động trí óc nhiều, hay mất ngủ, dễ hồi hộp, suy nhược nhẹ trong dịp cuối năm.

Canh xương hầm củ sen phù hợp với người lao động trí óc nhiều, hay mất ngủ.

4. Trứng gà hấp mật ong

Thành phần: Trứng gà ta 2 quả; mật ong nguyên chất 1–2 thìa cà phê.

Cách chế biến: Đập trứng vào bát, đánh tan nhẹ; thêm mật ong, khuấy đều; đem hấp cách thủy khoảng 10–15 phút đến khi trứng đông mềm.

Cách dùng: Dùng khi còn ấm, vào buổi sáng, 1–2 lần/tuần.

Tác dụng: Trứng gà bổ khí huyết, dưỡng âm; mật ong bổ trung, nhuận táo, giúp giảm mệt mỏi, hỗ trợ cải thiện suy nhược nhẹ.

Trứng gà hấp mật ong giúp giảm mệt mỏi, hỗ trợ cải thiện suy nhược nhẹ.

5. Trà gừng – táo đỏ

Thành phần: Gừng tươi 5–7 g (khoảng 3–4 lát mỏng); táo đỏ (đại táo) 3–5 quả; nước lọc 500 ml; mật ong hoặc đường phèn vừa đủ.

Cách chế biến: Gừng rửa sạch, thái lát mỏng; táo đỏ rửa sạch, bỏ hạt; cho gừng và táo đỏ vào nồi, thêm nước, đun sôi rồi hạ nhỏ lửa 10–15 phút; tắt bếp, thêm mật ong hoặc đường phèn cho vừa vị.

Cách dùng: Uống ấm, không nên dùng quá muộn vào buổi tối.

Tác dụng: Gừng giúp ôn trung, hành khí; táo đỏ bổ khí huyết, an thần nhẹ. Trà phù hợp với người mệt mỏi do lạnh, tay chân lạnh, cơ thể uể oải.

Trà gừng táo đỏ phù hợp với người mệt mỏi do lạnh, tay chân lạnh, cơ thể uể oải.

Lưu ý khi áp dụng

Món ăn – bài thuốc chỉ phát huy hiệu quả khi dùng đúng thể trạng, kết hợp nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc. Người có bệnh mạn tính, phụ nữ mang thai, người cao tuổi nên tham khảo ý kiến thầy thuốc trước khi áp dụng thường xuyên; tránh lạm dụng các món bổ quá mức, nhất là dịp cuối năm khi chế độ ăn vốn đã nhiều đạm, dầu mỡ.

Cuối năm là thời điểm cơ thể cần được chăm sóc đúng cách để hồi phục năng lượng và chuẩn bị cho một năm mới khỏe mạnh. Việc lựa chọn những món ăn – bài thuốc phù hợp theo Y học cổ truyền không chỉ giúp giảm mệt mỏi mà còn góp phần nâng cao sức đề kháng, giữ tinh thần thoải mái trong những ngày bận rộn.

Mai Hương