5 năng lực cho CEO để doanh nghiệp tăng trưởng nhanh mà không vỡ
Theo nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng, vai trò lớn nhất của CEO là xây dựng một tổ chức có thể tăng trưởng liên tục qua nhiều thế hệ.
Nghịch lý doanh nghiệp Việt
"Việt Nam có rất nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp thành công nhưng lại có rất ít doanh nghiệp thực sự lớn" là nỗi trăn trở của nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng khi chia sẻ trong chương trình CEO Forum quý III/2026 do Viện Lãnh đạo, quản trị và quản lý Việt Nam thuộc Học viện Công nghệ bưu chính viễn thông tổ chức.
Ông Nguyễn Mạnh Hùng, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và công nghệ.
Ông chỉ ra, Việt Nam có hàng trăm ngàn doanh nghiệp nhỏ, có hàng chục ngàn doanh nghiệp vừa, nhưng số doanh nghiệp có doanh thu trên 1.000 tỷ đồng vẫn còn ít. Và số doanh nghiệp từ 10.000 tỷ đồng doanh thu trở lên lại càng ít hơn nhiều.
Điều đáng nói là rất nhiều doanh nghiệp không chết khi còn nhỏ nhưng lại gặp khó khăn ngay khi bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh, từ 100 tỷ lên 1.000 tỷ, từ 1.000 tỷ đồng lên 10.000 tỷ.
“Đó là giai đoạn mà doanh nghiệp bứt phá nhưng cũng là giai đoạn dễ vỡ nhất. Có doanh nghiệp vỡ vì thiếu tiền, có doanh nghiệp vỡ vì mất khách hàng. Nhưng theo quan sát của chúng tôi, phần lớn doanh nghiệp không vỡ vì thị trường mà họ vỡ từ bên trong”, ông Hùng nhấn mạnh.
Khi doanh nghiệp còn nhỏ, người sáng lập có thể tự quyết hầu hết mọi việc, nhân sự đều ngồi gần nhau nên một quyết định được truyền đi rất nhanh và chính xác. Nhưng khi quy mô tăng gấp 5 - 10 lần, cách quản trị cũ không còn hiệu quả.
Người sáng lập vẫn ra quyết định như cũ, tổ chức vẫn vận hành như cũ, hệ thống vẫn đơn giản như cũ trong khi độ phức tạp của doanh nghiệp đã tăng lên rất nhiều lần. Đó là lúc những vết nứt bắt đầu xuất hiện với việc thiếu cán bộ quản lý, thiếu hệ thống, thiếu quy trình, thiếu kiểm soát rủi ro, thiếu năng lực thực thi và đôi khi là thiếu cả một chiến lược tốt.
Nhiều doanh nghiệp tăng doanh thu rất nhanh nhưng lợi nhuận không tăng, doanh thu tăng nhưng dòng tiền âm, thị trường mở rộng nhưng văn hóa doanh nghiệp bị phá vỡ, mở thêm chi nhánh nhưng chất lượng dịch vụ đi xuống, tăng nhân sự nhưng năng suất lao động giảm.
Có doanh nghiệp tăng trưởng rất nhanh nhưng chỉ cần một sai phạm về pháp luật, về thuế, môi trường, lao động hay quản trị là toàn bộ thành quả nhiều năm có thể mất đi.
“Điều đó cho thấy, doanh nghiệp không chỉ cần tăng trưởng nhanh, doanh nghiệp phải có năng lực tăng trưởng nhanh”, ông Hùng khẳng định.
Nếu tăng trưởng nhanh có thể đến từ một sản phẩm tốt, một thị trường thuận lợi, một cơ hội tốt thì năng lực tăng trưởng nhanh là khả năng để doanh nghiệp có thể tăng gấp nhiều lần mà vẫn vận hành tốt và không bị đổ vỡ.
Nếu ví doanh nghiệp như một con người thì theo nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và công nghệ, doanh thu là chiều cao và hệ thống quản trị chính là bộ xương. Một người cao lên rất nhanh nhưng bộ xương không đủ khỏe thì sẽ không thể đứng vững. Doanh nghiệp cũng vậy, tăng trưởng càng nhanh thì hệ thống phải càng vững.
“Điều đáng tiếc là rất nhiều CEO hiện nay dành phần lớn thời gian để phát triển thị trường, bán hàng, huy động vốn, phát triển sản phẩm nhưng lại dành quá ít thời gian để xây dựng chính doanh nghiệp của mình. Nói cách khác, chúng ta đang xây thị trường nhanh hơn xây tổ chức”, ông chỉ ra và cho rằng đó là nguyên nhân sâu xa khiến nhiều doanh nghiệp tăng trưởng rất nhanh rồi dừng lại.
5 nền tảng năng lực cho CEO
Khi doanh nghiệp bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh, ông Hùng cho rằng, CEO không còn chỉ là người điều hành. CEO phải trở thành người kiến tạo năng lực tăng trưởng nhanh.
CEO phải trở thành người kiến tạo năng lực tăng trưởng nhanh. Ảnh: Hoàng Anh
Muốn vậy, ông Hùng nhấn mạnh năm nền tảng năng lực mà CEO cần phải xây dựng.
Thứ nhất là chiến lược đúng. Trong thời đại thay đổi rất nhanh, chiến lược không còn là bản kế hoạch treo trên tường. Chiến lược phải được cập nhật liên tục từ thị trường và được kiểm chứng bằng kết quả thực tế.
Thứ hai là xây dựng hệ thống. Một doanh nghiệp không thể lớn nếu mọi việc đều phải có CEO. Hệ thống phải giúp doanh nghiệp vận hành ngay cả khi CEO không có mặt. Đó là hệ thống tổ chức, quy trình, dữ liệu, công nghệ, quản trị rủi ro và ra quyết định.
“Không có hệ thống, tăng trưởng chỉ là mở rộng sự hỗn loạn”, ông Hùng nhấn mạnh.
Thứ ba là xây dựng đội ngũ lãnh đạo kế cận. Nhiều doanh nghiệp không thiếu nhân viên, họ thiếu người quản lý, thiếu người dẫn dắt, thiếu người có thể thay CEO giải quyết vấn đề. Tăng trưởng của doanh nghiệp cuối cùng sẽ luôn bị giới hạn bởi số lượng và chất lượng của đội ngũ cán bộ quản lý cấp trung. Do đó, muốn doanh nghiệp lớn hơn, trước hết phải làm cho đội ngũ lãnh đạo lớn lên.
Thứ tư là quản trị rủi ro và tuân thủ. Ngày nay quy mô càng lớn thì yêu cầu tuân thủ càng cao. Không chỉ tuân thủ pháp luật, doanh nghiệp còn phải tuân thủ chuẩn mực quản trị, chuẩn mực quốc tế, chuẩn ESG, chuẩn dữ liệu, chuẩn an toàn thông tin,...
Một sai phạm nhỏ có thể làm mất niềm tin của khách hàng, nhà đầu tư và đối tác. Trong thời đại số, uy tín có thể xây dựng trong nhiều năm nhưng có thể mất đi trong một ngày.
Cuối cùng là xây dựng văn hóa tăng trưởng. Một tổ chức không thể tăng trưởng nhanh nếu mọi người đều sợ thay đổi, nếu ai cũng sợ sai, không thể trao quyền nếu cán bộ không có trách nhiệm, không thể phát triển con người nếu chỉ chăm chăm kiểm soát công việc.
Theo ông, văn hóa cũng không phải là khẩu hiệu treo tường. Văn hóa là cách tổ chức ra quyết định, là cách tổ chức phản ứng với sự thất bại và là cách lãnh đạo phát triển con người.
“Làm thế nào để doanh nghiệp Việt Nam lớn lên mà không vỡ, để từ hàng chục ngàn doanh nghiệp có thêm hàng ngàn doanh nghiệp quy mô lớn, để Việt Nam không chỉ có nhiều startup mà có nhiều doanh nghiệp trăm năm và để doanh nghiệp Việt đủ năng lực cạnh tranh toàn cầu”, là những câu hỏi được ông Hùng đặt ra cho các nhà lãnh đạo doanh nghiệp.
Theo ông, đó không chỉ là câu chuyện của từng doanh nghiệp, đó là câu chuyện của cả nền kinh tế.
Một quốc gia muốn phát triển bền vững cần có những doanh nghiệp lớn, cả về doanh thu, về lãnh đạo, quản trị và văn hóa, lớn về công nghệ, lớn về thương hiệu, lớn về trách nhiệm xã hội và lớn về khát vọng.
“Tôi tin rằng vai trò lớn nhất của một CEO không phải là tạo ra doanh thu, cũng không phải là tối đa hóa lợi nhuận trong từng năm. Vai trò lớn nhất của CEO là xây dựng một tổ chức có thể tăng trưởng liên tục qua nhiều thế hệ. Đó mới là di sản lớn nhất của người lãnh đạo”, ông Hùng chia sẻ.
Tin nóng
Tập đoàn NEC của Nhật Bản đã thành lập một 'văn phòng không người' gồm hoàn toàn các tác nhân trí tuệ nhân tạo (AI).
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã ký quyết định ủy quyền Giám đốc Sở Y tế giải quyết 2 thủ tục thuộc thẩm quyền của Chủ tịch Thành phố, trong đó có việc cho phép áp dụng kỹ thuật loại đặc biệt.
Nhiều doanh nghiệp tên tuổi bị hủy tư cách đại chúng do vướng quy định, giữa lúc bức tranh kinh doanh và hoạt động phát hành cổ phiếu có nhiều xáo trộn.
Số doanh nghiệp phá sản tại Nhật Bản trong tháng 7/2026 tăng 6,9% so với cùng kỳ năm ngoái, lên 1.028 doanh nghiệp. Đây là tháng thứ hai liên tiếp nước này ghi nhận số công ty phá sản vượt mốc 1.000 doanh nghiệp.
Mặc dù tổng mức nộp ngân sách của Top 10 doanh nghiệp phân phối – bán lẻ giảm gần 15% so với năm trước, tám doanh nghiệp trong danh sách vẫn tăng đóng góp. Apple Việt Nam dẫn đầu, PNJ giữ mức nộp trên 2.100 tỷ đồng, còn FPT Retail ghi nhận tốc độ tăng mạnh nhất trong khối tư nhân.
Người dùng đang chờ đợi những gì từ VinFast VF Wild, liệu đây có phải một mẫu bán tải chở hàng thông thường?
Tin mới
Thanh tra Ủy ban Chứng khoán Nhà nước vừa ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty cổ phần COMA 18 với tổng số tiền 425 triệu đồng do nhiều vi phạm liên quan đến nghĩa vụ công bố thông tin, báo cáo và quản lý vốn sử dụng từ đợt phát hành cổ phiếu riêng lẻ.
Theo Bộ trưởng Nội vụ, đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài được tận dụng như một kênh đào tạo và phát triển nguồn nhân lực thông qua môi trường làm việc có tính kỷ luật, công nghệ hiện đại, tiên tiến tại các nước phát triển.
Ngày 10/8 Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đề nghị Bộ Quốc phòng di dời căn cứ không quân quân sự tại thành phố Gwangju trước giữa năm 2028, nhằm đẩy nhanh kế hoạch xây dựng trung tâm sản xuất chất bán dẫn quy mô lớn tại khu vực này.
Sau những chuyến xe chở đầy “trái ngọt” là câu chuyện về chuyển đổi sinh kế, liên kết sản xuất và hiệu quả công tác dân vận, giúp nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số ở Đam Rông (Lâm Đồng) vươn lên làm giàu từ cây sầu riêng.
Báo cáo tài chính hợp nhất quý II/2026 của CTCP One Capital Hospitality (OCH) cho thấy bức tranh kinh doanh đã có những điểm sáng nhất định, đặc biệt doanh thu tăng mạnh và quý II ghi nhận lợi nhuận sau thuế dương. Tuy nhiên, nhìn sâu hơn vào cấu trúc tài chính, doanh nghiệp vẫn đối mặt với những hạn chế đáng chú ý: lợi nhuận lũy kế chưa phân phối âm 382,7 tỷ đồng, hoạt động kinh doanh chưa tạo ra dòng tiền, chi phí lãi vay lớn, hệ số thanh toán ngắn hạn dưới 1 lần và phần lợi nhuận của cổ đông công ty mẹ trong 6 tháng đầu năm vẫn âm.
Với mục tiêu nâng cao quyền năng kinh tế cho phụ nữ và phát triển kinh tế tập thể, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Bắc Ninh đã tích cực triển khai Đề án “Hỗ trợ hợp tác xã do phụ nữ tham gia quản lý, tạo việc làm cho lao động nữ đến năm 2030” (Đề án 01) bằng nhiều giải pháp hiệu quả. Từ đó, tạo động lực để nhiều phụ nữ tự tin khởi nghiệp, phát triển sản xuất và tạo việc làm cho lao động nữ trên địa bàn tỉnh.
Báo Thế giới và Việt Nam cập nhật giá nông sản hôm nay 10/8/2026, giá cà phê, giá tiêu, giá gạo xuất khẩu... giao dịch trên thị trường quốc tế và trong nước:
Làm việc với Công ty Hana Micro Vina tại KCN Vân Trung, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Văn Thịnh đã trực tiếp giải đáp, tháo gỡ khó khăn về giải ngân vốn hỗ trợ, hạ tầng kỹ thuật và thúc đẩy liên kết đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để doanh nghiệp ổn định, phát triển.