50 năm EVNHCMC: Làm chủ công nghệ, kiến tạo hệ thống điện xanh cho TP.HCM

Theo ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng giám đốc EVNHCMC, chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà là sự thay đổi toàn diện về tư duy quản trị, tổ chức sản xuất, vận hành lưới điện và phục vụ khách hàng trên nền tảng dữ liệu.

Chiến lược này được triển khai đồng bộ trên các lĩnh vực kỹ thuật, kinh doanh, đầu tư xây dựng, công nghệ thông tin và quản trị doanh nghiệp, hướng đến mục tiêu nâng cao độ tin cậy cung cấp điện, giảm tổn thất điện năng, tăng năng suất lao động và nâng cao trải nghiệm khách hàng.

Ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng giám đốc EVNHCMC.

Đến nay, EVNHCMC đã xây dựng được hệ thống quản lý vận hành hiện đại với các nền tảng SCADA/DMS, OMS, GIS, PMIS và hệ thống công tơ điện tử đo xa.

Tại khu vực TP.HCM trước khi mở rộng địa giới, 100% trạm biến áp 110kV đã vận hành không người trực; toàn bộ lưới điện trung thế được giám sát, điều khiển từ xa và tự động hóa; 100% trạm biến áp phân phối được giám sát trực tuyến.

Hiệu quả của quá trình hiện đại hóa được thể hiện rõ qua các chỉ số vận hành. Trong giai đoạn 2010-2025, thời gian mất điện trung bình của khách hàng giảm từ gần 4.000 phút xuống chỉ còn khoảng 25,5 phút mỗi năm; số lần mất điện giảm từ 28,85 lần xuống còn 0,28 lần; tổn thất điện năng giảm từ 5,82% xuống khoảng 2,98%.

Ở lĩnh vực dịch vụ khách hàng, EVNHCMC đã cung cấp 100% dịch vụ điện trực tuyến, thực hiện 100% thanh toán không dùng tiền mặt; hơn 81% trong khoảng 15 triệu yêu cầu mỗi năm được xử lý tự động và hơn 3,9 triệu khách hàng đã được lắp đặt công tơ điện tử thông minh.

Trung tâm Điều độ Hệ thống Điện TP.HCM được ví là “Bộ não” vì nơi đây thực hiện việc giám sát, thu thập dữ liệu và điều khiển toàn bộ lưới điện thành phố.

Những kết quả này giúp EVNHCMC trở thành doanh nghiệp đầu tiên trong ngành điện được công nhận hình thành doanh nghiệp số vào năm 2022. Chỉ số lưới điện thông minh năm 2024 đạt 80,4/100 điểm, xếp thứ 41 trong số 92 công ty điện lực trên thế giới được đánh giá.

“Một trong những dấu ấn nổi bật của EVNHCMC là quá trình từng bước làm chủ công nghệ lưới điện thông minh”, ông Kiên nhìn nhận về chặng đường 50 năm qua. Không chỉ tiếp nhận công nghệ từ bên ngoài, theo ông, đội ngũ kỹ sư của Tổng công ty còn trực tiếp nghiên cứu, cải tiến và phát triển nhiều giải pháp phù hợp với điều kiện vận hành của hệ thống điện TP.HCM.

Các sản phẩm như hệ thống quản lý mất điện (OMS), bản đồ mất điện, giải pháp tự động hóa lưới điện phân phối, giám sát an toàn công trường, phân tích dữ liệu đo xa hay các phương thức sửa chữa điện đang mang điện đều được hình thành từ thực tiễn sản xuất.

Đặc biệt, hệ thống tự động hóa lưới điện phân phối có khả năng tự động phát hiện sự cố, cô lập khu vực hư hỏng và chuyển tải để khôi phục cấp điện cho phần lớn khách hàng chỉ trong thời gian dưới một phút tại các khu vực đáp ứng điều kiện kỹ thuật.

Trạm biến áp sử dụng công nghệ GIS (Gas Insulated Switchgear) được vận hành bằng cách đặt các thiết bị điện chính trong các khoang kim loại kín chứa khí SF6 để cách điện, tự động hóa giám sát và khóa liên động an toàn.

Song song với đầu tư công nghệ, EVNHCMC đặc biệt chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Từ năm 2012 đến năm 2025, Tổng công ty đã có 1.853 sáng kiến được công nhận, triển khai 36 nhiệm vụ khoa học - công nghệ và 17 đề tài nghiên cứu trong giai đoạn 2020-2025, trong đó có 5 đề tài cấp Tập đoàn.

Việc thành lập Câu lạc bộ Đổi mới sáng tạo (Innovation Hub) tiếp tục tạo môi trường kết nối hơn 8.400 cán bộ, kỹ sư với các trường đại học, doanh nghiệp và chuyên gia công nghệ để thúc đẩy nghiên cứu, đổi mới sáng tạo.

Trên nền tảng chuyển đổi số, EVNHCMC cũng đang tạo động lực quan trọng cho quá trình phát triển xanh của Thành phố. Hệ thống công tơ điện tử và dữ liệu đo xa giúp khách hàng theo dõi, điều chỉnh mức tiêu thụ điện, đồng thời hỗ trợ ngành điện dự báo phụ tải chính xác hơn, tối ưu phương thức vận hành và giảm tổn thất điện năng.

Lưới điện thông minh còn tạo điều kiện tích hợp hiệu quả các nguồn năng lượng phân tán. Hiện trên địa bàn EVNHCMC quản lý đã có hơn 22.700 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất gần 1.840 MWp.

EVNHCMC đặt mục tiêu xây dựng một hệ thống điện có độ tin cậy cao, khả năng dự phòng tốt, vận hành linh hoạt, an toàn, xanh và thông minh; đủ năng lực đáp ứng tốc độ tăng trưởng cao của Thành phố.

Cùng với đó, các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, camera nhiệt, thiết bị bay không người lái và giám sát trực tuyến đang được ứng dụng để chuyển từ bảo dưỡng định kỳ sang bảo dưỡng theo tình trạng thiết bị và bảo dưỡng dự báo, góp phần nâng cao độ tin cậy vận hành và kéo dài tuổi thọ tài sản.

Bước vào giai đoạn phát triển mới sau khi TP.HCM mở rộng không gian phát triển, Phó Tổng giám đốc EVNHCMC cho rằng, đơn vị đang đứng trước yêu cầu xây dựng hạ tầng điện cho một đô thị có quy mô gần 7.000 km² với hệ thống khu công nghiệp, trung tâm logistics, cảng biển, sân bay, các đô thị mới và đặc khu Côn Đảo.

“Trong bối cảnh Thành phố hướng đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, ngành điện không chỉ đáp ứng nhu cầu hiện tại mà còn phải chuẩn bị trước hạ tầng cho các trung tâm dữ liệu, giao thông điện, công nghiệp công nghệ cao, kinh tế biển và các mô hình năng lượng mới”, ông Kiên khẳng định.

Theo đó, EVNHCMC xác định tiếp tục đầu tư mạnh mẽ vào lưới điện truyền tải và phân phối, ưu tiên các khu vực có tốc độ tăng trưởng phụ tải cao, đồng thời nâng cao khả năng liên kết giữa các vùng, tăng cường dự phòng và hoàn thiện kết cấu mạch vòng nhằm bảo đảm khả năng cấp điện liên tục trong mọi tình huống.

Song song với đầu tư hạ tầng, Tổng công ty sẽ mở rộng mô hình lưới điện thông minh trên toàn địa bàn quản lý; chuẩn hóa dữ liệu, phát triển các nền tảng quản lý kỹ thuật và tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dự báo phụ tải, giám sát thiết bị, tối ưu vận hành và hỗ trợ ra quyết định.

Các giải pháp bảo đảm an ninh mạng, an toàn dữ liệu và khả năng phục hồi của hệ thống cũng sẽ được đầu tư đồng bộ để đáp ứng yêu cầu vận hành trong môi trường số.

EVNHCMC đồng thời chủ động chuẩn bị hạ tầng cho quá trình chuyển dịch năng lượng thông qua việc tích hợp điện mặt trời mái nhà, hệ thống lưu trữ năng lượng, trạm sạc xe điện, các chương trình điều chỉnh phụ tải và những mô hình năng lượng phân tán trong tương lai.

Nguồn nhân lực tiếp tục được đào tạo theo hướng làm chủ các công nghệ mới như tự động hóa, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và năng lượng xanh.

Theo lãnh đạo EVNHCMC, nhiệm vụ của Tổng công ty trong giai đoạn mới không chỉ dừng lại ở việc bảo đảm cung cấp đủ điện mà hướng tới xây dựng một hệ thống điện có độ tin cậy cao, khả năng dự phòng tốt, vận hành linh hoạt, an toàn, xanh và thông minh, đủ năng lực đáp ứng tốc độ tăng trưởng cao của TP.HCM trong nhiều năm tới.

Đây cũng là nền tảng để hạ tầng năng lượng luôn đi trước một bước, đồng hành cùng quá trình phát triển nhanh, bền vững và nâng cao chất lượng sống của người dân Thành phố.