50 năm thành phố mang tên Bác: Nơi 'ngọn lửa' dấn thân chưa bao giờ tắt

Thành phố hôm nay được mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh là một niềm vinh dự thiêng liêng. Ảnh minh họa: Hoàng Anh.

Năm mươi năm vinh dự mang tên Bác, tầm vóc của TP.HCM hôm nay không chỉ được đo bằng những tòa nhà chọc trời, những đại lộ thênh thang hay những tuyến cao tốc hiện đại. Tầm vóc ấy được xây nên bởi những con người bình dị, từ cái cúi người đỡ một mầm sống của bác sĩ Phượng 50 năm trước, đến những đêm thức trắng bên kính hiển vi của tiến sĩ Đạt hôm nay.

Họ, bằng cách này hay cách khác, đã chọn gắn bó, chọn ở lại và chọn dấn thân, viết tiếp câu chuyện nghĩa tình của một thành phố chưa bao giờ ngừng khát vọng vươn lên.

Tinh thần "dấn thân" nối hai thế hệ của thành phố mang tên Bác

Khi GS.BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng, Anh hùng Lao động, thầy thuốc nhân dân, nguyên Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ, đứng trước hội trường với tư cách "người công dân tiêu biểu" để chia sẻ về hành trình "ở lại" trong lễ kỷ niệm 50 năm TP.HCM vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký ức đưa bà trở về những ngày đầu sau năm 1975, khi thành phố vừa bước ra khỏi chiến tranh, còn ngổn ngang khó khăn nhưng tràn đầy niềm tin vào tương lai.

Ngày ấy, bà Phượng đã chọn ở lại, ở lại với quê hương, ở lại với thành phố vừa hồi sinh và ở lại với nghề y trong những ngày bệnh viện còn thiếu thốn đủ bề.

"Khi ấy, máy móc thiếu, thuốc men thiếu, nhưng trách nhiệm của người thầy thuốc thì chưa bao giờ được phép thiếu", bà Phượng nhớ lại.

Chỉ một câu nói ngắn gọn, nhưng gói trọn tinh thần của cả một thế hệ đã âm thầm dựng xây thành phố từ những nền móng đầu tiên của hòa bình. Theo chia sẻ của bà Phượng, đối với người bác sĩ sản khoa, mỗi tiếng khóc chào đời không chỉ là niềm hạnh phúc của một gia đình, mà còn là hy vọng của cả một đất nước đang bắt đầu hành trình tái thiết. Chính niềm tin ấy đã theo bà suốt hơn nửa thế kỷ làm nghề.

GS.BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng, Anh hùng Lao động, thầy thuốc nhân dân, nguyên Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ. Ảnh: M.Q

Từ một cơ sở còn nhiều thiếu thốn, bà Phượng đã cùng các đồng nghiệp từng bước đưa Bệnh viện Từ Dũ trở thành trung tâm sản phụ khoa hàng đầu cả nước, tiên phong thực hiện kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm, đồng thời kiên trì theo đuổi hành trình đòi công lý cho các nạn nhân chất độc da cam. Đó không chỉ là những thành tựu y học, mà còn là biểu hiện của một tinh thần không chấp nhận giới hạn, luôn đặt con người ở vị trí trung tâm.

Nhìn lại chặng đường đã qua, điều khiến bà Phượng tự hào nhất không phải những huân chương hay danh hiệu, mà là những đứa trẻ năm nào nay đã trưởng thành, là các thế hệ bác sĩ trẻ tiếp tục nối dài con đường của lớp người đi trước và một TP.HCM ngày càng văn minh, hiện đại nhưng vẫn giữ trọn nghĩa tình.

"Nếu được lựa chọn lại, nếu thời gian quay về 50 năm trước, tôi vẫn sẽ chọn ở lại TP.HCM thân yêu, vẫn sẽ chọn nghề y, vẫn sẽ chọn Bệnh viện Từ Dũ và Làng Hòa Bình để tiếp tục trao đi tinh thần dấn thân cho các thế hệ y khoa tương lai", bà Phượng khẳng định.

Nếu câu chuyện của GS.BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng là ký ức của một thế hệ dựng xây thành phố từ những ngày đầu hòa bình, thì câu chuyện của TS Mai Ngọc Xuân Đạt, lại là hình ảnh của một thế hệ đang tiếp tục viết nên tương lai bằng khoa học và đổi mới sáng tạo.

Sinh năm 1992, hiện là nghiên cứu viên tại Viện Công nghệ vật liệu tiên tiến, Đại học Quốc gia TP.HCM, anh Đạt được biết đến với những nghiên cứu về vật liệu nano ứng dụng trong điều trị ung thư, lĩnh vực mở ra nhiều kỳ vọng cho y học chính xác.

Đạt kể, gần 20 năm trước, anh đến TP.HCM với hành trang chỉ là những ước mơ của một chàng trai trẻ. Chính thành phố đã mở ra cho anh cơ hội học tập, nghiên cứu và trưởng thành. Và, sau thời gian học tập ở nước ngoài, anh quyết định trở về.

"Hạnh phúc của người trẻ không chỉ nằm ở việc chinh phục những đỉnh cao tri thức, mà còn ở việc mang tri thức ấy trở về phụng sự nơi đã nuôi dưỡng ước mơ của mình", Đạt chia sẻ.

TS Mai Ngọc Xuân Đạt, nghiên cứu viên tại Viện Công nghệ vật liệu tiên tiến, Đại học Quốc gia TP.HCM. Ảnh: M.Q

Đến nay, anh đã công bố gần 50 công trình khoa học trên các tạp chí quốc tế. Nhưng điều anh coi trọng hơn cả không phải số lượng bài báo, mà là khả năng đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe người dân.

Và quan trọng hơn, anh cho rằng điều quý giá nhất mà TP.HCM mang lại không chỉ là hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ngày càng hoàn thiện hay các chính sách khuyến khích nghiên cứu khoa học, mà còn là niềm tin thành phố dành cho thế hệ trẻ. Đó cũng là động lực để những người trẻ như anh tiếp tục dấn thân.

"Là những người trẻ của thành phố mang tên Bác, chúng tôi nguyện tiếp tục nuôi dưỡng khát vọng lớn, dám nghĩ, dám làm, dám sáng tạo, dám dấn thân vào những lĩnh vực mới và những vấn đề lớn của thành phố", anh Đạt bày tỏ.

Nửa thế kỷ ngăn cách hai thế hệ, nhưng không ngăn được sự tiếp nối của một tinh thần dấn thân. Nếu thế hệ của GS.BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng dựng xây thành phố bằng trách nhiệm và lòng nhân ái trong những năm tháng khó khăn nhất, thì thế hệ của TS Mai Ngọc Xuân Đạt lại tiếp tục viết câu chuyện ấy bằng tri thức, công nghệ và khát vọng đổi mới sáng tạo. Đó không chỉ là sự chuyển giao giữa các thế hệ, mà còn là mạch nguồn khát vọng cùng xây dựng TP.HCM ngày càng văn minh, hiện đại, nghĩa tình và phát triển bền vững.

Lời hứa với lịch sử và sứ mệnh đầu tàu trong kỷ nguyên mới

"Nửa thế kỷ sau ngày thành phố chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, điều cần gìn giữ không chỉ là niềm tự hào về quá khứ, mà còn là trách nhiệm hiện thực hóa khát vọng của Người bằng những thành tựu phát triển mới", ông Trần Lưu Quang, Bí thư Thành ủy TP.HCM nhấn mạnh.

Nhắc lại thời khắc lịch sử ngày 2/7/1976, khi Quốc hội khóa VI quyết nghị đổi tên Thành phố Sài Gòn - Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh, ông Quang khẳng định đó không chỉ là một quyết định hành chính hay sự kiện lịch sử.

"Đó là sự gửi gắm niềm tin, kỳ vọng và trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với thành phố trên hành trình phát triển cùng đất nước", ông Quang nói.

Theo ông Quang , chính trên mảnh đất này, người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã ra đi tìm đường cứu nước; cũng chính nơi đây là miền đất Bác luôn đau đáu mong ngày trở lại. Bởi vậy, được mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh là một niềm vinh dự thiêng liêng, nhưng đồng thời cũng là một trách nhiệm lớn lao trước Đảng, trước nhân dân và trước lịch sử.

Trách nhiệm ấy là tiếp tục gìn giữ truyền thống anh hùng của Sài Gòn - Gia Định - TP.HCM, không ngừng đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm để xứng đáng với vai trò đầu tàu kinh tế và trung tâm lớn của cả nước trên nhiều lĩnh vực.

Ông Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM. Ảnh: M.Q

Nhìn lại hành trình 50 năm, ông Quang cho rằng TP.HCM có quyền tự hào về những thành tựu đã đạt được, nhưng mỗi bước trưởng thành của thành phố đều gắn liền với sự lãnh đạo của Trung ương, sự đồng hành của các địa phương và sự chung sức của nhân dân cả nước.

Từ thực tiễn ấy, ông đúc kết những bài học lớn đã làm nên sức mạnh của thành phố: giữ vững khối đại đoàn kết, phát huy tinh thần tự lực, tự cường, nuôi dưỡng khát vọng đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung và luôn đặt hạnh phúc của nhân dân ở vị trí trung tâm.

Trong những giai đoạn cam go nhất, chính những phẩm chất đã trở thành bản sắc của người TP.HCM: nghĩa tình, nhân ái, năng động, sáng tạo, khát vọng vươn lên và tinh thần đồng lòng, đã giúp thành phố vượt qua nhiều thử thách.

"Điều mà Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP.HCM luôn trân trọng là suốt chặng đường ấy, thành phố chưa bao giờ bước đi một mình", ông nói, đồng thời bày tỏ lòng biết ơn đối với cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ trí thức, nhà khoa học, văn nghệ sĩ, lực lượng vũ trang, kiều bào và bạn bè quốc tế đã đồng hành cùng sự phát triển của thành phố.

Không chỉ nhìn lại quá khứ, Bí thư Thành ủy TP.HCM cũng dành sự tin tưởng về một tương lai rực rỡ của thành phố.

Theo ông, việc mở rộng không gian phát triển sau khi hợp nhất TP.HCM với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cùng những định hướng lớn từ Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị đang mở ra một giai đoạn phát triển hoàn toàn mới, với quy mô lớn hơn, tiềm lực mạnh hơn nhưng cũng đi kèm những yêu cầu và trách nhiệm cao hơn.

Trong bối cảnh ấy, niềm vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh không thể chỉ dừng lại ở ý nghĩa biểu tượng. "Nó phải được thể hiện bằng những kết quả cụ thể trong phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, nâng cao chất lượng quản trị đô thị, chăm lo đời sống nhân dân và đóng góp ngày càng lớn hơn cho đất nước", ông Quang nhấn mạnh.

Theo ông, danh hiệu "Thành phố Hồ Chí Minh" không chỉ là phần thưởng của quá khứ, mà còn là lời nhắc nhở đối với hiện tại và cam kết với tương lai.

"Thành phố không chỉ mang tên Bác, mà phải thực hiện cho được khát vọng của Bác; không chỉ giữ gìn danh hiệu ấy, mà phải làm cho danh hiệu cao quý ấy ngày càng tỏa sáng bằng những thành tựu mới, những giá trị mới và những đóng góp mới cho sự phát triển của đất nước", ông Quang nhấn mạnh.