500 ngày đêm vì sự trở về của các anh hùng liệt sĩ

Tại Quảng Ninh, việc lấy mẫu hài cốt phục vụ giám định ADN không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn thể hiện sâu sắc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, Quân đội đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Một buổi sáng cuối tháng 6, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Tràng An (phường Bình Khê), trong không gian trang nghiêm, các lực lượng chức năng cẩn trọng thực hiện từng công đoạn lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Bên những phần mộ vô danh, nhiều thân nhân lặng lẽ dõi theo từng thao tác với niềm hy vọng sau nhiều năm mòn mỏi kiếm tìm.

Có mặt từ rất sớm, ông Đoàn Trường Sơn, thương binh hạng 2/4, quê ở thành phố Hải Phòng, lặng lẽ đứng bên khu mộ liệt sĩ chưa rõ tên. Hơn 70 năm kể từ ngày gia đình nhận giấy báo tử của người chú ruột là liệt sĩ Đoàn Bá Số, hành trình tìm kiếm vẫn chưa có kết quả.

Ông Đoàn Trường Sơn, thương binh hạng 2/4, đến từ TP Hải Phòng, có mặt từ sáng sớm tại Nghĩa trang Liệt sĩ Tràng An (phường Bình Khê), mong tìm thêm thông tin về người chú ruột là liệt sĩ Đoàn Bá Số.

Liệt sĩ Đoàn Bá Số sinh năm 1923, tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp, là thành viên Đội biệt động khu Hồng Quảng. Năm 1952, ông cùng đồng đội anh dũng hy sinh trong một trận phục kích tại Đông Triều (Quảng Ninh). Theo lời kể của đồng đội, các liệt sĩ được chôn cất tạm trong rừng, sau đó được quy tập về nghĩa trang nhưng chưa xác định được danh tính.

Dõi theo quá trình lấy mẫu, ông Sơn xúc động chia sẻ: “Gia đình đã đi tìm chú tôi suốt nhiều năm nhưng chưa có kết quả. Hôm nay được chứng kiến việc lấy mẫu hài cốt để giám định ADN, chúng tôi rất xúc động. Đây là chủ trương rất nhân văn của Đảng và Nhà nước. Chúng tôi tin tưởng với sự phát triển của khoa học, các liệt sĩ sẽ sớm được trở về với đúng tên tuổi của mình”.

Niềm mong mỏi ấy cũng là tâm nguyện của ông Vũ Xuân Viễn, 85 tuổi, ở khu Hưng Hòa, phường Hiệp Hòa. Hơn bảy thập kỷ qua, ông vẫn đau đáu đi tìm phần mộ người cha là liệt sĩ Vũ Văn Oanh, hy sinh trong kháng chiến chống thực dân Pháp năm 1950.

Ông Viễn nghẹn ngào: “Gia đình tìm kiếm nhiều năm nhưng vẫn không có tin tức. Nay được chứng kiến việc triển khai xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng giám định ADN, tôi rất xúc động và biết ơn. Chỉ mong còn đủ sức khỏe để biết nơi bố mình yên nghỉ”.

Ông Vũ Xuân Viễn, 85 tuổi, ở khu Hưng Hòa, phường Hiệp Hòa, dõi theo quá trình lực lượng chức năng lấy mẫu hài cốt các liệt sĩ chưa xác định được danh tính phục vụ giám định ADN, với hy vọng sớm tìm được phần mộ của người cha là liệt sĩ.

Những chia sẻ mộc mạc ấy cho thấy khát vọng lớn nhất của thân nhân liệt sĩ không chỉ là tìm được phần mộ, mà còn là được biết chính xác nơi người thân đang yên nghỉ để thực hiện trọn vẹn đạo hiếu, đạo nghĩa.

Thực hiện chỉ đạo của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, Bộ CHQS tỉnh Quảng Ninh đang phối hợp với các sở, ngành và địa phương triển khai lấy mẫu hài cốt các phần mộ liệt sĩ chưa rõ thông tin tại các nghĩa trang trên địa bàn để phục vụ giám định ADN.

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 22 nghĩa trang liệt sĩ tại 18 xã, phường, đặc khu với khoảng 3.800 phần mộ; trong đó có 803 phần mộ cần lấy mẫu sinh phẩm. Đến nay, Quảng Ninh đã hoàn thành lấy mẫu 549 phần mộ, đạt 68,3%; thu được 507 mẫu hài cốt và bàn giao Viện Pháp y Quân đội giám định xác định danh tính. Các đơn vị đang khẩn trương triển khai tại những nghĩa trang còn lại, phấn đấu hoàn thành trước ngày 27-7-2026.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng nỗi đau và sự chờ đợi của thân nhân các liệt sĩ vẫn còn đó. Mỗi mẫu sinh phẩm được lấy hôm nay không chỉ phục vụ công tác giám định ADN mà còn mở thêm cơ hội để xác định danh tính, đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình.

Đó cũng là sự tri ân thiết thực của Đảng, Nhà nước, Quân đội và toàn xã hội đối với những người đã hiến dâng trọn tuổi thanh xuân cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc; góp phần xoa dịu nỗi đau chiến tranh, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của thân nhân liệt sĩ và tiếp tục bồi đắp truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" của dân tộc Việt Nam.