6 cựu chiến binh tiếp tục kháng cáo kêu oan bản án sơ thẩm vừa tuyên

Hơn 11 năm kêu oan

Ngày 31/1, luật sư Nguyễn Thanh Huy (Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Lâm Đồng) người bào chữa trong vụ án 6 cựu chiến binh ở Lâm Đồng kêu oan - cho biết, các bị cáo tiếp tục kháng cáo kêu oan.

Trước đó, từ ngày 27 - 30/1, TAND khu vực 6, Lâm Đồng mở phiên xét xử sơ thẩm lần 3, tiếp tục tuyên 6 cựu chiến binh về tội hủy hoại rừng. HĐXX tuyên phạt ông Đỗ Mạnh Hùng (64 tuổi) 7 tháng tù. Các ông: Ngân Xuân Dũng (66 tuổi), Vũ Tất Đắc (73 tuổi), Hoàng Văn Sằn (69 tuổi), Nguyễn Nam Thái (59 tuổi) và Cao Minh Điến (58 tuổi), cùng bị phạt 6 tháng tù.

Mức án trên bằng đúng thời gian các bị cáo đã chấp hành xong từ bản án năm 2017, được Báo Tiền Phong thông tin qua bài viết “Tuyên mức án đúng bằng thời gian đã chấp hành xong hình phạt đối với 6 cựu chiến binh kêu oan”.

Theo cáo trạng, năm 2015, Chi hội Cựu chiến binh thôn 6 (xã Trường Xuân, Đắk Nông cũ) họp, thống nhất phát dọn rừng sản xuất bị cho là lấn chiếm để trồng keo gây quỹ.

Trong các tháng 1 và 4/2015, các cựu chiến binh trên tham gia chặt cây bụi, cây nhỏ, dây leo trên diện tích 0,9ha tại lô 3, lô 6, khoảnh 1, tiểu khu 1710, thuộc địa giới hành chính phường Quảng Thành, TP Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông (cũ), gây thiệt hại hơn 53 triệu đồng.

Sáu cựu chiến binh kêu oan.

Luật sư Huy cho biết, vụ án trên từng nhiều lần xét xử, hủy án, xử lại. Cụ thể, tháng 4/2016, TAND thị xã Gia Nghĩa, Đắk Nông (cũ) xét xử sơ thẩm lần đầu, tuyên các bị cáo mức án từ 6–7 tháng tù nhưng sau đó TAND tỉnh Đắk Nông (cũ) xử phúc thẩm tuyên hủy án.

Tháng 9/2017, TAND thị xã Gia Nghĩa (cũ) xử sơ thẩm lần 2 vẫn xác định các bị cáo hủy hoại rừng và tuyên phạt mức án như cũ. Cuối năm 2017, TAND tỉnh Đắk Nông (cũ) xử phúc thẩm lần 2, tuyên y án sơ thẩm. Sau đó, các cựu chiến binh tiếp tục kêu oan.

Năm 2020, Chánh án TAND Cấp cao tại TP.HCM kháng nghị giám đốc thẩm theo hướng không đủ căn cứ kết tội; Hội đồng giám đốc thẩm hủy toàn bộ các bản án để điều tra lại.

Điều tra lại nhưng không làm rõ hiện trạng rừng

Theo luật sư Huy, dù đã điều tra lại và mở phiên xét xử sơ thẩm lần thứ ba, TAND Khu vực 6, Lâm Đồng vẫn chưa làm rõ các tình tiết pháp lý theo yêu cầu trong Quyết định giám đốc thẩm của TAND Cấp cao tại TP.HCM.

Bởi về hình thức, các cơ quan tố tụng tiến hành điều tra lại theo Quyết định số 16 của cấp giám đốc thẩm và Công văn số 39 chỉ đạo điều tra lại của Viện kiểm sát cấp cao. Thực tế, Cơ quan CSĐT khu vực 6 – Lâm Đồng đã thu thập thêm nhiều tài liệu, lời khai, hồ sơ lâm nghiệp, tiến hành giám định lại, khối lượng tài liệu bổ sung gần 2.000 trang.

Tuy nhiên, theo luật sư Huy, việc điều tra lại mang tính hình thức, các nội dung trọng tâm theo yêu cầu của cấp giám đốc thẩm đều không được thực hiện.

Cụ thể, Quyết định giám đốc thẩm yêu cầu làm rõ hai vấn đề then chốt, trong đó phải xác định hiện trạng khu đất tại thời điểm xảy ra vụ việc có rừng hay không, nếu có thì là loại rừng gì, với các chỉ số cụ thể về mật độ, số lượng, kích thước, trữ lượng cây theo Thông tư 34/2009 của Bộ NN&PTNT (nay Bộ NN&MT) để làm căn cứ xác định rừng.

Theo luật sư, việc điều tra lại không làm rõ hiện trạng rừng thực tế mà chủ yếu dựa vào hồ sơ, bản đồ và lời khai, kết luận theo “rừng trên hồ sơ”, bỏ qua việc xác định thiệt hại thực tế tại hiện trường – nội dung cốt lõi nhưng không được thực hiện.

Luật sư Nguyễn Thanh Huy - người bào chữa cho 6 cựu chiến binh.

Giám định trái luật vẫn được sử dụng làm căn cứ kết tội

Vấn đề then chốt thứ hai mà luật sư Huy nhắc tới là tính hợp pháp của Bản kết luận giám định dùng làm chứng cứ buộc tội. Hủy hoại rừng là tội danh có cấu thành vật chất, đòi hỏi phải định lượng chính xác về vị trí, diện tích, lâm sản.

Theo Luật Giám định tư pháp bắt buộc phải trưng cầu Hội đồng giám định tư pháp để giám định tập thể. Tuy nhiên, các cơ quan tố tụng vẫn sử dụng kết luận giám định cá nhân của ông Huỳnh Văn Triệu (nguyên cán bộ Hạt Kiểm lâm Gia Nghĩa), dù TAND Cấp cao và Viện kiểm sát Cấp cao đã xác định việc trưng cầu giám định này là không hợp pháp.

Trong quá trình điều tra lại, cơ quan điều tra đã trưng cầu Hội đồng giám định tư pháp thuộc Bộ NN&PTNT (nay Bộ NN&MT). Hội đồng này kết luận, không thể giám định được vị trí, diện tích, trạng thái rừng, không xác định được giá trị rừng bị thiệt hại.

Theo luật sư Huy, pháp luật buộc phải sử dụng kết luận của Hội đồng giám định tư pháp Bộ NN&PTNT (nay Bộ NN&MT) do các giám định trước mâu thuẫn, không chính xác và vi phạm tư cách giám định viên. Việc bỏ qua kết luận này để dùng lại giám định cá nhân trái luật cho thấy điều tra lại chỉ mang tính hình thức, không đi vào nội dung.

Hiện trường nơi các cựu chiến binh bị buộc tội hủy hoại rừng.

Một vấn đề nghiêm trọng khác, theo luật sư, là Biên bản khám nghiệm hiện trường ngày 21/4/2015 – căn cứ trực tiếp cho kết luận giám định của ông Huỳnh Văn Triệu – được lập chỉ trong khoảng 1 giờ, không tương xứng với địa hình đồi núi phức tạp và khối lượng công việc phải thực hiện. Đồng thời hồ sơ thiếu nhiều nội dung bắt buộc như kiểm đếm cây, xác định mật độ, thu giữ vật chứng, tập ảnh hiện trường không có chữ ký kiểm sát viên, vi phạm nghiêm trọng Điều 150 Bộ luật Tố tụng hình sự 2003.

Theo luật sư, biên bản trên chỉ mô tả chung chung, không đủ cơ sở pháp lý xác định khu vực có rừng tự nhiên tại thời điểm xảy ra vụ việc. Nhưng cơ quan tố tụng vẫn chủ yếu dựa vào biên bản hiện trường, kết luận giám định cá nhân của ông Huỳnh Văn Triệu và các lời khai mang tính cảm tính cho rằng “có rừng”.

"Quyết định giám đốc thẩm số 16 của TAND Cấp cao và Công văn số 39 của VKSND Cấp cao vẫn đang có hiệu lực, mọi cơ quan, cá nhân liên quan trong vụ án này bắt buộc tuân thủ, trong đó có các cơ quan tố tụng Khu vực 6 – Lâm Đồng ", luật sư Nguyễn Thanh Huy (Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Lâm Đồng) nói.

Huỳnh Thủy