60 tuổi vẫn học cách bán hàng trên mạng: Từ người thợ cơ khí đến 'gương mặt quen' của chợ đêm

Ở tuổi 60, nhiều người có thể nghĩ đến việc nghỉ ngơi sau hàng chục năm lao động. Với ông Trần Quang Sĩ, đó lại là lúc phải học thêm một công việc hoàn toàn mới.

Không còn quen với búa, kìm hay máy hàn như những năm tháng làm cơ khí, ông bắt đầu làm quen với điện thoại thông minh, đèn livestream, cách chốt đơn và tương tác với khách hàng qua mạng xã hội.

Quyết định ấy xuất phát từ một thực tế khá buồn: chợ Bắc Ninh, nơi gia đình ông đã buôn bán hơn 10 năm, không còn đông đúc như trước.

Giai đoạn 2013-2016, chợ Bắc Ninh từng là nơi mua bán nhộn nhịp từ sáng đến tối. Nhưng sau đại dịch Covid-19, thói quen mua sắm của người tiêu dùng thay đổi rõ rệt. Thương mại điện tử phát triển khiến lượng khách đến chợ truyền thống giảm mạnh.

Ông Sĩ nhớ có những ngày mình dọn hàng từ 7h sáng rồi ngồi đến 10h đêm nhưng gần như không có khách ghé hỏi.

Gia đình ông khi ấy vẫn duy trì việc kinh doanh. Vợ bán quần áo thun, còn ông phụ trách quầy đầm dạ hội, một mặt hàng khá kén người mua.

Đây cũng là công việc ông từng rất ngại khi mới bắt đầu.

Người đàn ông vốn quen môi trường cơ khí bỗng phải đứng giữa một sạp đầy váy áo, tiếp xúc với phần lớn khách hàng là phụ nữ. Những ngày đầu, ông gần như chỉ ngồi một góc, không biết phải tư vấn thế nào.

Những vị khách đầu tiên lại trở thành người hướng dẫn ông.

Họ chỉ cho ông cách phân biệt chất vải, lựa phom dáng, xem chiều cao và cân nặng để tìm trang phục phù hợp. Từ chỗ chỉ biết cười ngượng khi khách hỏi, ông dần học được cách tư vấn và giao tiếp.

Nhưng khi khách ngày càng ít, kinh nghiệm bán hàng trực tiếp thôi là chưa đủ.

Cơ duyên với livestream đến khá tình cờ.

Trong một lần đi chơi, ông thấy người em dùng điện thoại quay video đăng lên mạng nên tò mò hỏi. Sau khi được giải thích, ông nghĩ đến việc thử bán hàng theo cách này.

Hôm sau, ông mua một chiếc đèn livestream giá 65.000 đồng rồi tự mày mò học cách sử dụng.

Khi tài khoản có hơn 200 người theo dõi, ông quyết định bấm nút phát sóng.

Buổi livestream đầu tiên không hề trơn tru. Ông thậm chí không biết cách tắt livestream và phải nhờ một cô bé đang xem hướng dẫn ngay trên phần bình luận.

Từ đó, khách hàng trên mạng tiếp tục trở thành những “người thầy” bất đắc dĩ của ông.

Ông học cách đọc bình luận, trả lời khách, xử lý đơn hàng và làm quen với những quy tắc của nền tảng. Có thời điểm, vì chưa quen cách nói chuyện trên mạng, ông còn bị khóa tài khoản vài ngày.

Những sự cố liên tiếp không khiến ông bỏ cuộc.

“Hoàn cảnh buộc mình phải linh hoạt để thích ứng với môi trường mới”, ông chia sẻ.

Ban đầu, livestream của ông Sĩ khá vắng. Một phiên thường chỉ có khoảng 10-20 người xem, đông lắm mới đạt 50-60 người. Mỗi đêm bán được 7-10 đơn đã là niềm vui.

Sau đó, những video ghi lại hình ảnh ông bán đầm dạ hội với cách nói chuyện hài hước bắt đầu được chia sẻ rộng rãi.

Lượng người xem thay đổi nhanh chóng.

Có phiên livestream đạt 1.000 người xem, sau đó tăng lên 2.000 người. Bình luận và đơn hàng xuất hiện liên tục khiến ông nhiều lúc không kịp đọc.

Người đàn ông vốn từng không biết tắt một buổi livestream giờ lại phải đối mặt với một vấn đề hoàn toàn khác: quá nhiều đơn hàng.

Hiện ông thường livestream từ 19h30 đến 21h30. Nếu trước đây một đêm bán được vài đơn đã vui, thì sau khi nổi tiếng trên mạng, có phiên ông chốt tới cả trăm đơn.

Nhưng sự thay đổi này không chỉ mang đến niềm vui.

Đóng gói, tạo vận đơn, kiểm tra thông tin và gửi hàng đều phải làm thủ công. Trong khi đó, ông vừa lớn tuổi, mắt không còn tinh, vừa chưa thực sự thành thạo công nghệ.

Có thời điểm ông phải nhờ người cháu hỗ trợ chốt đơn và đọc bình luận để tránh bỏ sót khách.

Việc làm quen với công nghệ cũng đem đến cho ông không ít tình huống dở khóc dở cười.

Có lần, ông định chuyển 850.000 đồng tiền lấy hàng nhưng thao tác nhầm thành 8,5 triệu đồng. Khi phát hiện tài khoản bị trừ tiền, ông hoảng hốt đến mức định ra ngân hàng kiểm tra.

May mắn, người nhận phát hiện số tiền chuyển nhầm và hoàn lại.

Một lần khác, chiếc máy chốt đơn trị giá 900.000 đồng lại được ông chuyển nhầm thành 9 triệu đồng. Có đơn hàng chỉ 190.000 đồng nhưng ông nhập thành 19 triệu đồng, khiến phí vận chuyển và bảo hiểm tăng lên rất cao.

Khách phải gọi lại để ông hủy đơn và tạo lại từ đầu.

Những lỗi nhỏ ấy cho thấy phía sau một phiên livestream tưởng như vui vẻ là cả quá trình học nghề không hề đơn giản.

Sự nổi tiếng bất ngờ không chỉ đưa đơn hàng đến với ông Sĩ.

Nhiều người trẻ tìm đến tận chợ Bắc Ninh để gặp người đàn ông họ thường gọi thân mật là “chú Sĩ”. Có người từ các quận ở TPHCM, cũng có người từ Bình Phước xuống.

Đặc biệt, không phải ai tìm đến cũng để mua hàng.

Có người chỉ vào livestream để gửi một lời chúc hoặc động viên ông tiếp tục cố gắng.

Với ông, sự quan tâm ấy có giá trị không kém những đơn hàng.

Ông từng kể rằng một người bạn ở Vạn Giã, Khánh Hòa, nghe con trai báo tin ông “lên báo, lên mạng” còn tưởng bạn mình gặp chuyện gì. Đến khi biết ông nổi tiếng vì bán hàng và được mọi người yêu quý, người bạn mới thở phào.

Câu chuyện ấy cũng cho thấy mức độ bất ngờ của sự nổi tiếng mà ông không hề chuẩn bị trước.

Thực ra, tinh thần không chịu đứng yên đã theo ông Sĩ từ nhiều năm trước.

Thời còn làm lao động thời vụ tại Na Uy, ông từng gặp khó khăn khi mới làm công việc hái dâu. Trong khi đồng nghiệp có thể hái khoảng 30 thùng mỗi ngày, ông chỉ đạt vài thùng.

Thay vì chấp nhận thua kém, ông tự ép mình tăng tốc. Đến ngày thứ ba, năng suất của ông tăng mạnh đến mức quản lý phải theo dõi cả ngày vì nghi ngờ có gian lận.

Cuối mùa, ông vượt chỉ tiêu và được mọi người gọi bằng biệt danh “bàn tay vàng trong làng hái dâu”.

Tinh thần ấy tiếp tục xuất hiện khi ông chuyển sang bán hàng và sau này học livestream.

Ông không xem tuổi tác là lý do để đứng ngoài công nghệ. Ngược lại, càng không quen, ông càng phải học.

Với ông, bán hàng trên mạng cũng không đơn thuần là cách kiếm thêm thu nhập. Đó là phương án để một tiểu thương thích nghi với một thị trường đã thay đổi.

Sau hơn 10 năm bán đầm dạ hội, ông vẫn giữ nguyên cách làm khiến mình tin rằng khách hàng sẽ quay lại: bán hàng bằng sự tử tế, cho đổi trả khi khách không vừa ý và hoàn tiền nếu khách không thích.

Những phiên livestream vẫn tiếp tục diễn ra vào buổi tối. Ông vẫn đứng giữa những dãy váy áo, vừa tư vấn, vừa trò chuyện, đôi khi lại hát vài câu cho người xem.

Chỉ khác một điều: giờ đây, chiếc điện thoại nhỏ trước mặt ông không còn là món đồ xa lạ. Nó đã trở thành một phần trong công việc mà người đàn ông 60 tuổi vẫn đang cố gắng giữ lấy.

Ảnh: Tổng hợp