7 nghĩa vụ quan trọng người sử dụng đất không được bỏ qua

Luật Đất đai 2024 có nhiều quy định mới chặt chẽ hơn về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất. Trong đó, Điều 31 của luật này nêu rõ 7 nghĩa vụ chung mà mọi tổ chức, hộ gia đình, cá nhân khi sử dụng đất bắt buộc phải thực hiện. Đây được xem là những nguyên tắc nền tảng nhằm bảo đảm quản lý đất đai minh bạch, sử dụng hiệu quả tài nguyên và hạn chế tranh chấp, vi phạm trong thực tế.

Thứ nhất, người sử dụng đất phải sử dụng đất đúng mục đích, đúng ranh giới thửa đất và đúng các quy định về độ sâu trong lòng đất cũng như chiều cao trên không. Điều này đồng nghĩa với việc đất được giao để ở thì không được tự ý chuyển sang sản xuất, kinh doanh nếu chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

Đồng thời, người dân phải tôn trọng mốc giới, không lấn chiếm, không xây dựng vượt quá phạm vi được phép và phải bảo vệ các công trình công cộng trong lòng đất như hệ thống cấp thoát nước, cáp điện, viễn thông. Việc sử dụng đất sai mục đích hoặc xâm phạm ranh giới có thể dẫn tới xử phạt hành chính, thậm chí bị thu hồi đất.

Thứ hai, người sử dụng đất bắt buộc phải thực hiện kê khai, đăng ký đất đai và đăng ký biến động khi có thay đổi. Theo quy định của Luật Đất đai 2024, mọi trường hợp sử dụng đất đều phải đăng ký tại cơ quan đăng ký đất đai. Khi thửa đất đã được cấp Giấy chứng nhận mà có thay đổi về người sử dụng đất, về diện tích, kích thước, mục đích sử dụng, tài sản gắn liền với đất hoặc thời hạn sử dụng đất thì phải đăng ký biến động. Nếu không thực hiện đúng quy định, người sử dụng đất có thể bị xử phạt vi phạm hành chính và gặp rủi ro pháp lý khi phát sinh tranh chấp.

Thứ ba, khi thực hiện các quyền như chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế, cho thuê, thế chấp hoặc góp vốn bằng quyền sử dụng đất, người dân phải tuân thủ đầy đủ trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật. Thông thường, các giao dịch này phải được lập thành hợp đồng có công chứng hoặc chứng thực, trừ một số trường hợp đặc thù theo quy định.

Sau khi ký kết hợp đồng, các bên còn phải thực hiện nghĩa vụ kê khai thuế thu nhập cá nhân, lệ phí trước bạ và đăng ký sang tên tại cơ quan đăng ký đất đai. Chỉ khi hoàn tất các thủ tục này, giao dịch mới có giá trị pháp lý đầy đủ và được Nhà nước công nhận.

Thứ tư, người sử dụng đất phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước. Nghĩa vụ này bao gồm nộp thuế sử dụng đất nông nghiệp hoặc phi nông nghiệp, trừ trường hợp được miễn, giảm theo quy định.

Ngoài ra, trong một số trường hợp cụ thể, người dân còn phải nộp tiền sử dụng đất khi được Nhà nước giao đất có thu tiền, khi được công nhận quyền sử dụng đất hoặc khi được phép chuyển mục đích sử dụng đất. Nếu thuê đất của Nhà nước thì phải nộp tiền thuê đất theo hợp đồng. Khi thực hiện chuyển nhượng, tặng cho hoặc thừa kế quyền sử dụng đất, người có nghĩa vụ còn phải nộp thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ theo quy định hiện hành.

Thứ năm, người sử dụng đất có trách nhiệm thực hiện các biện pháp bảo vệ đất, xử lý và cải tạo đất khi để xảy ra ô nhiễm hoặc thoái hóa do hành vi của mình gây ra. Điều này đặc biệt quan trọng đối với đất sản xuất, đất nông nghiệp hoặc đất sử dụng cho hoạt động có nguy cơ gây ô nhiễm. Nếu việc sử dụng đất làm suy giảm chất lượng đất hoặc gây tác động tiêu cực đến môi trường xung quanh, người sử dụng đất phải có trách nhiệm khắc phục, phục hồi theo quy định.

Thứ sáu, người sử dụng đất phải tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường và không được làm tổn hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất liền kề. Thực tế cho thấy nhiều tranh chấp phát sinh từ việc xây dựng, xả thải, chặn lối đi hoặc gây ảnh hưởng đến sinh hoạt của các hộ xung quanh. Luật yêu cầu mọi hoạt động sử dụng đất phải bảo đảm không gây thiệt hại cho người khác và phải phù hợp với quy chuẩn môi trường.

Thứ bảy, khi Nhà nước có quyết định thu hồi đất theo đúng trình tự, thủ tục luật định, người sử dụng đất có nghĩa vụ chấp hành và bàn giao lại đất. Việc thu hồi đất thường gắn với các dự án phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh hoặc vì lợi ích quốc gia, công cộng. Trong trường hợp này, người dân được xem xét bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo chính sách, nhưng đồng thời phải thực hiện nghĩa vụ bàn giao mặt bằng đúng thời hạn.

Việc quy định rõ 7 nghĩa vụ bắt buộc không chỉ nhằm tăng cường kỷ cương trong quản lý đất đai mà còn góp phần bảo đảm quyền lợi lâu dài cho chính người sử dụng đất. Khi người dân tuân thủ đầy đủ các quy định về đăng ký, tài chính, môi trường và pháp lý, rủi ro tranh chấp sẽ giảm thiểu, thị trường bất động sản vận hành minh bạch hơn và nguồn lực đất đai được khai thác hiệu quả, bền vững.

Mỹ Linh