70 người chờ ghép giác mạc, chỉ 1 người có cơ hội nhận mô hiến

Khan hiếm mô giác mạc

Thông tin trên được các chuyên gia của Bệnh viện Đa khoa Singapore chia sẻ tại Hội thảo Tiết niệu và Nhãn khoa SingHealth mới đây.

Theo Giáo sư Marcus Ang Han Nian - Trưởng khoa, bác sĩ cố vấn cấp cao Khoa Bệnh lý Giác mạc và Bề mặt Nhãn cầu, Trung tâm Mắt Quốc gia Singapore, các nguyên nhân hàng đầu gây bệnh giác mạc tại châu Á gồm nhiễm trùng mắt, tai nạn lao động, biến chứng sau phẫu thuật đục thủy tinh thể, viêm giác mạc do sử dụng kính áp tròng và chấn thương hóa chất.

Những trường hợp nặng có thể để lại sẹo giác mạc vĩnh viễn, khiến người bệnh phải ghép giác mạc để phục hồi thị lực.

Khó khăn lớn hiện nay là nguồn giác mạc hiến trên thế giới rất khan hiếm. Theo Giáo sư Marcus Ang, trung bình cứ 70 bệnh nhân có chỉ định ghép giác mạc thì chỉ 1 người nhận được mô hiến. Tình trạng thiếu hụt này đặc biệt nghiêm trọng tại châu Á.

Thời gian chờ ghép giác mạc cũng khác nhau giữa các nơi. Singapore có lợi thế hơn nhờ được phép nhập khẩu giác mạc hiến, giúp các ca ghép cấp cứu được thực hiện sau khoảng một tuần còn các ca ghép theo kế hoạch chỉ mất từ 1-3 tháng.

Kiểm tra thị lực tại bệnh viện. Ảnh: SNEC.

Theo Giáo sư Marcus Ang, mục tiêu hiện nay không chỉ là thực hiện được nhiều ca ghép hơn mà còn kéo dài tuổi thọ của mỗi mảnh ghép. Khi giác mạc ghép bền, người bệnh sẽ giảm nguy cơ phải ghép lại. Bên cạnh đó, kỹ thuật ghép giác mạc chọn lọc, sử dụng từng phần của giác mạc cho nhiều người nhận phù hợp, cũng giúp tăng số bệnh nhân có cơ hội phục hồi thị lực từ nguồn mô hiến vốn rất hạn chế.

'Kẻ cắp' thị lực

Giáo sư Shamira Asith Perera, Trưởng khoa Tăng nhãn áp, Trung tâm Mắt Quốc gia Singapore, cho biết tăng nhãn áp (cườm nước) gây tổn thương dây thần kinh thị giác và gây mù lòa không hồi phục.

Điều đáng lo ngại là hơn một nửa số người mắc bệnh không biết mình bị tăng nhãn áp. Phần lớn trường hợp diễn tiến âm thầm, gần như không có triệu chứng cho đến khi thị lực đã bị tổn thương không thể phục hồi. Vì vậy, căn bệnh này được ví như "kẻ cắp thị lực thầm lặng".

Đáng chú ý, tăng nhãn áp cấp tính là một cấp cứu nhãn khoa nguy hiểm. Khi đó, nhãn áp có thể tăng vọt lên 60-70 mmHg chỉ trong thời gian ngắn, trong khi mức bình thường dưới 21 mmHg.

Người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng như đau nhức mắt dữ dội, mắt đỏ, nhìn mờ đột ngột, đau đầu, buồn nôn hoặc nôn, nhìn thấy quầng sáng nhiều màu quanh nguồn sáng và có cảm giác nhãn cầu cứng khi chạm vào. Nếu không được điều trị khẩn cấp, người bệnh có thể mất thị lực vĩnh viễn chỉ trong thời gian ngắn. Khi một mắt đã lên cơn tăng nhãn áp cấp, mắt còn lại cũng có nguy cơ cao và cần được điều trị dự phòng.

Theo Giáo sư Shamira, tại Singapore, khoảng 4% số người từ 40 tuổi trở lên tăng nhãn áp và tỷ lệ này tăng lên gần 10% ở nhóm trên 80 tuổi. Những người có nguy cơ cao gồm người cận thị nặng, sử dụng corticoid kéo dài, có tiền sử chấn thương hoặc từng phẫu thuật mắt.

Các chuyên gia khuyến cáo những người trên 40 tuổi, cận thị nặng, có người thân tăng nhãn áp hoặc từng mắc các bệnh lý về mắt nên khám mắt chuyên sâu định kỳ. Người đã được chẩn đoán tăng nhãn áp cần tuân thủ nghiêm việc dùng thuốc và tái khám theo lịch hẹn, ngay cả khi thị lực vẫn còn tốt.

Trẻ em và thanh thiếu niên bị cận thị nặng cần khám mắt định kỳ mỗi 6-12 tháng. Người trưởng thành, đặc biệt từ 40-45 tuổi, nên khám mắt chuyên sâu để đánh giá võng mạc, thần kinh thị giác và các cấu trúc trong mắt.